Pa-ki-xtan: Tổng thống mới, thách thức cũ

Trở thành Tổng thống thứ 14 của Pa-ki-xtan sau khi giành thắng lợi áp đảo trong cuộc bầu cử ngày 6-9 vừa qua, ông A-síp A-li Da-đa-ri (Asif Ali Zardari), phu quân của cố Thủ tướng Pa-ki-xtan Be-na-di Bút-tô (Benazir Bhutto), đồng chủ tịch Đảng Nhân dân Pa-ki-xtan (PPP) sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức, trong đó thách thức lớn nhất là nguy cơ chia rẽ và đối đầu chính trị trở lại.

Kinh tế yếu kém, bạo lực gia tăng, Ta-li-ban trỗi dậy hoạt động mạnh ở biên giới với Áp-ga-ni-xtan, nguy cơ đối đầu chính trị trở lại..., là những gì mà ông A-síp A-li Da-đa-ri phải đối mặt khi trở thành nhân vật quyền lực nhất đất nước Nam Á này. Theo các chuyên gia, nền kinh tế Pa-ki-xtan đang tụt dốc. Lạm phát tính đến tháng 7 là 24,3% - mức cao nhất trong 30 năm qua, thị trường chứng khoán giảm 40% kể từ đầu năm đến nay.

Trong khi đó, nạn bạo lực ngày càng gia tăng. Đúng vào ngày bầu cử tổng thống, một chiếc ô-tô chất đầy thuốc nổ đã lao vào một chốt kiểm soát an ninh ở ngoại ô thành phố Pê-xa-ua (Peshawar) ở Tây Bắc nước này và gây ra vụ nổ kinh hoàng làm ít nhất 16 người thiệt mạng và hơn 80 người bị thương. Đây là chỉ là vụ mới nhất trong một loạt cuộc tấn công và đánh bom liều chết xảy ra thời gian 1 năm qua ở Pa-ki-xtan mà tác giả là các nhóm vũ trang Hồi giáo, làm hơn 1.200 người thiệt mạng.

Trong khi đó, biên giới với Áp-ga-ni-xtan - nơi có nhiều bộ tộc sinh sống cũng không hề yên ổn khi Ta-li-ban và An-kê-đa (Al Qaeda) sử dụng khu vực này làm địa bàn hoạt động chủ yếu. Ngoài ra, quan hệ đồng minh Mỹ - Pa-ki-xtan bị sứt mẻ ít nhiều khi liên quân do Mỹ cầm đầu gần đây từ Áp-ga-ni-xtan liên tiếp xâm nhập vào lãnh thổ Pa-ki-xtan tiến hành các vụ không kích làm không ít thường dân vô tội thiệt mạng.

Vụ việc xảy ra làm dấy lên làn sóng phản đối mạnh mẽ ở Pa-ki-xtan, gây khó xử cho đảng PPP cầm quyền thân Mỹ, buộc Quốc hội nước này thông qua nghị quyết lên án vụ tấn công đẫm máu của lực lượng liên quân và Bộ Quốc phòng Pa-ki-xtan phong tỏa tuyến cung cấp nhiên liệu cho các lực lượng liên quân ở Áp-ga-ni-xtan qua lãnh thổ Pa-ki-xtan. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất đối với tân Tổng thống A-síp A-li Da-đa-ri đó là nguy cơ xảy ra các cuộc tranh chấp quyền lực mà đối thủ cạnh tranh số một với ông và vị thế của Đảng Nhân dân Pa-ki-xtan (PPP) chính là cựu Thủ tướng Na-oa Sa-ríp (Nawaz Sharif).

Ông Na-oa Sa-ríp cách đây hai tuần đã rút Đảng Liên đoàn Hồi giáo Pa-ki-xtan (PML-N) của mình-chiếm số ghế cao thứ hai trong quốc hội - khỏi liên minh cầm quyền, với cáo buộc ông Da-đa-ri không giữ lời hứa trong một số vấn đề lớn như phục chức cho khoảng 60 thẩm phán bị Tổng thống Mu-sa-ráp (Musharraf) cách chức tháng 11 năm ngoái.

Mặc dù đảng PML-N của ông Na-oa Sa-ríp đã tuyên bố chấp nhận thất bại trong cuộc bầu cử Tổng thống 6-9 vừa qua nhưng không có gì đảm bảo rằng PML-N từ bỏ nỗ lực đòi giảm bớt quyền hạn của Tổng thống, đặc biệt là quyền giải tán Quốc hội và bổ nhiệm các tư lệnh cấp cao của quân đội, hay đòi phục chức cho Chánh án Tòa án Tối cao Íp-ti-kha Mô-ha-mét Chau-đơ-ri (Iftikhar Mohammad Chaudhry) - điều mà PPP từ chối với lý do "nếu phục chức cho ông Chau-đơ-ri sẽ dẫn đến bế tắc và một cuộc khủng hoảng về hiến pháp".

Và thực tế cho thấy, ngay sau khi công bố kết quả bầu cử tổng thống, phe đối lập đã yêu cầu ông Da-đa-ri phải rời khỏi chức vụ lãnh đạo PPP với lý do tổng thống phải là nhân vật phi đảng phái.

"Trong có ấm thì ngoài mới êm", Pa-ki-xtan đang cần một sự đồng lòng để vực dậy nền kinh tế đang suy thoái, đối phó với các hoạt động khủng bố từ các nhóm quân nổi dậy Hồi giáo  - những yếu tố đe doạ sự ổn định của đất nước. Ông Da-đa-ri, mặc dù thời gian hoạt động chính trường không nhiều, được đánh giá là khôn khéo khi liên minh với PML-N đánh bại ông Pê-vết Mu-sa-ráp (Pervez Musharraf) một cách hoà bình.

Tuy nhiên, trên cương vị Tổng thống, lại được nhìn nhận là người thân phương Tây và ủng hộ cuộc chiến chống khủng bố của Oa-sinh-tơn, liệu ông Da-đa-ri có thể cân bằng giữa những đòi hỏi của Mỹ, giới tướng lĩnh đầy quyền lực ở Pa-ki-xtan và thái độ phản đối Mỹ của người dân trong nước, cũng như chấm dứt những bất ổn chính trị hay không? Xem ra những thách thức này không dễ vượt qua./.