Những sự kiện quốc tế đáng chú ý trong tuần (từ ngày 28-2-2011 đến ngày 6-3-2011)

TCCSĐT - Ngày 1-3, hội thảo "ASEAN và EU: 20 năm kể từ hiện tại - Hai thị trường hội nhập" đã diễn ra tại thủ đô Gia-các-ta của In-đô-nê-xi-a nhằm đánh dấu việc hoàn tất giai đoạn 2 của "Chương trình hỗ trợ hội nhập khu vực ASEAN-EU" (APRIS) đã được triển khai tại In-đô-nê-xi-a từ năm 2006. Tại đây, Liên minh châu Âu (EU) tuyên bố sẽ dành 15 triệu ơ-rô giúp ASEAN hỗ trợ các nước thành viên xây dựng một thị trường chung vào năm 2015.

1. Thế giới cần các giải pháp thực tế để tăng cường nền quản trị toàn cầu

Ngày 28-2-2011, phát biểu tại Viện Đại học châu Âu ở thành phố Phlo-ren-xơ (Florence), Tổng Giám đốc Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) Pa-xcan La-mi (Pascal Lamy) nhấn mạnh: quản trị toàn cầu là vấn đề phức tạp vì trên thực tế đó là quá trình toàn cầu hóa các nền quản trị địa phương. Thách thức đối với thế giới đương đại về quản trị toàn cầu là khoảng cách giữa lý thuyết và thực tiễn đã cản trở việc thiết lập các tổ chức quốc tế có hiệu quả để bảo đảm thực thi một đường lối cố kết nhằm giải quyết những vấn đề thế giới đương đại. Ông Pa-xcan La-mi cho rằng, có ba nhân tố cần thiết phải thúc đẩy để tăng cường hiệu quả quản trị toàn cầu. Một là sự lãnh đạo chính trị mà biểu hiện là tầm nhìn về xu thế phát triển. Hai là tính hợp pháp để bảo đảm quyền ra các quyết định định hướng những sự cải tổ. Ba là tính hiệu quả nhằm đưa các lợi ích của phát triển đến người dân với chi phí hợp lý. Cộng đồng thế giới cần tìm ra phương thức mới để nối kết tốt hơn 3 nhân tố này của quản trị toàn cầu thông qua "tam giác cố kết" bao gồm Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi G20, Liên hợp quốc và các tổ chức quốc tế.

2. Giá dầu tăng đe dọa nền kinh tế Mỹ

Ngày 1-3, chủ tịch Ngân hàng Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) Ben Bơ-nan-kê (Ben Bernanke) nói rằng giá dầu tăng kéo dài sẽ đe dọa nền kinh tế Mỹ, cũng như làm dấy lên làn sóng tăng giá "nguy hiểm," song chỉ mang tính tạm thời, chứ không đẩy lạm phát lên cao. Cuối tuần qua, giá khí đốt tại Mỹ đã tăng lên trung bình 3,37 USD/ga-lon, tăng 26,7 xu Mỹ so tháng trước. Trong khi đó, giá lương thực trong tháng 1-2011 đã tăng với tốc độ nhanh nhất kể từ mùa Thu năm 2008. Phát biểu trong buổi điều trần trước Ủy ban Ngân hàng của Thượng viện Mỹ, Chủ tịch FED Bơ-nan-kê nói rằng sự bất ổn chính trị ở khu vực Trung Đông là nguyên nhân chính đẩy giá dầu và khí đốt lên cao. Tuy nhiên, ông Bơ-nan-kê cho rằng tình hình này sẽ không dẫn đến tình trạng không thể kiểm soát được lạm phát, đồng thời cho biết FED đang theo dõi chặt chẽ tình hình. Cũng tại buổi điều trần, ông Bơ-nan-kê đã lên tiếng bảo vệ chương trình mua trái phiếu trị giá 600 tỷ USD của FED. Chương trình này dự kiến sẽ kết thúc vào tháng 6-2011. Những thành viên Đảng Cộng hòa trong Quốc hội Mỹ và một số quan chức FED lo ngại rằng chương trình này sẽ làm cho tỷ lệ lạm phát tăng cao và một làn sóng đầu cơ mới ở Phố Uôn mà có thể dẫn tới những quả bong bóng mới về giá cả các tài sản, như cổ phiếu và trái phiếu. Chủ tịch Bơ-nan-kê nói chương trình mua trái phiếu là cần thiết để thúc đẩy tăng trưởng và giảm tỷ lệ thất nghiệp.

