Công tác lý luận và định hướng nghiên cứu đến năm 2030

Phát biểu chỉ đạo Hội nghị, đồng chí Đinh Thế Huynh khẳng định: Đảng ta đặc biệt coi trọng công tác lý luận, thường xuyên lãnh đạo, tổ chức nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, bổ sung, phát triển lý luận, nâng cao trí tuệ, bản lĩnh để Đảng có đủ sức lãnh đạo cách mạng giành được những thắng lợi vẻ vang trong lịch sử 85 năm qua. Nhờ nhận thức đúng vị trí, vai trò, tầm quan trọng của công tác lý luận và làm tốt công tác lý luận, nên các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng ta khi ban hành là đúng đắn, phù hợp với xu thế của thời đại, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước và nguyện vọng của nhân dân.

Đồng chí Đinh Thế Huynh nêu rõ, Nghị quyết số 37 giữ vai trò đặc biệt quan trọng về công tác lý luận, chứa đựng những định hướng lớn từ nay đến năm 2020 và tầm nhìn tới năm 2030. Do vậy, việc học tập, nghiên cứu, quán triệt sâu sắc Nghị quyết 37 trong cán bộ, đảng viên có ý nghĩa rất quan trọng đối với quá trình triển khai Nghị quyết. Trên cơ sở đó, nghiêm túc đánh giá hoạt động lý luận và công tác lý luận ở bộ, ngành, địa phương mình để làm rõ hiệu quả và thực trạng trong thực tiễn, từ đó chỉ đạo công tác lý luận phù hợp với từng đối tượng, từng cấp. Ban Tuyên giáo Trung ương khẩn trương xây dựng kế hoạch triển khai nhiệm vụ Bộ Chính trị giao trong Nghị quyết 37 là: chủ trì, phối hợp với Ban Cán sự đảng Bộ Khoa học và Công nghệ, Đảng ủy Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Đảng ủy Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và các cơ quan liên quan chỉ đạo, định hướng xây dựng hệ thống chương trình, nhiệm vụ nghiên cứu lý luận giai đoạn 2016 - 2021 và tiếp theo. Ban Tuyên giáo Trung ương định kỳ báo cáo Bộ Chính trị, Ban Bí thư về kết quả việc triển khai Nghị quyết.

Giới thiệu những nội dung cơ bản của Nghị quyết 37 của Bộ Chính trị, đồng chí Đinh Thế Huynh nhấn mạnh, sau hơn 20 năm kể từ khi ban hành Nghị quyết số 01-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa VII về công tác lý luận trong giai đoạn hiện nay, công tác lý luận của Đảng đã đạt nhiều kết quả quan trọng: tư duy lý luận tiếp tục có bước phát triển; chú trọng tổng kết thực tiễn, nghiên cứu và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh; bổ sung, phát triển Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (năm 2011) và Hiến pháp năm 2013. Bước đầu đã hình thành hệ thống lý luận cơ bản về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Công tác tuyên truyền, giáo dục lý luận được quan tâm, định hướng với nội dung, hình thức đa dạng, phong phú hơn. Việc giáo dục lý luận chính trị được triển khai sâu rộng trong Đảng và hệ thống chính trị. Công tác nghiên cứu, quán triệt các nghị quyết, kết luận của Đảng đã có đổi mới. Đội ngũ cán bộ lý luận được quan tâm đào tạo, bồi dưỡng phát triển. Việc phát huy dân chủ, tự do sáng tạo trong nghiên cứu lý luận được coi trọng. Cuộc đấu tranh tư tưởng lý luận, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, chống âm mưu “diễn biến hòa bình” và sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong Đảng đã đạt kết quả bước đầu.

Các cơ quan lý luận của Đảng và Nhà nước được tổ chức sắp xếp lại, khắc phục một bước tình trạng phân tán, chồng chéo và kém hiệu quả. Cơ chế hoạt động và quản lý nghiên cứu lý luận đã có bước đổi mới. Ngân sách đầu tư cho nghiên cứu lý luận từng bước được tăng lên. Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực lý luận được coi trọng, có bước phát triển mới. Những kết quả này đã góp phần tích cực vào thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử của công cuộc đổi mới đất nước, từng bước đưa đất nước ta thoát khỏi tình trạng khủng hoảng kinh tế - xã hội, tình trạng nước nghèo, kém phát triển, trở thành nước đang phát triển có thu nhập trung bình, phấn đấu tạo nền tảng để nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại.

