Những sự kiện quốc tế đáng chú ý trong tuần (từ ngày 9-4 đến ngày 15-4-2012)

Hà Bùi tổng hợp

20:44, ngày 16-04-2012

TCCSĐT - Ngày 11-4-2012, Hội nghị G8 đã khai mạc tại thủ đô Washington, Mỹ, nhằm bàn thảo các nội dung chính là tình hình tại Syria, Iran và Triều Tiên. Các Bộ trưởng sẽ thăm dò những cách thức “nhằm đưa ra một giải pháp hòa bình cho tình hình hiện nay ở Syria và một quá trình chuyển tiếp chính trị vì lợi ích của nhân dân Syria”.

1. Diễn đàn Thập kỷ chuyển đổi của châu Phi

Ngày 9-4-2012 tại thủ đô Addis Ababa của Ethiopia đã khai mạc diễn đàn Thập kỷ chuyển đổi của châu Phi nhằm thảo luận tiến độ thực hiện các Mục tiêu phát triển thiên niên kỷ (MDG) tại châu lục này, Phó Tổng Thư ký Liên hợp quốc và Thư ký chấp hành Ủy ban Liên hợp quốc về kinh tế châu Phi (ECA) Abdoulie Janneh, nêu rõ rằng sau 10 năm thực hiện chương trình “Đối tác mới vì sự phát triển của châu Phi (NEPAD)” của Liên hợp quốc, châu Phi đã được tạp chí The Economist đánh giá là khu vực “đang trỗi dậy”. Liên hợp quốc, AU và các nước châu Phi cần thúc đẩy thập kỷ sắp tới như là thời kỳ củng cố và tăng cường hỗ trợ chương trình NEPAD. Liên minh châu Phi nhấn mạnh tầm nhìn sau MDG 2015 bao gồm bốn ưu tiên. Một là các nước châu Phi phải giữ vai trò quyết đoán hơn trong khi định hình chương trình phát triển sau MDG 2015 để hình thành tầm nhìn và chiến lược chung. Hai là chương trình nghị sự sau MDG 2015 phải bắt nguồn từ các ưu tiên phát triển quốc gia với các mục tiêu phản ánh tốt hơn đặc thù của mỗi quốc gia. Ba là châu Phi cần đầu tư vào thống kê để có thể xây dựng được hệ thống dữ liệu thống kê chất lượng, tương hợp và kịp thời phục vụ cho hoạch định chính sách. Bốn là các nước châu Phi cần nhấn mạnh việc phát triển và thực hiện các chính sách chiến lược quốc gia gia nhằm đạt được các khuôn khổ phát triển mới.

2. Brunei giữ chức Phó Tổng Thư ký ASEAN phụ trách AEC

Phó Tổng Thư ký ASEAN phụ trách AEC có nhiệm vụ hỗ trợ Tổng Thư ký ASEAN với vai trò lãnh đạo thực hiện kế hoạch AEC, quản lý Ủy ban AEC, tư vấn chiến lược và hỗ trợ các nước thành viên để đưa ASEAN trở thành một khu vực tự do luân chuyển hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, lao động có tay nghề cao và lưu thông tự do hơn về vốn.