3. Hội thảo ASEAN – EU tại In-đô-nê-xi-a

Ngày 1-3, hội thảo "ASEAN và EU: 20 năm kể từ hiện tại - Hai thị trường hội nhập" đã diễn ra tại thủ đô Gia-các-ta của In-đô-nê-xi-a. Hội thảo trên đánh dấu việc hoàn tất giai đoạn 2 của "Chương trình hỗ trợ hội nhập khu vực ASEAN-EU" (APRIS) đã được triển khai tại In-đô-nê-xi-a từ năm 2006. Tại hội thảo này, Liên minh châu Âu (EU) tuyên bố sẽ dành 15 triệu ơ-rô (khoảng 20,7 triệu USD) giúp Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) hỗ trợ các nước thành viên ASEAN xây dựng một thị trường chung vào năm 2015. Tại phiên khai mạc, Tổng Thư ký ASEAN Su-rin Pít-su-van (Surin Pitsuwan) phát biểu rằng trong tám năm qua, Chương trình hỗ trợ hội nhập kinh tế ASEAN-EU (AEISP) của EU dành cho ASEAN đã thành công tốt đẹp. Giai đoạn tiếp theo của APRIS mở ra một chương mới mang tính khích lệ trong sự hợp tác kinh tế với EU. Ông Pít-su-van nhấn mạnh hội nhập kinh tế khu vực sẽ mang lại lợi ích nhiều mặt cho "công dân ASEAN" như giá cả hàng hóa rẻ hơn, tạo nhiều cơ hội về việc làm, mức sống được nâng cao, mức thuế ưu đãi hơn và tạo ra môi trường kinh tế mang tính cạnh tranh hơn.

4. Hội thảo các vấn đề năng lượng Việt Nam tại Nhật

Ngày 1-3, Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp (METI) Nhật Bản đã tổ chức cuộc hội thảo chuyên đề về các vấn đề năng lượng của Việt Nam tại Tô-ki-ô. Phát biểu khai mạc hội thảo, Thứ trưởng METI Ta-đa-hi-rô Mát-su-si-ta (Tadahiro Matsushita) cho rằng kinh tế Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ và nhu cầu về điện tăng rất nhanh, hiện đã vượt quá khả năng cung cấp điện của Việt Nam. Do đó, Việt Nam không thể không xây dựng các nhà máy điện hạt nhân để đáp ứng nhu cầu về điện phục vụ cho phát triển kinh tế và đời sống nhân dân. Ông rất vui mừng khi Việt Nam chọn Nhật Bản là đối tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân tại tỉnh Ninh Thuận. Đặc phái viên của Thủ tướng, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Ninh Thuận Nguyễn Chí Dũng đề nghị Chính phủ Nhật Bản tăng viện trợ ODA cho Việt Nam để thực hiện các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng như nhà máy điện hạt nhân, đường sắt, đường bộ cao tốc, sân bay, bến cảng, các khu công nghệ cao, giúp đào tạo nguồn nhân lực…

5. Khai mạc Diễn đàn doanh nghiệp ASEAN - Ấn Độ

Ngày 2-3, Hội chợ Thương mại và Diễn đàn doanh nghiệp Ấn Độ-ASEAN lần thứ nhất đã khai mạc tại thủ đô Niu Đê-li (New Delhi, Ấn Độ) với sự tham dự của 470 doanh nghiệp, trong đó có 270 doanh nghiệp đến từ các nước ASEAN. Phát biểu tại lễ khai mạc, Bộ trưởng Thương mại và công nghiệp Ấn Độ A-nan Sa-ma (Arnand Sharma) cho biết: chính sách mới của Chính phủ Ấn Độ sẽ tập trung thu hút vốn đầu tư và công nghệ từ khu vực ASEAN bằng cách thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa quan hệ đối tác hiện nay giữa Ấn Độ và ASEAN. Theo Bộ trưởng, Ấn Độ và ASEAN đang tiến gần đến việc ký kết một Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện (CEPA). Trong khi đó, Phó Tổng thư ký ASEAN phụ trách Cộng đồng kinh tế, ngài Sun-đram Pút-pa-na-than (Sundram Pushpanathan) cho rằng: khi Hiệp định thương mại tự do ASEAN-Ấn Độ được thực hiện một cách đầy đủ sau khi hai bên đạt được thỏa thuận về CEPA sẽ mở đường cho việc hình thành một trong những khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới, với một thị trường gần 1,8 tỉ dân và tổng GDP là 2.800 tỉ USD.