Tuy nhiên, công tác lý luận còn có những hạn chế, khuyết điểm như: nhìn chung, lý luận còn lạc hậu, tính dự báo thấp, kết quả nghiên cứu lý luận chưa đáp ứng tốt yêu cầu của thực tiễn. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức và quản lý các hoạt động lý luận còn nhiều bất cập, thiếu gắn bó mật thiết giữa nghiên cứu lý luận với tổng kết thực tiễn, giữa cán bộ lý luận và cán bộ lãnh đạo, chỉ đạo thực tiễn, giữa công tác nghiên cứu lý luận và công tác giảng dạy, đào tạo lý luận.

Phân tích nguyên nhân những hạn chế, khuyết điểm, đồng chí Đinh Thế Huynh nêu rõ, về chủ quan, một số cấp ủy, chính quyền chưa thực sự coi trọng công tác lý luận, công tác giáo dục lý luận chính trị. Phát huy dân chủ trong nghiên cứu lý luận chính trị còn có mặt hạn chế, bất cập. Việc đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các cơ quan nghiên cứu lý luận còn chưa được quan tâm đúng mức.

Trên cơ sở kế thừa, bổ sung và phát triển mới, Nghị quyết số 37 xác định rõ phương châm, nhiệm vụ lớn và các hướng nghiên cứu chủ yếu cho công tác lý luận và hoạt động lý luận của đất nước ta trong tình hình mới.

Nghị quyết nêu rõ phương châm công tác lý luận: (1) Lý luận phải gắn chặt với thực tiễn, xuất phát từ thực tiễn, đáp ứng và phục vụ yêu cầu phát triển đất nước; (2) Coi trọng việc xây dựng môi trường dân chủ đi đôi với nêu cao trách nhiệm chính trị của tổ chức và cá nhân hoạt động lý luận; (3) Kiên trì thế giới quan, phương pháp luận khoa học và các giá trị cốt lõi của chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, truyền thống tốt đẹp của dân tộc.

Về nhiệm vụ công tác lý luận và hướng nghiên cứu chủ yếu từ nay đến năm 2030, Nghị quyết số 37 cũng chỉ rõ: tiếp tục đổi mới tư duy lý luận, trước mắt tập trung nghiên cứu xây dựng cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc hoạch định, phát triển các chủ trương, đường lối lớn của Đảng giai đoạn 2016-2021; đồng thời tạo tiền đề thúc đẩy phát triển công tác lý luận đáp ứng yêu cầu khi Việt Nam cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại.

Từ nay đến năm 2030, tiếp tục làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn, hoàn thiện hệ thống các quan điểm về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Nâng cao năng lực khoa học phục vụ phát triển công tác lý luận, bảo đảm cung cấp các luận cứ khoa học, lý luận vững chắc cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc thời kỳ Việt Nam cơ bản trở thành nước công nghiệp hiện đại theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Kết luận Hội nghị, đồng chí Đinh Thế Huynh phân tích, làm rõ thêm một số nội dung cần quan tâm trong Nghị quyết số 37 của Bộ Chính trị. Đồng chí yêu cầu sau Hội nghị, các cấp ủy tích cực triển khai nghiên cứu, quán triệt và xây dựng chương trình, kế hoạch triển khai thực hiện Nghị quyết số 37, trước mắt để phục vụ việc thảo luận dự thảo các văn kiện của Đảng, tổ chức tốt Đại hội Đảng các cấp, tiến tới Đại hội XII của Đảng. Về lâu dài, tạo chuyển biến mạnh mẽ, đồng bộ công tác lý luận ở các địa phương, đơn vị, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ cách mạng từ nay đến năm 2020 và những năm tiếp theo; củng cố nền tảng tư tưởng của Đảng, phát triển và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh vào thực tiễn cách mạng của đất nước trong tình hình mới./.