Những sự kiện quốc tế đáng chú ý trong tuần (từ ngày 27-9 đến ngày 3-10-2010)

TCCSĐT - Ngày 27-9-2010, tại Sen-dai (Nhật Bản), Hội nghị quan chức cấp cao APEC đã bế mạc sau hai ngày thảo luận về chiến lược tăng trưởng kinh tế “chất lượng cao”, đánh giá tiến trình thực hiện mục tiêu Bô-gô (Bogor), và tính khả thi thiết lập Khu vực thương mại tự do châu Á-Thái Bình Dương (FTAAP).

1. Bế mạc Hội nghị quan chức cấp cao APEC

Ngày 27-9-2010, tại Sen-dai (Nhật Bản), Hội nghị quan chức cấp cao APEC đã bế mạc sau hai ngày thảo luận về chiến lược tăng trưởng kinh tế “chất lượng cao”, đánh giá tiến trình thực hiện mục tiêu Bô-gô (Bogor), và tính khả thi thiết lập Khu vực thương mại tự do châu Á-Thái Bình Dương (FTAAP). Đây là lần đầu tiên các quan chức cấp cao của 21 nền kinh tế thuộc Diễn đàn kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) cùng nhau soạn thảo một chiến lược tăng trưởng kinh tế chung cho khu vực. Trong cuộc gặp hồi tháng Tám, các nền kinh tế thành viên đã khẳng định sự cần thiết phải cải thiện "chất lượng tăng trưởng" thông qua tạo việc làm, phát triển các doanh nghiệp nhỏ và tiến hành cải cách cấu trúc. Tại Hội nghị lần này, các quan chức cấp cao cũng thảo luận để hoàn tất bản báo cáo đánh giá tiến trình thực hiện các Mục tiêu Bô-gô (Bogor), trình Hội nghị Thượng đỉnh thường niên APEC vào tháng 11 tới tại Nhật Bản. Theo các Mục tiêu Bogor được thông qua tại Hội nghị Thượng đỉnh APEC năm 1994 ở thành phố Bô-gô của In-đô-nê-xi-a, các nền kinh tế phát triển cam kết thực hiện tự do hóa, mở cửa thương mại và đầu tư vào năm 2010, trong khi các nền kinh tế đang phát triển sẽ thực hiện việc này vào năm 2020.

2. Các ngân hàng trung ương châu Âu ngừng bán vàng

Ngày 27-9 các ngân hàng trung ương châu Âu đã gần như ngừng bán vàng từ nguồn dự trữ của họ để đánh giá lại mặt hàng quý hiếm này. Ngân hàng Trung ương Thụy Sĩ tuyên bố không có kế hoạch bán vàng, tiếp theo đó là các Ngân hàng Trung ương của Thụy Điển, Ai-len và Xlô-vê-ni-a. Các nhà phân tích cho rằng, động thái này sẽ tác động mạnh đến giá vàng thế giới, một phần do thị trường mất đi một nguồn cung lớn, phần khác do ảnh hưởng về tâm lý đối với nhà đầu tư. Bằng chứng rõ ràng là giá vàng ngày 25-9 đã lên đến mức cao kỷ lục 1.300 đô-la Mỹ/ao-xơ.

3. Đồng đô la Mỹ yếu do tin đồn về chính sách nới lỏng tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ

Trong phiên giao dịch ngày 27-9 tại châu Á, đồng đô-la Mỹ không đổi so với đồng yên và tăng nhẹ lên 1,3471 đô-la/ơ-rô, so với 1,3488 đô la/ơ-rô cuối phiên 24-9 tại New York. Giới phân tích nhận định đồng USD nhìn chung vẫn yếu trước tin đồn Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) sẽ tiếp tục nới lỏng chính sách tiền tệ. Dự báo đồng ơ-rô có thể giảm xuống ngưỡng 1.340 đô-la/ơ-rô, nếu các nhà đầu tư bán ra kiếm lời sau khi đồng tiền này chạm mức cao nhất trong năm tháng qua là 1,3496 đô la hôm 24-9. Trong khi đó, nhà kinh tế Ka-ra-ka-ma (Karakama) cho rằng, đồng đô-la hiện biến động trên biên độ rộng do có tin đồn rằng Nhật Bản có thể tiến hành đợt can thiệp trực tiếp bán đồng yên ra thị trường lần nữa. Tô-ki-ô (Tokyo) ngày 15-9 đã can thiệp vào các thị trường tiền tệ lần đầu tiên kể từ năm 2004, nhằm ngăn chặn đồng yên mạnh lên sau khi đồng tiền này chạm mức cao nhất trong 15 năm qua là 82,86 yên đổi 1 đô-la Trong phiên 27-9 tại Tô-ki-ô, đồng đô la giảm so với các đồng tiền chủ chốt khác của châu Á, xuống còn 43,95 pê-sô Phi-lip-pin, 30,61 bạt Thái Lan, 8.955 ru-pi In-đô-nê-xi-a, 1.149,65 uôn Hàn Quốc và 1,3222 đô=la Xin-ga-po.

4. Phiên họp thường niên cấp bộ trưởng của nhóm G-77

Ngày 28-9, tại phiên họp thường niên cấp bộ trưởng của nhóm G-77 diễn ra bên lề các cuộc thảo luận cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 65, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Ban Ki-mun (Ban Ki-moon) đã khẳng định nhóm các nước đang phát triển (G-77) có vai trò quan trọng trong quá trình hiện thực hóa nhiều mục từ việc chống đói nghèo tới biến đổi khí hậu và các vấn đề về môi trường khác. Theo đó, G-77 với kinh nghiệm đa dạng, kỹ năng lãnh đạo vững chắc và triển vọng phát triển sẽ giúp thế giới nỗ lực hơn nữa nhằm tìm ra giải pháp bền vững cho mọi thách thức. Trong khi đó, Chủ tịch Đại hội đồng Liên hợp quốc Hô-xê Đây-ít (Joseph Deiss) cũng nhấn mạnh vai trò quan trọng của G-77 trong việc giải quyết các vấn đề toàn cầu. Ông cho rằng, sức mạnh của nhóm các nước đang phát triển không chỉ nằm ở quy mô, với số thành viên chiếm gần 2/3 số thành viên của Liên hợp quốc và lãnh thổ trải rộng trên khắp các khu vực của thế giới, mà nhiều thành viên đang vươn lên mạnh mẽ và trở thành những cường quốc kinh tế mới nổi. Ra đời năm 1964 với số thành viên ban đầu là 77 nước, giờ G-77 đã có trên 130 nước tham gia. Cộng hòa Y-ê-mên (Yemen) hiện đang nắm giữ chức Chủ tịch luân phiên của nhóm nước này.

5. EU công bô cách thức trừng phạt vi phạm ngân sách

Ngày 29-9, Ủy ban châu Âu (EC) đã công bố cách thức trừng phạt những nước thành viên vi phạm quy định ngân sách của tổ chức này, tránh tái diễn cuộc khủng hoảng nợ công trong Liên minh châu Âu (EU) từng xảy ra ở Hy Lạp, giúp ngăn chặn việc các nước thành viên "thổi phồng" thống kê kinh tế để che đậy thâm hụt ngân sách nhà nước dẫn đến thâm hụt quá mức trong tương lai. Theo đó, những nước nhiều lần vi phạm qui định của EU về thâm hụt ngân sách nhà nước sẽ phải nộp cho EC một khoản tiền gửi có lãi, tương đương 0,2% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của nước đó. Tiền gửi sẽ chuyển thành tiền phạt nếu nước vi phạm vẫn không có biện pháp hiệu quả nhằm giảm thâm hụt ngân sách nhà nước xuống dưới mức trần 3% GDP theo quy định của EU. Quốc gia thành viên nào nhiều lần phớt lờ khuyến cáo của EU trong việc điều chỉnh mất cân bằng nghiêm trọng về lương, chính sách tài chính và kinh tế vĩ mô sẽ phải nộp khoản tiền phạt tương đương 0,1% GDP mỗi năm cho đến khi các bộ trưởng tài chính EU khẳng định nước này đã điều chỉnh sự mất cân bằng kinh tế. Giới quan sát lo ngại những biện pháp trừng phạt cứng rắn hơn này không những không giải quyết được các khó khăn kinh tế của EU, mà còn có thể hạn chế tăng trưởng, gia tăng tỷ lệ thất nghiệp do những biện pháp khắc khổ mà các nước thành viên áp dụng để giảm thâm hụt ngân sách. Hiện đề xuất của EC đang chờ chính phủ các nước thành viên EU và Nghị viện châu Âu (EP) thông qua.