6. IMF lo ngại sức ép lạm phát tại các nước châu Á

Ngày 2-3, Phó Giám đốc điều hành Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), Na-ô-y-u-ki Si-nô-ha-ra (Naoyuki Shinohara) đã bày tỏ sự lo ngại về sức ép lạm phát ở các nền kinh tế mới nổi tại châu Á trong bối cảnh giá lương thực và năng lượng gia tăng. Ở các nền kinh tế mới nổi, lạm phát giá tiêu dùng tăng trong năm 2010 một phần là do giá lương thực tăng mạnh. Tại châu Á, lạm phát cơ bản bắt đầu tăng - với mức độ khác nhau ở các nước, cho thấy sức ép về giá cả đang lan rộng. Các điều kiện kinh tế của khu vực cũng làm tăng giá hàng hóa. Một mặt, đó là lương thực tế tăng tại một số nền kinh tế châu Á, trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp tương đối thấp và thiếu lao động lành nghề. Mặt khác, tăng trưởng tín dụng - vốn chậm lại đáng kể trong giai đoạn khủng hoảng kinh tế toàn cầu, lại tăng mạnh khắp châu Á. Các nhà kinh tế thế giới cũng nhận định rằng châu Á đang chịu sức ép lạm phát lớn nhất thế giới vì tăng trưởng của châu lục này vượt khá xa tăng trưởng kinh tế của Mỹ và châu Âu, và nỗi lo lạm phát tăng vọt đang lan rộng trên toàn châu lục này. Hiện chính phủ các nước châu Á đã phải sử dụng biện pháp trợ cấp để đối phó với tình trạng giá cả leo thang, cho dù các nhà kinh tế cảnh báo biện pháp này có thể làm biến dạng nền kinh tế và tăng lạm phát, do nó khuyến khích người tiêu dùng chi nhiều hơn khả năng tài chính của họ.

7. Nhật Bản, Nga đối thoại chiến lược

Ngày 2-3, Nhật Bản và Nga đã tiến hành cuộc đối thoại chiến lược song phương cấp thứ trưởng tại Tô-ki-ô. Tại cuộc đối thoại, Thứ trưởng Ngoại giao Nhật Bản Kê-ni-chi-rô Xa-xa-ê (Kenichiro Sasae) và người đồng cấp Nga An-đrây Đê-ni-xốp (Andrei Denisov) đã nhất trí cần tiếp tục đẩy mạnh hợp tác kinh tế giữa hai nước, nhất là trên các mặt xây dựng cơ sở hạ tầng và khai thác tài nguyên tại vùng Đông Xi-bê-ri (Siberia). Hai bên cũng thống nhất sẽ tổ chức vòng đối thoại tiếp theo tại Mát-xcơ-va, đồng thời tiếp tục chung sức tìm ra các biện pháp phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên. Nhật Bản và Nga bắt đầu tiến hành đối thoại chiến lược từ năm 2007. Cuộc đối thoại chiến lược gần đây nhất được tổ chức vào tháng 1-2010.

8. IMF thực hiện các cam kết về cải tổ

Ngày 3-3, trong một tuyên bố của mình, Quỹ tiền tệ thế giới (IMF) cho biết: các thỏa thuận được đưa ra năm 2008 theo đó trao thêm quyền bỏ phiếu cho cường quốc kinh tế mới nổi, chính thức đã có hiệu lực sau khi được 117/187 nước thành viên ban hành thành luật. Về cơ bản, việc cải tổ sẽ điều chỉnh lại tỷ lệ các nước có quyền bỏ phiếu cũng như mức đóng góp tài chính lâu dài của các nước thành viên cho hoạt động của IMF giữa nước phát triển và các nền kinh tế mới nổi. Giám đốc điều hành IMF, ông Đô-mi-ních Xtrau-xơ Can (Dominique Strauss-Kahn) đã hoan nghênh nỗ lực của các nước thành viên trong việc thông qua các biện pháp cải cách trên. Theo ông, việc thực hiện các cải cách này cho thấy quyết tâm của các nước tăng cường tính hiệu quả và pháp lý của IMF cũng như uy tín của thể chế này. Tuy nhiên, Giám đốc Xtrauxơ Can nhấn mạnh tiến trình này chưa kết thúc và các nước cần nhanh chóng thông qua các đề xuất cải tổ ban điều hành hiện gồm 24 thành viên của IMF được đưa ra năm 2010.

