Giá vàng cao: lá phiếu bất tín cho chính sách kinh tế - tiền tệ toàn cầu hiện nay

TCCSĐT - Là chiếc cặp nhiệt độ của nền kinh tế, giá vàng leo thang cho thấy nền kinh tế còn chưa khỏi bệnh. Người ta còn tiếp tục lo ngại khủng hoảng kéo dài, bất ổn kinh tế toàn cầu và tìm đến vàng như một nhu cầu an toàn về mặt tâm lý. Không loại trừ yếu tố đầu cơ thao túng giá, việc các nhà đầu tư mua vàng chưa hẳn là bỏ phiếu tín nhiệm cho kim loại quý này trong vai trò tiền tệ thế giới, nhưng chắc chắn đó là lá phiếu bất tín cho đường lối kinh tế - tiền tệ của các ngân hàng trung ương và chính phủ các nước hiện nay.

Nhu cầu vàng trên thế giới đã gia tăng từ tháng 9-2008, khi ngân hàng đầu tư Lehman Brothers sụp đổ, khởi đầu cho hàng loạt các cuộc sụp đổ của các định chế tài chính khổng lồ khác. Khủng hoảng tài chính lan rộng, giới đầu tư mất niềm tin vào tiền giấy và tìm đến vàng như một “vịnh tránh bão” trong cơn giông tố khủng khiếp nhất kể từ cuộc Đại khủng hoảng 1929-1933 đến nay.

Thế nhưng khi hàng loạt các tổ chức tài chính và nghiên cứu tài chính khẳng định cuộc khủng hoảng đã kết thúc, giá vàng vẫn không hạ xuống. Trái lại, nó vẫn leo thang và đã vọt lên đến 1.340 USD/ao-xơ (đêm 6-10-2010 tính theo giờ Việt Nam) - mức cao chưa từng thấy trong lịch sử giá kim loại quý này. Số tiền đổ vào các quỹ tín thác đầu tư vàng tăng gấp 8 lần so trước khủng hoảng.

Vì sao giá vàng leo thang mạnh mẽ như vậy? Có mấy nguyên nhân đáng chú ý như sau:

Thứ nhất, các chương trình cứu nạn trong khủng hoảng của chính phủ hầu hết các nước trên thế giới đều chỉ tập trung vào việc giải nguy cho các tập đoàn tài chính lớn. Các gói cứu trợ đã giữ cho các tập đoàn này không tiếp tục sụp đổ và tạo ra mức tăng trưởng GDP dương kể từ quý 3-2009 (lý do chính cho phép tuyên bố khủng hoảng đã chính thức kết thúc). Tuy nhiên, thành tích đó không thấm được đến tầng lớp bình dân: đại bộ phận dân chúng vẫn đang phải vật lộn với nạn thất nghiệp gia tăng và lạm phát ngày càng trầm trọng. Không phải vô cớ mà Tổng tống Mỹ B.Ô-ba-ma khuyên Văn phòng Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia Mỹ (NBER) cần thận trọng hơn trong việc tuyên bố khủng hoảng đã kết thúc vì có thể sẽ xúc phạm đến những người nghèo đang phải vật lộn với những khó khăn của cuộc sống thường ngày. Cuộc khủng hoảng kinh tế - tài chính có thể đã kết thúc trên các số liệu thống kê, nhưng nó vẫn còn chưa kết thúc trong thực tế. Và vì thế, giá vàng vẫn tiếp tục leo thang chứ chưa chịu hạ xuống như quy luật mỗi khi khủng hoảng kinh tế qua đi.