Ngày 10-4-2012, tại trụ sở Ban Thư ký Hiệp hội các nước Đông Nam Á (ASEAN) đã diễn ra lễ tuyên thệ nhậm chức của tân Phó Tổng Thư ký ASEAN phụ trách Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC). Tiến sỹ Lim Hong Hin, người Brunei, đã được Hội đồng Điều phối ASEAN chỉ định thay ông Pushpanathan S.Prior, người Thái Lan, giữ chức Phó Tổng Thư ký ASEAN phụ trách AEC nhiệm kỳ 2012-2015. Theo quy định trong Hiến chương ASEAN, ông Lim Hong Hin có nhiệm vụ hỗ trợ Tổng Thư ký ASEAN với vai trò lãnh đạo thực hiện kế hoạch AEC, quản lý Ủy ban AEC, tư vấn chiến lược và hỗ trợ các nước thành viên để đưa ASEAN trở thành một khu vực tự do luân chuyển hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, lao động có tay nghề cao và lưu thông tự do hơn về vốn. Ông Lim Hong Hin là nhà nghiên cứu thuộc Viện Nghiên cứu Kinh tế ASEAN và Đông Á từ năm 2010 đến nay. Trước đó, từ năm 2002-2009, ông làm việc tại Hội đồng Phát triển Kinh tế thuộc Văn phòng Thủ tướng Brunei, chịu trách nhiệm thu hút, duy trì và gia tăng đầu tư trực tiếp nước ngoài để đa dạng hóa nền kinh tế, tạo cơ hội mới cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng như cho người dân Brunei. Ông Lim đã tốt nghiệp nhiều trường đại học chuyên về quản trị kinh doanh, điều khiển học, công nghệ thông tin và quản lý.

3. Hội nghị Đảng Lao động Triều Tiên lần 4

Ngày 11-4-2012, Đảng Lao động Triều Tiên (WPK) đã khai mạc Hội nghị chính trị đặc biệt lần thứ 4. Tại Hội nghị này, nhà lãnh đạo CHDCND Triều Tiên Kim Jong Un đã được bầu làm Bí thư thứ nhất Đảng Lao động Triều Tiên. Tất cả các đại biểu đã cam kết trung thành với sự lãnh đạo của Bí thư thứ nhất Kim Jong Un để đưa đất nước ngày càng phát triển. Tại phiên họp thứ 5 của Hội nghị Nhân dân Tối cao (Quốc hội) Triều Tiên khóa 12 tiến hành hôm 13-4, phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Đoàn Chủ tịch Hội nghị Nhân dân Tối cao Kim Yong Nam khẳng định, việc ông Kim Jong Un đảm nhận vị trí lãnh đạo tối cao của đất nước phản ánh "khát khao mãnh liệt và ý nguyện một lòng của tất cả các đảng viên, quân nhân và nhân dân Triều Tiên". Tại phiên họp, các đại biểu quốc hội cũng đã bầu cố lãnh đạo Kim Jong Il là "chủ tịch vĩnh viễn" của Hội đồng Quốc phòng. Hội nghị chính trị đặc biệt lần thứ 4 của Triều Tiên diễn ra trong bối cảnh các kỹ sư đang hoàn tất việc nạp nhiên liệu vào tên lửa đặt tại bệ phóng bên bờ Hoàng Hải nhằm đưa một vệ tinh vào vũ trụ. Vụ phóng vệ tinh này có thể được thực hiện sớm nhất vào thứ ngày 13-4. Trước đó, ngày 10-4, Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton đã cảnh báo Triều Tiên không được phóng tên lửa và bày tỏ lo ngại rằng, quốc gia châu Á này có thể còn thực hiện các hành động khiêu khích hơn nữa. Mỹ và các nước khác đã gọi vụ phóng này là vụ thử công nghệ tên lửa trái phép trong khi Triều Tiên khẳng định đó là sự phát triển hòa bình trong chương trình vũ trụ nước này để kỷ niệm 100 năm ngày sinh cố Chủ tịch Kim Nhật Thành.