9. WTO kêu gọi giảm bất công thương mại với châu Phi

Ngày 3-3, Tổng Giám đốc Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) Pa-xcan La-mi (Pascal Lamy) đã kêu gọi thế giới điều chỉnh những bất công kéo dài trong các quy chế thương mại với châu Phi. Ông La-mi cho rằng các mô hình thực dân trong thương mại đã khóa chặt các nền kinh tế châu Phi vào mô hình kinh tế xuất khẩu hàng hóa. Các chính sách thương mại và kinh tế vĩ mô nhằm thay thế nhập khẩu và chính sách tự cung, tự cấp đã đem đến kết quả hoàn toàn ngược lại. Trong khi đó, nỗ lực bảo vệ hàng hóa trước sự cạnh tranh quốc tế, các mô hình thương mại thực dân và chính sách kinh tế vĩ mô đã làm hàng hóa châu Phi, đặc biệt là nông nghiệp, mất sức cạnh tranh.

10. Hội nghị quốc tế đặc biệt về tăng cường biện pháp chống cướp biển

Trong hai ngày 3 và 4-3, một hội nghị quốc tế đặc biệt về phòng chống cướp biển đã diễn ra tại Đan Mạch. Mục tiêu chính của Hội nghị nhằm nâng cao năng lực đấu tranh chống cướp biển của cộng đồng quốc tế trước mối đe dọa của các nhóm cướp biển ngày càng gia tăng và đưa ra các khuôn khổ pháp lý quốc tế chung trong các hoạt động điều tra, truy tố, dẫn độ và giam giữ đối với tội danh cướp biển. Ông Thô-mát Vin-lơ (Thomas Winkler) phụ trách nhóm tổ chức Hội nghị và đại diện dịch vụ tư pháp của Bộ Ngoại giao Đan Mạch mạnh việc truy tố và trừng phạt nghiêm khắc đối với tội danh cướp biển là nhằm đưa ra thông điệp cứng rắn của cộng đồng quốc tế đối với các nhóm cướp biển Xô-ma-li. Tuy nhiên, do thiếu các chứng cứ cụ thể nên nhiều đối tượng nghi phạm cướp biển đã được thả, không bị trừng trị theo pháp luật. Do vậy, hội nghị quốc tế về cướp biển lần này đã thông qua khuôn khổ pháp lý cho việc xây dựng hai nhà tù đặc biệt đối với tội phạm cướp biển là Puntland và Somaliland với tổng kinh phí đầu tư đến 30 triệu đôla Mỹ và có thể giam giữ 1.000 tù nhân.

11. Hội nghị Chính trị Hiệp thương nhân dân Trung Quốc

Từ ngày 3 đến ngày 13-3 đã diễn ra kỳ họp thứ tư, khóa XI Hội nghị Chính trị Hiệp thương Nhân dân toàn quốc Trung Quốc (CPPCC) tại Đại Lễ đường Nhân dân ở thủ đô Bắc Kinh. Tại lễ khai mạc, Chủ tịch Ủy ban toàn quốc CPPCC Giả Khánh Lâm đã đọc báo cáo tổng kết công tác của CPPCC trong năm 2010 và phương hướng hoạt động năm 2011. Báo cáo khẳng định trong năm 2010, CPPCC đã có những đóng góp quan trọng vào việc đối phó với nhiều nguy cơ và thách thức, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội nhanh và ổn định ở Trung Quốc. Về phương hướng năm 2011, CPPCC sẽ đồng tâm hiệp lực làm tốt công tác hiệp thương chính trị, thúc đẩy giám sát dân chủ một cách tích cực và ổn thỏa.

