Đàm phán để duy trì diễn đàn

TCCSĐT - Sau hơn 13 tháng ngưng trệ, cuộc đàm phán giữa các thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc Mỹ, Nga, Anh và Pháp cùng Đức với I-ran về chương trình hạt nhân của I-ran (còn được gọi là diễn đàn 5+1) được nối lại ở Giơ-ne-vơ (Thụy Sỹ). Việc nối lại đàm phán là tín hiệu tích cực, đáng khích lệ. Chỉ có điều là trong thực chất, vòng đàm phán lần này không hứa hẹn đem lại kết quả đáng kể nào.

Ấy là còn chưa kể đến một thực tế là dẫu diễn đàn này có đạt được kết quả gì thì cũng vẫn có thể bị đảo ngược như đã từng thấy trong quá khứ. Tất cả các bên liên quan đều muốn duy trì khuôn khổ đàm phán này vì hiện cũng không còn diễn đàn đối thoại nào khác về vấn đề hạt nhân của I-ran; vì ai cũng có nhu cầu tranh thủ dư luận, thể hiện thiện chí và luôn sẵn sàng đổ vấy trách nhiệm cho phía bên kia. Thực chất, hai phía vẫn làm găng với nhau nhưng lại đều cần đến diễn đàn này cho trường hợp xuống thang và nhượng bộ nhau để tránh bị coi là mất thể diện hay yếu thế. Năm thành viên kia còn có thể tận dụng thành công hay thất bại ở diễn đàn này để lập luận cho biện pháp chính sách của họ đối với I-ran, nhất là trong trường hợp cần thuyết phục Liên hợp quốc hoặc dư luận quốc tế áp dụng những biện pháp trừng phạt và cấm vận ngặt nghèo và quyết liệt hơn nữa đối với I-ran. I-ran cũng chỉ có lợi chứ đâu bị hại gì khi tham gia diễn đàn này. Khác so với vấn đề hạt nhân của Triều Tiên, giải pháp cho vấn đề hạt nhân dù theo kiểu gì thì cũng không thể không liên quan đến triển vọng của mối quan hệ của I-ran với Mỹ, EU và cả Nga.

Mục đích các bên tiến hành vòng đàm phán mới này, trước hết và chủ yếu chỉ nhằm để duy trì diễn đàn, chứ gần như không ai mong đợi sẽ đạt được kết quả gì. Bầu không khí chính trị nói chung ở khu vực và trong quan hệ giữa I-ran với Mỹ và EU thời gian qua đã chuyển biến bất lợi cho thành công của vòng đàm phán. Chương trình hạt nhân của I-ran đã chứng tỏ tiến triển hơn trước rất nhiều. Sự hợp tác về hạt nhân giữa I-ran và Nga đã đưa lại kết quả cụ thể ban đầu và rất quan trọng cả về kinh tế và chính trị an ninh đối với hai nước. Những tiết lộ của trang mạng WikiLeaks về quan điểm chính sách của Mỹ và một số nước Ả-rập liên quan đến I-ran chắc chắn cũng sẽ buộc I-ran phải có nhìn nhận và suy tính khác trước về đối tác và đối thủ trong khu vực. Hai bên nối lại đàm phán, nhưng cách tiếp cận vẫn như trước, bên này vẫn đòi bên kia phải đi trước, I-ran vẫn giữ quyền chủ động làm giàu uranium và Mỹ cùng với EU vẫn dùng trừng phạt mạnh mẽ hơn để răn đe I-ran. Cho nên nối lại đàm phán để có đàm phán thôi, để làm vì và lấy lệ, để khuôn khổ diễn đàn này vẫn tồn tại, để không ai bị mất vai trò chứ xem ra chưa đủ để giải quyết vấn đề phức tạp và nan giải này. Hơn nữa, thời điểm thích hợp để giải quyết xem ra còn xa vời./.