Thời sự

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật tổ chức cơ quan điều tra hình sự và dự án Luật tạm giữ, tạm giam

PV/TTXVN
09:16, ngày 28-02-2015
TCCSĐT - Tiếp tục Phiên họp thứ 35, ngày 27-2, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Luật tổ chức cơ quan điều tra hình sự và dự án Luật tạm giữ, tạm giam.
Không mở rộng đầu mối các cơ quan điều tra

Ủy ban Tư pháp của Quốc hội cho rằng quá trình soạn thảo, thẩm tra, hoàn thiện, chỉnh lý thông qua các dự án Luật: Luật tổ chức cơ quan điều tra hình sự; Bộ luật hình sự (sửa đổi), Bộ luật tố tụng hình sự (sửa đổi) cần phải có sự phối hợp chặt chẽ để bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ của ba văn bản này và của hệ thống pháp luật.

Trong buổi thảo luận về Dự án luật tổ chức cơ quan điều tra hình sự, nhiều ý kiến của các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội và lãnh đạo các cơ quan tư pháp băn khoăn trước quy định bổ sung một số ngành như kiểm ngư, cơ quan thuế, ủy ban chứng khoán nhà nước là cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Phan Trung Lý, Phó Trưởng ban Nội chính Trung ương Nguyễn Doãn Khánh và nhiều đại biểu khác viện dẫn Kết luận 92 của Bộ Chính trị quy định giữ nguyên hệ thống các cơ quan điều tra như hiện nay, bảo đảm hiệu quả, tiết kiệm, không chồng chéo nhiệm vụ; xác định rõ mối quan hệ giữa hoạt động điều tra trong tố tụng hình sự và hoạt động trinh sát.

Phó Trưởng ban Nội chính Trung ương Nguyễn Doãn Khánh thẳng thắn cho biết nếu mở rộng diện các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra như dự thảo là không phù hợp với chỉ đạo của Bộ Chính trị về việc sắp xếp, tinh giảm đầu mối cơ quan điều tra, chưa phù hợp với yêu cầu cải cách tư pháp. Hơn nữa, nếu xét về nhu cầu thì còn nhiều ngành, lĩnh vực khác cũng mong muốn được giao chức năng điều tra.

Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội Ksor Phước cho rằng, việc mở rộng diện các cơ quan được giao chức năng điều tra còn có thể gây sự chồng lấn chức năng nhiệm vụ của các cơ quan điều tra tại các địa bàn hoạt động của các ngành nghề này.

Dự thảo lần này còn bổ sung quy định công an xã, phường, thị trấn, đồn công an, trạm công an là cơ quan khác của lực lượng cảnh sát trong công an nhân dân được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra. Đề xuất này nhận được nhiều ý kiến không đồng tình của các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các đại biểu do công an xã là lực lượng bán chuyên trách, chưa được đào tạo cơ bản về chuyên môn, nghiệp vụ điều tra. Việc giao thêm một số hoạt động điều tra ban đầu cho công an xã dễ dẫn đến việc làm sai lệch trong điều tra vụ án hình sự, gây khó khăn cho cơ quan điều tra chuyên trách hoặc làm bỏ lọt tội phạm, làm oan người vô tội.

Theo quan điểm của Ủy ban Tư pháp, việc bổ sung cơ quan điều tra cần quán triệt tinh thần “sắp xếp tinh gọn đầu mối trong từng cơ quan, bảo đảm hiệu quả, tiết kiệm, không chồng chéo nhiệm vụ". Ủy ban này cũng cho rằng, để đảm bảo hiệu quả của hoạt động điều tra tội phạm, tránh oan sai, bỏ lọt tội phạm thì cần quy định theo hướng thẩm quyền điều tra nói chung phải tuân thủ nguyên tắc phân công, phân cấp chuyên sâu, rành mạch, tránh chồng chéo, trùng giẫm và được kiểm soát chặt chẽ, có sự phối hợp của các cơ quan điều tra trong một số trường hợp cụ thể cần thiết.