4. G8 đối thoại về tình hình tại Syria, Iran và Triều Tiên

Ngày 11-4-2012, Hội nghị G8 đã khai mạc tại thủ đô Washington, Mỹ, bàn thảo các nội dung chính là tình hình tại Syria, Iran và Triều Tiên. Trong phát biểu khai mạc, Ngoại trưởng Mỹ Hilary Clinton bày tỏ quan ngại về tình hình bạo lực tại Syria cũng như những thách thức mà ông Kofi Annan - Đặc phái viên chung của Liên hợp quốc và Liên đoàn Arập (AL) về vấn đề Syria, đang phải đối mặt trong việc kêu gọi Syria thực thi thỏa thuận ngừng bắn. Bà cho biết, các Bộ trưởng sẽ thăm dò những cách thức “nhằm đưa ra một giải pháp hòa bình cho tình hình hiện nay ở Syria và một quá trình chuyển tiếp chính trị vì lợi ích của nhân dân Syria”. Về cuộc đàm phán hạt nhân giữa Iran và nhóm P5+1 vào ngày 14-4-2012 tại Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, Ngoại trưởng Hillary Clinton khẳng định, đây là cơ hội để Iran giải đáp các quan ngại của cộng đồng quốc tế về chương trình hạt nhân gây tranh cãi của nước này. Đồng thời cho rằng, vẫn còn thời gian cho giải pháp ngoại giao. Iran cần tạo ra “môi trường có lợi nhằm đạt được những kết quả cụ thể” thông qua đàm phán. Về tình hình tại CHDCND Triều Tiên, Ngoại trưởng Hillary Clinton nhận định, các nước G8 “có chung lợi ích trong sự ổn định trên Bán đảo Triều Tiên”, do đó cần thảo luận về cách thức tốt nhất để đạt được sự ổn định đó. Theo bà Hillary, kế hoạch phóng vệ tinh của Triều Tiên là vi phạm các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc cũng như nghĩa vụ tuân thủ các thỏa thuận quốc tế. Hội nghị Ngoại trưởng G8 lần này là bước chuẩn bị cho Hội nghị thượng đỉnh G8 tại Trại David thuộc tiểu bang Maryland, Mỹ, dự kiến vào giữa tháng 5 tới.

5. Hội nghị Thư ký An ninh lần thứ 7 của SCO


Lãnh đạo các nước của Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO)

Ngày 12-4-2012, Hội nghị Thư ký An ninh lần thứ 7 của Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) đã diễn ra tại Bắc Kinh dưới sự chủ trì của Thư ký An ninh nước chủ nhà, Bộ trưởng Bộ An ninh Trung Quốc Mạnh Kiến Trụ. Phát biểu tại Hội nghị, Bộ trưởng Bộ An ninh Trung Quốc, Mạnh Kiến Trụ nhấn mạnh dưới tác động của một loạt các nhân tố không xác định như tình hình tài chính toàn cầu, bạo loạn tại Bắc Phi -Tây Á và an ninh Afghanistan… nguy cơ bất ổn của khu vực SCO đang ngày càng gia tăng, đặc biệt là chủ nghĩa khủng bố, chủ nghĩa ly khai, tội phạm xuyên quốc gia, ma túy và tin tặc. Trong bối cảnh đó, SCO cần tăng cường hợp tác an ninh và xây dựng cơ chế phối hợp phòng chống tội phạm hiệu quả hơn. Đại biểu các nước thành viên khác như Nga, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan và Uzbekistan tại Hội nghị cũng nhất trí cho rằng, SCO tới đây cần tăng cường kiện toàn thể chế hợp tác an ninh, hoàn thiện cơ chế dự báo khẩn cấp, nâng cao khả năng hành động và phản ứng nhanh… để bảo vệ an ninh, ổn định tại khu vực cũng như tại mỗi nước thành viên. Hội nghị Thư ký An ninh SCO được thành lập tháng 6-2004 với vai trò điều tiết và đàm phán về hợp tác an ninh giữa các nước thành viên.

