Chăm lo đời sống công nhân và người lao động

TCCS - Thực hiện Nghị quyết số 20-NQ/TW, ngày 28-1-2008, Hội nghị Trung ương 6, khóa X và Chương trình hành động của Tổng Liên đoàn về “Tiếp tục xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”, Công đoàn các cấp nêu cao tinh thần trách nhiệm trước công nhân, viên chức, người lao động. Hầu hết, các hoạt động của tổ chức công đoàn đều hướng về cơ sở, vì cơ sở, tại cơ sở, khơi dậy nguồn lực sáng tạo từ cơ sở, với trọng tâm thiết thực chăm lo đời sống vật chất, tinh thần của công nhân, lao động nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thực hiện tăng trưởng kinh tế gắn với tiến bộ và công bằng xã hội.

Tham gia giải quyết kịp thời các chế độ, chính sách

Do tình hình khủng hoảng tài chính, kinh tế thế giới vừa qua, hoạt động sản xuất, kinh doanh của nhiều doanh nghiệp gặp không ít khó khăn, một bộ phận công nhân lao động (CNLĐ) thiếu việc làm. Nhiều nơi, Công đoàn chủ động giúp người lao động vay vốn phát triển kinh tế gia đình, phối hợp với Ngân hàng Chính sách - Xã hội giải ngân hàng chục tỉ đồng từ Quỹ Quốc gia giải quyết việc làm, phát triển hình thức Quỹ Trợ vốn CEP, giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cho hàng trăm ngàn gia đình công nhân viên chức lao động (CNVCLĐ). Riêng Quỹ Trợ vốn (CEP) của Liên đoàn Lao động Thành phố Hồ Chí Minh tạo điều kiện giúp gần 90 nghìn lượt người vay, với số tiền hơn 189 tỉ đồng.

Để thực hiện tốt chức năng đại diện, bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của CNVCLĐ các cấp Công đoàn chủ động, tích cực tham gia thương lượng ký thỏa ước lao động tập thể. Trong 2 năm qua, các cấp Công đoàn đã tổ chức nhiều hội thảo, lớp tập huấn,... về nâng cao năng lực, kỹ năng xây dựng, thương lượng, hỗ trợ công đoàn cơ sở ký kết thỏa ước lao động tập thể, đưa nội dung này là tiêu chí quan trọng trong đánh giá xếp loại công đoàn cơ sở vững mạnh. So với năm 2008, việc ký kết thỏa ước lao động tập thể được thực hiện tốt hơn, nhất là vấn đề việc làm, giờ làm, tiền lương, tiền thưởng... Một số nơi, công đoàn cơ sở đưa ra những điều, khoản hợp lý, có lợi cho người lao động như: hỗ trợ ăn trưa, tiền thuê nhà trọ, tổ chức tham quan, nghỉ mát, làm nhà để xe, nhà ăn bảo đảm an toàn - vệ sinh thực phẩm...

Hai năm qua, Công đoàn các cấp duy trì tốt công tác tham gia giải quyết khiếu nại, tố cáo theo quy định của Nhà nước và của Tổng Liên đoàn. Năm 2008, đã tiếp nhận 6.838 đơn khiếu nại, tố cáo, giải quyết được 4.865 đơn, can thiệp, bảo vệ cho 1.901 người được trở lại làm việc, 209 người được hạ mức kỷ luật và 33.932 người được hưởng các quyền lợi khác. Ủy ban Kiểm tra Công đoàn các cấp đã kịp thời giải quyết thỏa đáng, bảo đảm quyền lợi cho công nhân viên chức, người lao động và lợi ích cơ quan, doanh nghiệp. Theo đó, ý thức chấp hành pháp luật và Điều lệ Công đoàn trong các cơ quan, doanh nghiệp được nâng lên rõ rệt. Nhiều công đoàn cơ sở trong doanh nghiệp định kỳ tổ chức gặp mặt đối thoại trực tiếp giữa lãnh đạo và CNLĐ; tổ chức hội nghị đề xuất, hiến kế giữa các đối tượng là cán bộ kỹ thuật, cán bộ quản lý, công nhân bậc cao với lãnh đạo đơn vị. Năm 2009, các đơn vị thuộc Công đoàn Tập đoàn Than và Khoáng sản Việt Nam đã tổ chức cho hơn 35.000 công nhân, viên chức, lao động (CNVCLĐ) đối thoại với lãnh đạo, những bức xúc được giải quyết thấu đáo.