12. LHQ khẳng định vai trò bình đẳng giới

Ngày 4-3, Ủy ban Liên hợp quốc về kinh tế - xã hội khu vực châu Á - Thái Bình Dương (UNESCAP) nhấn mạnh: bất chấp những khác biệt về chính trị, kinh tế, văn hóa, sắc tộc và ngôn ngữ, ngày Quốc tế phụ nữ là ngày toàn cầu tôn vinh những thành tựu và sự cống hiến của phụ nữ cho nhân loại. Nhân kỷ niệm 100 năm ngày Quốc tế phụ nữ, LHQ đã chọn chủ đề “Tiếp cận bình đẳng giáo dục, đào tạo, khoa học và công nghệ, con đường để tạo việc làm chất lượng cho phụ nữ”. UNESCAP đã mời năm tổ chức phụ nữ trẻ khu vực châu Á chia sẻ kinh nghiệm và ước mơ của phụ nữ về tương lai. Trong khi đó, Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) đã chọn chủ đề “Định hướng phục hồi kinh tế tới việc làm cho phụ nữ,” nhấn mạnh các biện pháp, chính sách bảo đảm các cơ hội bình đẳng về việc làm, phát triển tài năng và điều kiện làm việc giữa nam và nữ trong bối cảnh bình đẳng giới vẫn là thách thức lớn trên toàn cầu. Hội nghị Liên hợp quốc về thương mại và phát triển (UNCTAD) khẳng định sự tham gia còn hạn chế của phụ nữ trong những ngành kinh tế quan trọng đã tác động tiêu cực đến chương trình phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia và quốc tế. Những phụ nữ được đào tạo tốt phải ở các vị trí xứng đáng để phát huy tài năng trong nghiên cứu khoa học công nghệ, trong phát triển kinh tế công bằng và bền vững cũng như trong kinh doanh quốc tế trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu gay gắt hiện nay.

13. LHQ kêu gọi phối hợp hành động toàn cầu chống sa mạc hoá và suy thoái đất

Ngày 4-3, tại kỳ họp lần thứ 26 của Chương trình Môi trường LHQ (UNEP), Diễn đàn bộ trưởng môi trường toàn cầu ở thành phố Bon (Đức) và kỳ họp lần thứ 9 của Ủy ban Công ước LHQ (LHQ) về chống sa mạc hóa (UNCCD) ở thủ đô Nai-rô-bi (Kê-ni-a), LHQ đã kêu gọi phối hợp hành động toàn cầu để chống sa mạc hoá và suy thoái đất đai đang đe dọa nhân loại, thúc đẩy thực hiện Kế hoạch chiến lược 10 năm của UNCCD nhằm giảm tác động của hạn hán, cải tạo các vùng đất khô, khôi phục và duy trì độ phì nhiêu của đất. Theo số liệu của LHQ, sa mạc hoá, suy thoái đất đai và hạn hán đã tác động đến 2 tỉ người ở 110 nước, chiếm 1/3 dân số thế giới, trong đó 90% là ở các nước thu nhập thấp, đồng thời cũng tác động tới 50% số gia súc toàn cầu và 44% hệ sinh thái trồng trọt của thế giới. UNCCD đã phát triển Hệ thống báo cáo và giám sát mới (PRAIS) để phối hợp các dữ liệu từ 192 nước trên toàn cầu về sa mạc hoá, hạn hán và suy thoái đất, đồng thời đánh giá những tiến triển của cuộc chiến chống sa mạc hoá. PRAIS sẽ giúp các nước xác định được xu hướng của tình trạng sa mạc hoá nhằm tạo ra sự đồng thuận liên chính phủ để đẩy mạnh cuộc chiến này.

14. Đông Ti-mo chính thức đề nghị gia nhập ASEAN

Ngày 4-3, nước Cộng hòa Dân chủ Đông Ti-mo (Timor Leste) đã chính thức đề nghị được gia nhập Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Ngoại trưởng Đông Ti-mo Da-ca-ri-át đa Cô-xta (Zacarias da Costa) đã trao thư đề nghị cho Ngoại trưởng Ma-ti Na-ta-lê-ga-oa (Marty Natalegawa) của In-đô-nê-xi-a - nước đang giữ vai trò Chủ tịch ASEAN. Ngoại trưởng Na-ta-ga-o bày tỏ hy vọng Đông Ti-mo sẽ trở thành thành viên của ASEAN vào năm 2015. Về phần mình, Ngoại trưởng Cô-xta thông báo nước này đạt tốc độ tăng trưởng hai con số trong những năm vừa qua, đồng thời khẳng định Đông Ti-mo sẽ không trở thành gánh nặng của ASEAN. Theo ông Cô-xta, với việc liên kết cùng ASEAN, nền kinh tế của Đông Ti-mo sẽ tăng trưởng mạnh mẽ hơn nữa. Đông Ti-mo từng là thuộc địa của Bồ Đào Nha trước khi nằm dưới sự quản lý của In-đô-nê-si-a vào năm 1975. Năm 1999, người dân Đông Ti-mo bỏ phiếu ly khai khỏi In-đô-nê-xi-a. Sau hai năm rưỡi nằm dưới sự quản lý của LHQ, năm 2002, Đông Ti-mo trở thành một nước độc lập.