6. Trung Quốc phản đối dự luật cải cách tiền tệ của Mỹ

Ngày 29-9 (giờ Mỹ), Hạ viện Mỹ đã thông qua dự luật Cải cách tiền tệ vì thương mại công bằng, cho phép Mỹ thực thi các biện pháp trừng phạt những đối tác thương mại bị cho là thao túng giá trị đồng nội tệ của họ, trong đó có Trung Quốc. Trước động thái trên, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Khương Du cho biết, Trung Quốc phản đối mạnh mẽ việc Hạ viện Mỹ thông qua dự luật cải cách tiền tệ. Bà Khương Du yêu cầu các nghị sĩ Mỹ thấy rõ tầm quan trọng của mối quan hệ thương mại Trung Quốc - Mỹ và chống lại chủ nghĩa bảo hộ thương mại, nhằm tránh làm ảnh hưởng lợi ích của nhân dân Trung Quốc, Mỹ và cả thế giới. Cùng ngày, Bộ Thương mại Trung Quốc tuyên bố, dự luật nêu trên đã vi phạm các quy định của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO); khẳng định Bắc Kinh không cố tình hạ thấp giá đồng nhân dân tệ. Dự luật này cần được Thượng viện Mỹ thông qua và Tổng thống B.Ô-ba-ma ký ban hành.

7. Đảo chính bất thành ở E-qua-đo

Ngày 30-9-2010, hàng trăm quân nhân và cảnh sát E-qua-đo bất ngờ đột nhập vào trại lính ở thành phố Ki-tô, một số căn cứ quân sự, phong toả hoạt động sân bay quốc tế tại thủ đô. Nguyên nhân bên ngoài của những hành động bạo loạn đó được cho là để phản đối một đạo luật vừa được Quốc hội E-qua-đo thông qua nhằm bãi bỏ việc tăng thêm một số quyền lợi cho của cảnh sát và quân nhân như thưởng huân chương kèm theo tiền cho đối tượng này mỗi lần được thăng cấp. Đạo luật mới còn tăng thời hạn giữa hai lần thăng quân hàm niên hạn, từ 5 năm lên 7 năm. Tổng thống E-qua-đo Ra-pha-en Cô-rê-a (Rafael Correa) đã bị những người biểu tình xịt hơi cay và được các lực lượng bảo vệ đưa vào bệnh viện. Hiện đã có tám người thiệt mạng và khoảng 274 người khác bị thương trong các vụ xô xát. Một ngày sau khi lực lượng an ninh đập tan âm mưu đảo chính, Tổng thống E-qua-đo Ra-pha-en Cô-rê-a tuyên bố đã hoàn toàn kiểm soát được tình hình tại đây. Bộ trưởng Nội vụ E-qua-đo Gút-xta-vô Gian (Gustavo Jalkh) cho biết lực lượng cảnh sát cũng đã trở lại làm việc bình thường. Tin cho biết chỉ có 600 cảnh sát trong tổng số hơn 40.000 cảnh sát của nước này tham gia vụ đảo chính. Liên hợp quốc và các chính phủ khắp châu Mỹ đã thể hiện sự ủng hộ ông Cô-rê-a sau âm mưu đảo chính. Ngày 1-10, Cô-lôm-bi-a (Colombia) và Pê-ru (Peru) đã mở cửa trở lại biên giới của mình với E-qua-đo. Trước đó hai nước này đã đóng cửa biên giới nhằm bày tỏ quan điểm ủng hộ đối với ông Cô-rê-a.