Hầu hết các Liên đoàn Lao động tỉnh, thành phố trong năm qua đã thành lập "Quỹ Mái ấm Công đoàn", thu hút sự quan tâm ủng hộ và đóng góp của đông đảo CNLĐ tham gia. Đến nay, Chương trình “Mái ấm Công đoàn” nhận được sự ủng hộ là 57,6 tỉ đồng, tổ chức xây mới và sửa chữa trên 3.500 căn nhà cho CNLĐ nghèo. Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Quỹ “Tấm lòng vàng” trích gần 800 triệu đồng và tổ chức nhiều đoàn đi thăm, tặng quà cho CNLĐ nghèo, người dân bị thiên tai tại các địa phương.

Các chương trình hoạt động xã hội do các cấp công đoàn tổ chức đã nhận được sự giúp đỡ, ủng hộ từ nhiều doanh nghiệp, cơ quan, đơn vị, cá nhân với giá trị hàng trăm tỉ đồng, góp phần chia sẻ khó khăn cho hàng vạn công nhân viên chức, lao động, gia đình chính sách, đồng bào ảnh hưởng nặng do thiên tai, được cấp ủy, chính quyền và xã hội đánh giá cao.

Chăm lo đời sống văn hóa, tinh thần

Hằng năm, Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn chỉ đạo, hướng dẫn các cấp Công đoàn trong cả nước tổ chức các hoạt động xây dựng đời sống văn hóa. Các Liên đoàn Lao động tỉnh, thành phố, Công đoàn ngành Trung ương đều thành lập Ban chỉ đạo, xây dựng nội dung, chương trình cụ thể. Các thiết chế văn hóa phục vụ đời sống tinh thần CNVCLĐ được quan tâm đầu tư xây dựng gắn với thực hiện Nghị quyết Trung ương 5, khóa VIII “Về xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc”. Phong trào văn hóa, văn nghệ trong CNVCLĐ được các cấp Công đoàn tích cực triển khai với nhiều hình thức đa dạng, phong phú. Hai năm qua, có 40.534 công đoàn cơ sở tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao, thu hút trên 8 triệu lượt CNVCLĐ tham gia. Hoạt động của 26 Cung Văn hóa, Nhà Văn hóa Lao động có sự chuyển biến tích cực, thực sự trở thành trung tâm hoạt động văn hóa, bồi dưỡng nghiệp vụ, nơi thu hút đông đảo CNVCLĐ đến vui chơi, giải trí, hưởng thụ và sáng tạo văn hóa.

Tổng Liên đoàn đã chỉ đạo các LĐLĐ tỉnh, thành phố, các công đoàn ngành Trung ương tổ chức Hội thao CNVCLĐ theo khu vực như: Thành phố Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, đồng bằng sông Cửu Long... Ở Sóc Trăng, hầu hết các doanh nghiệp, đặc biệt những doanh nghiệp lớn tập trung CNLĐ khu vực ngoài Nhà nước đều có hội trường, nhà truyền thống (dùng để đọc báo, sinh hoạt, hội họp công đoàn, bố trí phòng hát để CNLĐ giải trí vào cuối những buổi chiều sau giờ làm việc...). Liên đoàn Lao động tỉnh Trà Vinh triển khai xây dựng 78 điểm đọc sách, báo cho CNLĐ trực tiếp sản xuất. Các điểm đọc được bố trí tại nhà ăn, khu nhà trọ công nhân nhằm tạo thuận lợi nhất để công nhân đọc và tìm hiểu. Hầu hết, các đơn vị thuộc ngành than - khoáng sản đều có các khu sinh hoạt văn hóa tập trung cho công nhân. Tổng Liên đoàn cùng Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch đang tích cực hoàn thiện Đề án xây dựng đời sống văn hóa CNLĐ các khu công nghiệp, khu chế xuất. Ngoài ra, nhân các dịp đón năm mới, nhiều LĐLĐ tỉnh, thành phố đã vận động các doanh nghiệp tổ chức xe đưa, đón CNLĐ về quê ăn Tết, tổ chức các hoạt động văn hóa thể thao du xuân, thăm hỏi, tặng quà cho cán bộ công đoàn lão thành, gia đình chính sách, người lao động có hoàn cảnh khó khăn,... Đối với những CNLĐ không về quê ăn Tết vì nhiều lý do, Công đoàn đến thăm hỏi, động viên ngay tại khu nhà trọ. Những việc làm có ý nghĩa trên không những đáp ứng nhu cầu chính đáng, lành mạnh của người công nhân, lao động mà còn có tác động tích cực đến việc tăng năng suất lao động, phát triển sản xuất của các doanh nghiệp và giải quyết các vấn đề xã hội.