Thứ hai, chính sách nới lỏng tiền tệ của hàng loạt các nền kinh tế chủ chốt trên thế giới và căng thẳng tỷ giá Mỹ - Trung khiến người ta lo ngại một cuộc chiến tranh tiền tệ sẽ bùng nổ. Cùng với việc Hạ viện Mỹ cho phép đánh thuế đặc biệt lên hàng nhập khẩu từ Trung Quốc vì nước này không chịu phá giá đồng nhân dân tệ, giới đầu tư còn lo ngại khả năng Cục Dự trữ liên bang Mỹ (FED) sắp tăng cung một lượng USD lớn nhằm thúc đẩy kinh tế hồi phục. Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) đã thực hiện việc này và hàng loạt các ngân hàng trung ương các nền kinh tế phát triển khác đang cân nhắc một hành động tương tự. Việc tăng cung tiền đại trà trên phạm vi thế giới như thế sẽ khiến các đồng tiền chủ chốt mất giá mạnh và đương nhiên “đồng tiền tự nhiên” là vàng phải lên ngôi.

Thứ ba, các dòng vốn đang tìm đến với vàng. Hầu hết các ngân hàng trung ương các nước trên thế giới đều tăng cường mua vàng và một số ngân hàng trung ương còn ngưng bán vàng ra (với lý do để định giá lại kim loại quý này). Năm ngoái, lượng vàng dự trữ của Trung Quốc đã tăng gấp đôi, lên 1.054 tấn (bằng 1/8 lượng dự trữ của Mỹ: 8.134 tấn). Sau Mỹ, Đức đang giữ 3.047 tấn vàng, IMF: 3.000 tấn, I-ta-li-a: 2.453 tấn và Pháp: 2.435 tấn vàng. Sau khi đẩy mạnh mua vàng vào năm ngoái, Nga hiện có 668 tấn vàng. Ấn Độ, Ả-rập, Phi-lip-pin,… cũng thông báo đã tăng tích trữ vàng. Không chỉ các ngân hàng trung ương, dân chúng cũng ra sức mua vàng để cất trữ khiến nhu cầu về vàng trên thị trường ngày càng gia tăng mạnh mẽ trong khi khả năng cung ứng của các mỏ vàng lại đang suy kiệt.

Cuối cùng, mặc dù chiếm một tỷ trọng rất lớn “trong trái tim và khối óc” mọi người, nhưng trong thực tế, thị trường vàng vật chất có giá trị vốn hóa không lớn so với các thị trường đầu tư khác như chứng khoán, tiền tệ, dầu thô,… Vì thế, thị trường vàng dễ bị giới đầu cơ lớn thao túng, còn Mỹ và các định chế tài chính lớn hiếm khi can thiệp để ổn định giá vàng.

Lịch sử đã từng chứng khiến những cuộc thao túng giá vàng khủng khiếp. Năm 1980, sau khi đạt mốc 850 USD/ao-xơ giá vàng đã liên tục đi xuống tới 251 USD/ ao-xơ vào năm 1999. Tháng 3 năm 2008 giá vàng đạt đỉnh 1.030 USD/ ao-xơ và đảo chiều sụt xuống còn 680 USD/ ao-xơ vào tháng 10 cùng năm đó. Các nhà đầu cơ “tạo lập thị trường” thắng đậm, trong khi dân chúng và không ít ngân hàng trung ương các nước thua lỗ nặng nề. (Có thể tham khảo thêm thông tin tại Chuyên san Hồ sơ sự kiện của Tạp chí Cộng sản số 42 ra ngày 25-8-2008). Giá vàng hiện nay đã đạt đỉnh của chu kỳ 30 năm, người ta đã bắt đầu nói đến “bong bóng vàng” để cảnh báo một đợt sụt giảm mang tính khủng hoảng. Tuy nhiên lượng tiền khổng lồ vẫn tiếp tục đổ về vàng khiến thị trường vàng vật chất “ngập lụt”.

Tóm lại, nỗi lo khủng hoảng kéo dài, bất ổn kinh tế toàn cầu, nhu cầu tích trữ và khả năng đáp ứng rất hạn chế về vàng đã mở ra một cơ hội tuyệt vời cho giới đầu cơ thao túng thị trường này. Niềm tin vào một sự phục hồi kinh tế vẫn còn chưa trở lại khiến người ta còn phải tìm đến vàng như một liều thuốc trấn an tâm lý. Vàng là chiếc cặp nhiệt độ của nền kinh tế. Chừng nào nó còn cao, chừng đó chưa thể nói nền kinh tế đã khỏi bệnh. /.