8. Ngày quốc tế người cao tuổi

Nhân Ngày Quốc tế người cao tuổi (1-10), Tổng Thư ký Liên hợp quốc Ban Ki-mun kêu gọi chính phủ các nước tăng cường các biện pháp hỗ trợ người cao tuổi do số người cao tuổi trên thế giới đang ngày càng gia tăng. Dự kiến, đến năm 2050, số người cao tuổi trên toàn thế giới sẽ tăng lên 2 tỉ người. Ông Ban Ki-mun nhấn mạnh, từ lâu, Liên hợp quốc đã đấu tranh cho các quyền của người cao tuổi, song những tiến bộ đó chưa đồng đều ở tất cả các nước và các khu vực trên thế giới. Ở những nước bị ảnh hưởng nặng nề của dịch bệnh HIV/AIDS, ông bà thường phải chịu trách nhiệm chăm sóc các cháu bị mồ côi do AIDS. Vì vậy đã đến lúc các nước trên thế giới cần đưa ra các biện pháp tài chính, xã hội và luật pháp nhằm giúp hàng triệu người cao tuổi thoát khỏi cảnh nghèo đói, đảm bảo quyền có cuộc sống khỏe mạnh và được tôn trọng. Mọi người cao tuổi đều có quyền được tiếp cận các dịch vụ xã hội. Cao uỷ Nhân quyền Liên hợp quốc Na-vi Pin-lây (Navi Pillay) cũng cho rằng, với việc 2/3 số người cao tuổi trên thế giới sống ở các nước có thu nhập thấp và trung bình, chính phủ các nước cần đưa ra các chương trình lương hưu cho người già cũng như những biện pháp phù hợp trong lĩnh vực nhà ở, y tế, giao thông, nước sạch để đảm bảo rằng người cao tuổi không bị bỏ rơi và phân biệt đối xử.

9. Nga hoàn tất đàm phán gia nhập WTO

Ngày 1-10, Chính phủ Nga thông báo Mỹ và Nga đã hoàn tất đàm phán về việc Nga gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO). Theo phát ngôn viên Chính phủ Nga Na-ta-li-a Ti-ma-kô-va, Tổng thống Nga Đ.Mét-vê-đét và Tổng thống Mỹ B.Ô-ba-ma đã có cuộc điện đàm thảo luận về việc Nga gia nhập WTO. Hai bên ghi nhận rằng với các thỏa thuận đã đạt được trong các cuộc đàm phán trước đây ở Oa-sinh-tơn, các cuộc đàm phán song phương về việc Nga gia nhập WTO đã hoàn tất. Cùng ngày, phát biểu tại diễn đàn kinh tế Yan-ta ở U-crai-na, Bộ trưởng Tài chính Nga A-lếch-xây Ku-drin khẳng định Mát-xcơ-va và Oa-sinh-tơn đã giải quyết mọi vướng mắc xung quanh việc Nga gia nhập WTO. Ông Ku-drin cho biết, trong vòng từ hai đến bốn tháng tới, Nga sẽ bắt đầu tiến trình gia nhập WTO, và như vậy, "về lý thuyết" Nga có thể gia nhập WTO trong 10 tháng tới. Nga đã đàm phán gia nhập WTO từ năm 1993 và hiện là nền kinh tế lớn nhất còn nằm ngoài WTO.