Góp ý về dự thảo Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Phan Trung Lý đề nghị, cơ quan soạn thảo đặc biệt lưu ý tinh thần của Hiến pháp 2013, theo đó cần quy định cụ thể quyền của người bị bắt, bị tạm giữ, tạm giam tuân thủ Điều 31 của Hiến pháp: Một người chỉ được coi là có tội cho đến khi được chứng minh theo trình tự luật định và có bản án, kết luận của tòa án. Cơ quan soạn thảo cân nhắc, phân biệt rõ mối quan hệ giữa Cơ quan điều tra cấp trên và Cơ quan điều tra cấp dưới để hạn chế xảy ra oan sai. Ngoài ra, dự thảo cũng cần quy định những biện pháp nghiệp vụ trinh sát, điều tra đảm bảo quyền tự do cá nhân, nhất là đối với thư tín, điện thoại…

Góp ý thêm về tổ chức, bộ máy của cơ quan điều tra, Phó Trưởng ban Nội chính Trung ương Nguyễn Doãn Khánh cho rằng cần bóc tách chức năng, thẩm quyền giữa các cơ quan an ninh điều tra với cơ quan cảnh sát điều tra. Đối với quy định về xử lý tranh chấp trong hoạt động điều tra thì chỉ nên quy định trong quá trình sửa đổi Bộ luật Tố tụng hình sự, tuy nhiên cần có quy định sao cho không làm tăng thêm thời gian tiến hành tố tụng của mỗi vụ việc, vụ án.

Tán thành với ý kiến không mở rộng đầu mối các cơ quan có chức năng điều tra, Phó Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao Nguyễn Văn Thuân kiến nghị dự thảo cần tách bạch hoạt động quản lý hành chính với hoạt động tố tụng của ngành công an.

Bảo đảm quyền con người đối với người bị tạm giữ, tạm giam

Đánh giá dự thảo Luật tạm giữ, tạm giam, Ủy ban Tư pháp của Quốc hội tán thành với việc cần thiết ban hành dự án Luật này, nhằm bảo đảm công tác tạm giam, tạm giữ phù hợp với quy định của Hiến pháp năm 2013: Quyền công dân chỉ bị hạn chế bởi Luật.

Việc xây dựng luật cũng nhằm khắc phục kịp thời những hạn chế, bất cập trong thực tiễn, nhất là tình trạng chết, bức cung, nhục hình, vi phạm quyền con người xảy ra ở nhà tạm giữ, trại tạm giam trong thời gian qua, đồng thời phúc đáp yêu cầu của tiến trình cải cách tư pháp trong tình hình mới.

Các ý kiến tại buổi thảo luận đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc kỹ các quy định trong dự thảo trước khi trình Quốc hội cho ý kiến, nhất là về chế độ đối xử đối với người bị tạm giam, tạm giữ.

Dự án Luật cần phải được xây dựng trên cơ sở tổng kết thực tiễn, bảo đảm khắc phục cơ bản các hạn chế, vướng mắc, bất cập đã phát sinh trong thực tiễn tạm giữ, tạm giam thời gian qua.

Có ý kiến đề nghị đổi mới về mô hình, cơ cấu tổ chức, chế độ tạm giữ, tạm giam nhất là các quy định về quyền và nghĩa vụ của người bị tạm giữ, tạm giam. Theo đó, cần phân biệt chế độ quản lý giữa người bị tạm giữ và người bị tạm giam.

Đề nghị cơ quan soạn thảo phân loại hình thức tạm giữ với tạm giam để từ đó xây dựng dự thảo Luật này, Chủ tịch Hội đồng dân tộc của Quốc hội Ksor Phước cho rằng người bị tạm giữ là hình thức hạn chế rất đa dạng, không chỉ là hình sự mà có thể chỉ là vi phạm hành chính. Do đó, không nên để người bị tạm giữ lẫn lộn với đối tượng bị tạm giam. Việc phân biệt như vậy để đảm bảo các quyền cá nhân của từng loại đối tượng.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Phan Trung Lý, việc phân biệt chế độ tạm giữ, tạm giam là rất quan trọng bởi đây là hai chế độ hoàn toàn khác nhau, kèm theo cách thức quản lý khác nhau trên cơ sở quy định của pháp luật. Đề nghị cần có khu giam riêng đối với bị án tử hình, chung thân để đảm bảo thi hành án.

