Hội nghị thượng đỉnh NATO: Hợp lý hóa mục đích tồn tại

TCCSĐT - Hội nghị Thượng đỉnh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương  (NATO) diễn ra trong hai ngày 19 và 20-11 ở Li-xbon (Bồ Đào Nha) dự kiến thông qua " Chiến lược mới” của tổ chức quân sự lớn nhất hành tinh này. Đây thực chất là sự hợp lý hóa mục đích tồn tại của NATO trong thế kỷ XXI.

Ngay sau khi khối Vác-sa-va tan rã vào năm 1991, dư luận cho rằng, NATO không còn đối thủ nữa và không còn lý do để tồn tại. Thế nhưng, NATO không những không tự giải thể mà còn được củng cố và mở rộng không ngừng, từ 13 thành viên ban đầu đến nay đã lên tới 28 thành viên. Sự lớn mạnh của tổ chức quân sự do Mỹ đứng đầu này tỷ lệ thuận với các điểm bất ổn trên thế giới. Khu vực Ban-căng, Áp-ga-ni-xtan hay I-rắc, nơi in đậm sự can thiệp quân sự của NATO, đang trở thành những điểm nóng, có nguy cơ đe dọa an ninh toàn cầu. Sau hơn một thập kỷ tiến hành các hoạt động viễn chinh, giờ đây NATO đang phải nếm "trái đắng" trong hai cuộc chiến ở Áp-ga-ni-xtan và I-rắc. Đây chắc chắn là bài học đắt giá và do đó, cũng là một trong những yếu tố chính dẫn đến định hình "Khái niệm Chiến lược mới" mà lãnh đạo 28 nước thành viên NATO dự kiến thông qua tại Hội nghị thượng đỉnh lần này.

"Chiến lược mới” nhấn mạnh rằng, sự tồn tại của liên minh quân sự này là để đối phó với những mối đe dọa trong thế giới hiện đại, từ khủng bố, cướp biển, xung đột khu vực đến các cuộc tấn công mạng và thảm họa thiên tai do biến đổi khí hậu. Nó còn đề cập đến việc thành lập các lực lượng phản ứng nhanh và linh hoạt hơn để triển khai cho các sứ mệnh ở vùng sâu, vùng xa, tăng cường đầu tư vào vận tải hàng không, máy bay không người lái, quốc phòng và công nghệ mạng để đối phó với các vụ đánh bom trên đường; hợp tác chặt chẽ hơn giữa dân sự và quân sự, tăng cường quan hệ ngoại giao và quân sự với các đối tác trên khắp thế giới, đặc biệt là "cài đặt" lại quan hệ với Nga - đối thủ trong “Chiến tranh lạnh”. Điều này cũng dễ hiểu, bởi hiện nay, trong bối cảnh toàn cầu hoá và thế giới đang hướng tới một trật tự đa cực, để đối phó có hiệu quả với những thách thức mang tính chất toàn cầu, cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các nước trên toàn thế giới. Một nước hay một tổ chức nào đó dù có lớn mạnh đến bao nhiêu cũng không thể đơn phương giải quyết được. Áp-ga-ni-xtan là một thí dụ điển hình. Mỹ và NATO đã "cống hiến" không biết bao nhiêu là xương máu và tiền bạc cho chiến trường Áp-ga-ni-xtan nhưng lực lượng Ta-li-ban không những không bị đánh bại, mà còn ngày càng dường như lớn mạnh, buộc NATO phải "cầu cứu" nhiều nước giúp đỡ, trong đó có Nga.

Bên cạnh đó, tại Hội nghị này, lãnh đạo của 28 quốc gia thuộc NATO dự kiến thông qua kế hoạch mà Tổng thống Mỹ B.Ô-ba-ma đề xuất: bắt đầu rút 130.000 binh lính đang tham gia cuộc chiến ở Áp-ga-ni-xtan. Theo đề xuất, các lực lượng NATO sẽ từng bước chuyển giao trách nhiệm bảo đảm an ninh của Áp-ga-ni-xtan cho quân đội nước này vào năm 2014. Ngoài ra, các nhà lãnh đạo NATO cũng dự kiến thông qua kế hoạch xây dựng lá chắn phòng thủ tên lửa mà Oa-sinh-tơn cho là cần thiết để bảo vệ phương Tây trước “nguy cơ” xảy ra một cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo từ I-ran.

Mặc dù tiếp tục được hợp lý hóa, nhưng liệu NATO có tồn tại bền vững và hoạt động hiệu quả hay không? Chắc không phải không có người nghi ngờ về hiệu quả thực thi "Chiến lược mới" của tổ chức quân sự này, bởi quan hệ giữa Mỹ và các đồng minh châu Âu đang bộc lộ những dấu hiệu rạn nứt. Nguyên nhân sâu xa dẫn đến tình trạng này là do các đồng minh châu Âu ngày càng tỏ ra miễn cưỡng trong vấn đề chi tiêu quốc phòng và cam kết gửi quân tham gia các sứ mệnh nguy hiểm ở nước ngoài, trong khi Mỹ lại luôn tỏ ra nôn nóng và “nhiệt tình” trong giải quyết những “điểm nóng” trên thế giới, những vấn đề có ý nghĩa “chiến lược” trên phạm vi toàn cầu, mà lợi ích thường là nghiêng hẳn về phía Mỹ. Nếu như sự bất đồng giữa Mỹ và các nước thành viên không được giải quyết mà ngày càng trở nên sâu sắc thì khi đó, dù cho chiến lược có mới đi chăng nữa cũng không loại trừ khả năng“trống đánh xuôi, kèn thổi ngược”./.