10. Pa-ki-xtan cân nhắc hành động đáp trả các vụ không kích của NATO

Ngày 1-10, phát biểu tại Quốc hội Pa-ki-xtan (Pakistan), Thủ tướng nước này, ông Ra-đa Gi-la-ni (Rada Gilani) đã lên án các vụ không kích của NATO vào lãnh thổ Pa-ki-xtan. Pa-ki-xtan cáo buộc trong vòng một tuần qua, máy bay trực thăng của lực lượng NATO tại Áp-ga-ni-xtan đã tiến hành ba vụ không kích vào khu vực bộ lạc ở Tây Bắc nước này làm nhiều dân thường và binh sĩ Pa-ki-xtan thiệt mạng. Ông Gi-la-ni tuyên bố, Pa-ki-xtan sẽ cân nhắc hành động đáp trả nếu các hành vi xâm phạm chủ quyền còn tiếp diễn. Theo nguồn tin ngoại giao Pa-ki-xtan, Đại sứ nước này tại Bru-xen (Brussel), Bỉ đã trao cho Phó Tổng thư ký NATO kiến nghị chính thức phản đối các vụ không kích của NATO và Lực lượng quốc tế gìn giữ hòa bình tại Áp-gan-ni-xtan (ISAF) vào lãnh thổ Pa-ki-xtan. Đại sứ Pa-ki-xtan nhấn mạnh, những hành động như vậy sẽ gây phương hại sự hợp tác giữa Pa-ki-xtan và NATO, làm suy yếu cuộc chiến chống khủng bố. Đại sứ Pa-ki-xtan cũng yêu cầu NATO điều tra ngay lập tức và đầy đủ các vụ việc trên. Phó Tổng thư ký NATO cho biết sẽ sớm điều tra vụ việc và đảm bảo các sự việc tương tự sẽ không tái diễn.

11. Báo cáo của Tổ chức Lao động quốc tế: cần tạo thêm 8 triệu việc làm nữa

Báo cáo nhan đề "Thế giới việc làm năm 2010, từ cuộc khủng hoảng này đến cuộc khủng hoảng khác" được Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) của Liên hợp quốc công bố ngày 30-9 cảnh báo thị trường lao động thế giới tiếp tục suy giảm cho đến năm 2015. Vẫn cần tạo thêm 8 triệu việc làm nữa mới có thể giúp các nền kinh tế mới nổi lấy lại “phong độ” trước khủng hoảng. Ở các nước phát triển, nếu không có đột phá về chính sách, quá trình phục hồi của thị trường việc làm sẽ chậm lại ít nhất 2 năm so với dự báo 1 năm trước đây. Tại 35 nước được ILO khảo sát, gần 40% số người lao động tìm việc làm mới vẫn không tìm được việc làm suốt hơn 1 năm qua, làm tăng nguy cơ suy thoái về đạo đức và các vấn đề về tâm thần. Thanh thiếu niên bị coi là thành phần chịu ảnh hưởng nặng nề nhất do nạn thất nghiệp. Hơn 4 triệu người tìm việc làm đã ngừng tìm việc vào cuối năm 2009 do không còn hy vọng tìm được việc làm. Trong năm 2009, tại hơn 3/4 trong số 83 nước cung cấp số liệu cho ILO, nhận thức của người dân về chất lượng cuộc sống và tiêu chuẩn sống đã suy giảm so với năm 2006. Ngay cả những người có việc làm, sự hài lòng về việc làm cũng giảm sút nghiêm trọng với cảm giác về bất công tăng lên ở 43/83 nước được khảo sát. Hai nguyên nhân khiến thị trường việc làm thế giới ngày càng suy thoái được cho là nhiều nước rút bỏ các biện pháp kích cầu tài chính quá sớm trong khi phục hồi kinh tế vẫn còn yếu và những nguyên nhân căn bản dẫn đến khủng hoảng kinh tế toàn cầu vẫn chưa được loại trừ. Trước tình hình trên, Tổng Giám đốc ILO Hoan Xô-ma-vi-a (Juan Somavia) kêu gọi các chính phủ cân bằng giữa nhu cầu của thị trường tài chính và nhu cầu của công dân./.

*** Những sự kiện quốc tế đáng chú ý trong tuần (từ ngày 20-9 đến ngày 26-9-2010)