Cùng quan điểm, Phó Chánh án Tòa án Nhân dân tối cao Nguyễn Văn Thuân kiến nghị thêm cần có nhà tạm giam, tạm giữ riêng đối với những người đồng tính, người vị thành niên.

Quan điểm của Ủy ban Tư pháp cho rằng theo quy định của Hiến pháp năm 2013 thì những người bị tam giam, tạm giữ chưa bị coi là có tội và chưa phải chịu hình phạt nên một số quyền công dân cần phải được bảo đảm như quyền về an toàn tính mạng, sức khỏe, chăm sóc y tế, quyền được tiếp cận thông tin, quyền được gặp luật sư, người bào chữa, người thân... Do đó, đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu để quy định rõ các quyền và nghĩa vụ của người bị tạm giữ, tạm giam.

Bên cạnh đó, cần rà soát những nội dung nào liên quan đến việc hạn chế quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân thì phải được quy định ngay trong dự án Luật.

Đề cập sâu đến yêu cầu cụ thể hóa tinh thần Hiến pháp, bảo đảm các quyền con người trong khi xây dựng Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Phan Trung Lý cho biết, vấn đề này cần được rà soát lại, cân nhắc kỹ lưỡng. Để đảm bảo quyền con người, cần cụ thể trong luật điều khoản cấm bức cung, nhục hình trong nhà tạm giam, tạm giữ.

Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Hải Phong thẳng thắn thời gian qua, các trường hợp bức cung, nhục hình chủ yếu xảy ra trong thời kỳ tạm giam, tạm giữ. Nếu tạm giữ mà không có các biện pháp bảo đảm quyền con người thì rất dễ tái diễn tình trạng này. Nhiều năm qua, trên cơ sở pháp luật, ngành Kiểm sát đã trả tự do cho rất nhiều người bị tạm giữ, tạm giam mà xét thấy không có tội. Đây là trách nhiệm của ngành Kiểm sát.

Đối với quy định cho phép cùm chân người bị tạm giam, tạm giữ, Phó Viện trưởng Nguyễn Hải Phong khẳng định để đảm bảo quyền con người, quy chế giam giữ thì dự thảo không thể quy định cho phép áp dụng hình thức này.

Phó Chủ tịch Quốc hội Tòng Thị Phóng, Phó Trưởng ban Nội chính Trung ương Nguyễn Doãn Khánh cho rằng cần rà soát lại toàn bộ dự thảo, so sánh với các điều ước quốc tế mà Việt Nam đã tham gia ký kết để đảm bảo phù hợp. Đề nghị yêu cầu đảm bảo quyền con người cần được bổ sung, làm rõ hơn trong dự thảo, nhất là phải bảo lưu các quyền dân sự đối với người bị tạm giam, tạm giữ. Cần quy định rõ trong dự thảo luật vai trò, vị trí của Viện Kiểm sát là kiểm sát toàn bộ hoạt động tạm giữ, tạm giam chứ không nên quy định chỉ là kiểm sát chế độ tạm giam, tạm giữ./.

Bài cùng chủ đề

Giám sát thực hiện nghị quyết Quốc hội về địa bàn chiến lược  (28/02/2015)

Triển lãm ảnh Đại tướng Võ Nguyên Giáp sống và làm việc tại ATK  (28/02/2015)

Quy định nhuận bút tác phẩm điện ảnh, mỹ thuật  (28/02/2015)

Chính phủ Anh coi trọng tăng cường quan hệ hợp tác với Việt Nam  (28/02/2015)

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang gặp mặt thầy thuốc tiêu biểu toàn quốc  (27/02/2015)

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng gửi điện thăm hỏi nguyên Thủ tướng Singapore Lý Quang Diệu  (27/02/2015)

mới nhất