6. Nga kỷ niệm ngày du hành vũ trụ

Ngày 12-4-2012, nước Nga kỷ niệm trọng thể 51 năm ngày anh hùng phi công vũ trụ Yuri Gagarin lái tàu vũ trụ Phương Đông thực hiện sứ mệnh lịch sử, đưa con người lần đầu tiên đặt chân lên vũ trụ. Chuyến bay kéo dài 108 phút đã mở ra một kỷ nguyên mới trong sự nghiệp thăm dò khoảng không vũ trụ. Để đánh dấu sự kiện này, Đoàn Chủ tịch Xô Viết tối cao Liên Xô đã ký quyết định lấy ngày 12-4 làm Ngày Vũ trụ. Đến năm 1968, ngày 12-4 được gọi là Ngày Hàng không Vũ trụ toàn thế giới. Trải qua 51 năm từ sự kiện lịch sử vĩ đại đó, con người cũng đã có những bước tiến lớn hơn trong sự nghiệp khám phá và chinh phục vũ trụ. Đã có nhiều nhà du hành vũ trụ đã sống và làm việc dài ngày trên quỹ đạo gần Trái đất nhưng những thành tự to lớn nhất trong lĩnh vực thăm dò và chinh phục vũ trụ vẫn thuộc về Liên Xô trước đây và Liên Bang Nga hiện nay. Cũng như trước đây, Nga cũng chính là nước đã lập nên những thành công vĩ đại về khám phá và thăm dò vũ trụ. Điển hình như phi hành gia đầu tiên (Yuri Gagarin), chuyến đầu tiên ra ngoài khoảng không vũ trụ Aleksei Leonov, người phụ nữ đầu tiên trong không gian Valentina Tereshkova, chuyến bay không gian dài nhất hơn 437 ngày đêm Valery Polyakov và nhiều kỷ lục khác… Ngày 7-4-2011 tại phiên họp toàn thể đặc biệt, Đại hội đồng Liên hợp quốc đã thông qua nghị quyết chính thức công bố ngày 12-4 là Ngày Quốc tế chuyến bay có người lái vào vũ trụ và ngày này được tổ chức kỷ niệm ở nhiều nơi trên thế giới.

7. Liên hợp quốc họp kín về vụ phóng tên lửa ở Triều Tiên

Ngày 13-4-2012, phát biểu sau cuộc họp kín của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc về vụ phóng tên lửa của Triều Tiên, Đại sứ Mỹ tại Liên hợp quốc Susan Rice nói Hội đồng Bảo an “lấy làm tiếc về vụ phóng này”, coi đó là hành động vi phạm các nghị quyết của Liên hợp quốc. Tuyên bố này ôn hòa hơn so với những lời lên án mạnh mẽ do các cường quốc phương Tây đưa ra riêng rẽ. Theo bà S.Rice, các thành viên Hội đồng Bảo an “đã nhất trí tiếp tục tham vấn về một sự phản ứng phù hợp” đối với Triều Tiên. Tuy nhiên, bà không tiết lộ về thời điểm hay tính chất của biện pháp phản ứng có thể được đưa ra. Theo các thành viên Hội đồng Bảo an, nỗ lực bất thành nhằm phóng tên lửa tầm xa của Triều Tiên đã vi phạm các lệnh trừng phạt của Liên hợp quốc được áp đặt do các vụ thử vũ khí hạt nhân của Bình Nhưỡng. Cùng ngày, Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton đã đề nghị người đồng cấp Trung Quốc Dương Khiết Trì chuyển mối quan ngại của Mỹ tới Triều Tiên, đồng minh của Bắc Kinh. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ Mark Toner cho biết trong cuộc điện đàm với ông Dương Khiết Trì, bà H.Clinton đã tìm kiếm “một cách thức thống nhất để lên tiếng và lên án hành động này”.

