Ai-len chấp nhận cứu trợ của EU

Thủ tướng Ai-len, Bri-an Câu-oen (Brian Cowen) tuyên bố nước này đồng ý nhận cứu trợ của EU hôm 21-11-2010

Ban đầu, giới chức Ai-len kiên quyết từ chối mọi đề nghị cứu trợ của EU vì cho rằng quốc khố của mình vẫn đủ dùng đến giữa năm 2011. Lãnh đạo các nước châu Âu đã phải đi trước một bước nhằm ngăn chặn những ảnh hưởng xấu lây lan sang các nước khác trong khu vực và giảm áp lực lên Ngân hàng Trung ương châu Âu bằng việc không giới hạn khả năng thanh toán tiền mặt của các ngân hàng cho vay tại nước này.

Nguyên nhân dẫn đến nợ công chồng chất

Khi gia nhập Liên minh châu Âu (EU) năm 1973, Ai-len là một trong những nước nghèo nhất, thậm chí còn được nhận trợ cấp của châu Âu, tỷ lệ thất nghiệp ở đất nước này giữa thập niên 80 của thế kỷ trước vẫn ở mức 16%.

Đến những năm 90, bị hấp dẫn bởi mức thuế kinh doanh thấp chỉ có 12,5%, các công ty như tập đoàn Pphi-zơ (Pfizer) và Mai-crô-xốp (Microsoft) đã đổ xô đầu tư vào Ai-len, và bằng con đường xuất khẩu, Ai-len trở thành “con hổ vùng Celtic” với tỷ lệ thất nghiệp giảm xuống còn 3,9% vào năm 2001 và có tốc độ tăng trưởng thuộc mức nhanh nhất trong số các quốc gia của khu vực đồng ơ-rô.

Tuy nhiên, tín dụng lỏng lẻo đã thổi phồng bong bóng bất động sản, khiến nước này tràn ngập nợ xấu. Trong một thập niên tính đến năm 2007, giá nhà tăng gần gấp 4 lần. Thống đốc Ngân hàng Trung ương Ai-len, Pa-tric Hô-nô-han (Patrick Honohan) cho biết, tổng mức thua lỗ tại các ngân hàng cho vay của nước này, trong đó tính cả ngân hàng thuộc sở hữu nước ngoài, trị giá ít nhất là 85 tỉ ơ-rô, tương đương 50% GDP.

Căn cứ theo một chỉ số do nhà cung cấp tài chính cá nhân hàng đầu Ai-len “Cuộc sống và Vĩnh cửu” (Life & Permanent Plc) và Viện Nghiên cứu kinh tế và xã hội (Economic & Social Research Institute) tại Đắp-lin (Dublin) xây dựng, từ năm 2006, giá bất động sản giảm 36%, do đó các ngân hàng cần một cuộc giải cứu và cuộc giải cứu này có thể dốc sạch ngân khố của Chính phủ.

Trong ba năm qua, khu vực tài chính của Ailen đã bị "tàn phá" vì các gói cứu trợ ngân hàng tốn kém, sự sụp đổ của thị trường bất động sản và suy thoái kinh tế toàn cầu. Đầu năm 2008, Ai-len đã trở thành quốc gia đầu tiên của khu vực đồng ơ-rô rơi vào suy thoái do khủng hoảng tài chính toàn cầu, thị trường bất động sản trong nước đi xuống và tỷ lệ thất nghiệp gia tăng. Chính phủ Ai-len đã phải bơm những khoản tiền lớn trợ giúp các ngân hàng mắc nợ nhằm khôi phục hệ thống tài chính "ốm yếu". Tuy nhiên, năm 2009, nền kinh tế Ai-len vẫn "sa lầy" trong cuộc suy thoái với mức suy giảm GDP kỷ lục tới 7,1%.

Sở dĩ Ai-len lần lữa trong việc xin cứu trợ vì lo ngại một quyết định như vậy có thể làm suy yếu vị thế của mình trên trường quốc tế.

Không thể không nhận cứu trợ

Mặc dù Chính phủ Ai-len đã đề ra kế hoạch kinh tế "thắt lưng buộc bụng" trong 4 năm, song mức thâm hụt của nước này trong năm nay dự kiến sẽ lên tới 32% GDP, mức thâm hụt tồi tệ nhất trong lịch sử Liên minh châu Âu kể từ sau chiến tranh. Tỷ lệ thất nghiệp ở Ai-len trong tháng Mười đã đạt kỷ lục 14% (mức cao nhất trong vòng 16 năm qua). GDP của nước này trong quý II vừa qua đã giảm 1,2% so với quý trước đó.

Vì thế, theo ông Ni-cô-lát Sta-men-kô-vic (Nicholas Stamenkovic), nhà chiến lược về thuế cố định tại Ê-đin-bớt (Edinburgh), người môi giới cho các nhà quản lý tiền, “Ai-len không có lựa chọn nào khác”. Bộ trưởng Tài chính Ai-len, Brai-ân Lê-ni-han (Brian Lenihan) cho biết, gói cứu trợ sẽ nhanh chóng giúp đất nước này quay lại tiến trình vay tiền từ các thị trường trái phiếu quốc tế.

Chính phủ hy vọng các cam kết về tài chính sẽ trấn an các nhà đầu tư và ngăn khủng hoảng lan sang Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha. Ngay sau khi Thủ tướng Ai-len thông báo nước này đồng ý nhận cứu trợ của EU, đồng ơ-rô đã tăng 0,5% lên mức 1,3740 đô-la vào hồi 8h40 sáng tại Luân Đôn. Chỉ cố cổ phiếu khu vực châu Âu Euro Stoxx 50 Index đạt 0,7% lên 2.864,67 điểm.

Các cuộc thỏa thuận trong những ngày tới sẽ tập trung vào kế hoạch cắt giảm thâm hụt ngân sách của Chính phủ và tái sắp xếp hệ thống ngân hàng. Thủ tướng Ai-len thông báo các ngân hàng sẽ bị kiểm tra nghiêm ngặt. Năm 2009, Ai-len đã quốc hữu hóa ngân hàng Ănglô-Ailen (Anglo Irish Bank Corp) và sắp tới chuẩn bị nắm giữ phần lớn cổ phần của ngân hàng Ai-len liên minh (Allied Irish Banks Plc), ngân hàng lớn nhất thứ hai Ai-len./.