8. Hội nghị Thượng đỉnh lần thứ sáu của OAS

Hội nghị Thượng đỉnh lần thứ sáu của Tổ chức các nước châu Mỹ (OAS) kết thúc mà không có Tuyên bố chung

Ngày 14-4-2012, Hội nghị Thượng đỉnh lần thứ sáu của Tổ chức các nước châu Mỹ (OAS) đã khai mạc tại thành phố Cartagena de Indias (Colombia), với sự tham dự của 32 trên tổng số 34 nhà lãnh đạo của các nước thành viên. Trong hai ngày hội nghị, các nhà lãnh đạo của châu lục đã thảo luận các vấn đề trọng tâm của khu vực như chống đói nghèo, thảm họa thiên nhiên, an ninh khu vực-quốc tế, sự hội nhập của châu Mỹ và việc tiếp cận, sử dụng công nghệ. Ngoài ra, một số vấn đề nổi bật khác có thể được đưa ra thảo luận gồm sự tham dự của Cuba tại các hội nghị tiếp theo của khối, cuộc chiến chống ma túy và chủ quyền của Argentina đối với quần đảo Malvinas (hiện bị Anh chiếm đóng). Theo xác nhận của các ngoại trưởng của Argentina, Venezuela và Uruguay, do sự phủ quyết của Mỹ và Canada đối với hai điểm trong dự thảo tuyên bố chung liên quan tới Cuba trong cuộc họp giữa các Ngoại trưởng, nên Hội nghị OAS lần này không có tuyên bố chung. Hai nguyên thủ vắng mặt trong Hội nghị OAS lần này gồm có Tổng thống Ecuador Rafael Correa (không tham dự vì ủng hộ Cuba) và Tổng thống Venezuela Hugo Chavéz (không tham dự vì lý do sức khỏe).

9. Iran và Nhóm P5+1 bắt đầu đàm phán về hạt nhân

Ngày 14-4-2012, cuộc đàm phán hạt nhân giữa Iran và Nhóm P5+1 (gồm năm nước ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc là Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh, Pháp và Đức) đã bắt đầu tại Trung tâm Hội nghị Istanbul ở Thổ Nhĩ Kỳ. Tham gia đàm phán bên phía phái đoàn Iran do ông Saeed Jalili, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, dẫn đầu. Trong khi đó, Đại diện cấp cao phụ trách chính sách an ninh và đối ngoại Liên minh châu Âu (EU), bà Catherine Ashton, dẫn đầu phái đoàn P5+1. Tại vòng đàm phán này, Mỹ và các đồng minh phương Tây dự kiến sẽ yêu cầu việc đóng cửa ngay lập tức cơ sở hạt nhân Fordo tại miền Trung Iran và ngừng việc làm giàu urani ở mức 20% tinh khiết. Hồi đầu tuần, ông S.Jalili cho biết phái đoàn Iran dự định đưa ra “các sáng kiến mới” tại cuộc đàm phán lần này. Vòng đàm phán mới này, được tiến hành sau 15 tháng bị ngưng trệ, nhằm làm dịu đi những quan ngại liên quan tới chương trình hạt nhân đáng ngờ của Iran và tạo nền tảng cho cuộc đối thoại bền vững giữa các bên.

10. Hội nghị An ninh hàng không Trung Đông

Ngày 14-4-2012, tại Hội nghị khu vực về an ninh hàng không do Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO) tổ chức tại Bahrain, 13 nước Trung Đông đã đạt được thỏa thuận cùng hành động tập thể để tăng cường an ninh hàng không cho hành khách cũng như hàng hóa hàng không thông qua toàn khu vực Trung Đông. Thỏa thuận này nằm trong sáng kiến toàn cầu chống lại các mối đe dọa hàng không dân dụng thế giới. Trong thỏa thuận mới, các nước Trung Đông cam kết thúc đẩy nỗ lực cải thiện an ninh hàng không thông qua khu vực cũng như các bước đi cơ bản để thực hiện Tuyên bố của ICAO được thông qua hồi tháng 10-2010. Các nước Trung Đông nhấn mạnh nhu cầu hợp tác để hành động tập thể trong phản ứng chung đối với các mối đe doạ và các sự kiện liên quan đến an ninh hàng không, trong đó ICAO cần ưu tiên xử lý các mối đe dọa đối với hệ thống hàng hoá vận chuyển hàng không thông qua tăng cường an ninh của dây chuyền cung ứng hàng hoá. Các nước Trung Đông cũng cam kết thúc đẩy hợp tác an ninh hàng không với các khu vực quan trọng sống còn của thế giới, cải thiện các hệ thống an ninh thông qua hợp tác với tất cả các đối tác nhằm tăng cường an ninh hàng không trong khu vực. Hội nghị an ninh hàng không Trung Đông cũng đề cao vai trò lãnh đạo toàn cầu của ICAO trong lĩnh vực an ninh hàng không cả ở cấp khu vực lẫn toàn cầu.

11. Hội nghị Đông Á cam kết cắt giảm khí thải cácbon

Ngày 15-4-2012, tại Hội nghị cấp cao Đông Á đầu tiên mang tên “Đối tác tăng trưởng khí thải cácbon thấp ở Đông Á” diễn ra tại thủ đô Tokyo, Nhật Bản, đại diện của các nước thành viên đã nhất trí tăng cường hợp tác thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thông qua những công nghệ thân thiện với môi trường. Theo báo cáo tóm tắt của đồng Chủ tịch Hội nghị nêu trên, các nguồn tài chính và nhân lực cần được huy động để giúp các nước đang phát triển đẩy mạnh kinh tế trong khi phải ứng phó với những thách thức toàn cầu; Các nước thành viên hội nghị, trong đó có nhiều nước đạt tốc độ tăng trưởng nhanh, đang góp phần tạo ra gần 2/3 lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính toàn cầu; Lượng khí thải điôxít cácbon (CO2) năm 2009 của các nước thành viên ở mức khoảng 63% tổng lượng khí thải toàn cầu, trong đó 24% lượng khí thải do Trung Quốc tạo ra, 18% do Mỹ và 3,8% do Nhật Bản... Tại Hội nghị kéo dài một ngày này, do Ngoại trưởng Nhật Bản Koichiro Gemba và Đặc phái viên Indonesia về vấn đề biến đổi khí hậu Rachmat Witoelar làm đồng chủ tịch, các đại biểu đã chia sẻ quan điểm về việc sử dụng các cơ chế thị trường có thể mang lại hiệu quả khi thực hiện mục tiêu tăng trưởng giảm lượng khí thải cácbon. Các đại biểu cũng nhất trí hợp tác hướng tới thành lập một hệ thống chia sẻ thông tin giữa các chính phủ, các nhà nghiên cứu và các công ty tư nhân trong việc theo đuổi mục tiêu tăng trưởng nêu trên.

12. Diễn đàn quốc gia đoàn kết với Cuba tại Nicaragua

Ngày 15-4-2012, tại Mexico, hàng nghìn đại biểu đại diện cho các tổ chức xã hội và Mặt trận Giải phóng Dân tộc Sandino (FSLN) đã tham gia nhiều hoạt động ủng hộ Cách mạng Cuba trong khuôn khổ Diễn đàn Quốc gia đoàn kết với Cuba tại khuôn viên Trường Đại học Tự trị Quốc gia Nicaragua. Trong hai ngày 14 và 15-4, các đại biểu đã tiến hành bàn thảo về cuộc đấu tranh chống sự bao vây cấm vận đơn phương của Mỹ chống lại Cuba trong vòng hơn 50 năm qua, phương thức đấu tranh yêu cầu Mỹ trả lại tự do cho 5 thanh niên Cuba hiện đang bị giam cầm trái phép trên lãnh thổ Mỹ và các biện pháp hữu hiệu nhằm hoàn thiện các tổ chức cấp cơ sở thuộc phong trào đoàn kết và ủng hộ quốc đảo này. Ngoài các hoạt động chính thức, các đại biểu còn tham dự các hoạt động văn hóa và từ thiện quyên góp quỹ nhằm ủng hộ nhân dân Cuba. Các hoạt động trên diễn ra cùng thời điểm với Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức các nước châu Mỹ (OAS) được tổ chức tại Colombia./.