Tập trung, phát triển mạnh mô hình xây dựng nhà lưu trú

Cùng với việc giải quyết tốt các chế độ, chính sách, các cấp Công đoàn chủ động phối hợp với các cơ quan, chủ doanh nghiệp giải quyết vấn đề nhà ở cho CNLĐ có thu nhập thấp, trong đó đặc biệt quan tâm đến nhà trọ, nhà lưu trú cho CNLĐ ở những doanh nghiệp có đông công nhân; xây dựng nhà trẻ, mẫu giáo cho con em họ trong các khu công nghiệp, khu chế xuất; xây dựng khu tập thể văn minh, nhà ăn xuất sắc... Tại Thành phố Hồ Chí Minh, theo thống kê chưa đầy đủ, có hơn 8 khu công nghiệp, khu chế xuất xây dựng nhà lưu trú cho CNLĐ với gần 20.000 chỗ ở. Năm 2010, Thành phố tiếp tục triển khai 5 dự án nhà lưu trú, đáp ứng khoảng 40.400 chỗ ở cho công nhân, ngoài ra sẽ quy hoạch khoảng 48 ha tại các quận, huyện có KCN, KCX để mời gọi doanh nghiệp tham gia đầu tư xây dựng nhà ở cho người lao động. Tại Bình Dương có 61 doanh nghiệp, Bà Rịa – Vũng Tàu có 5 doanh nghiệp tự bỏ vốn vào đầu tư xây dựng nhà ở cho công nhân. Công đoàn Quốc phòng thực hiện Chương trình “1 tỉ đồng vì công nhân viên chức quốc phòng nghèo”, xây mới và tặng 27 nhà, hỗ trợ sửa chữa 7 nhà. Tổng Giám đốc và Ban Thường vụ Công đoàn Tập đoàn Than và Khoáng sản Việt Nam ra Nghị quyết về xây dựng nhà ở cho CNLĐ. Các đơn vị thuộc Tập đoàn đã hỗ trợ hơn 21 tỉ đồng để xây dựng và sửa chữa 217 nhà cho công nhân, khánh thành và đưa vào sử dụng nhà ở cho trên 2.000 CNLĐ, trong đó Công ty than Hà Lầm xây dựng khu chung cư 12 tầng hiện đại, khang trang.

Tuy nhiên, vấn đề nhà ở cho CNLĐ tại các KCN, KCX hiện nay vẫn còn nhiều khó khăn, bất cập, cung chưa đáp ứng cầu, số lượng chưa tương xứng với chất lượng phục vụ, chưa tạo được sự thoải mái, thuận tiện cho đời sống cũng như công việc của CNLĐ,... Vì vậy, nhiều khu nhà ở cho CNLĐ được xây dựng khang trang, hiện đại nhưng không có người ở hoặc ít người ở. Bên cạnh đó, việc thực hiện các đề án xây dựng nhà ở cho CNLĐ cũng đang có nhiều vướng mắc như thiếu quỹ đất để xây dựng hoặc đã có đất nhưng thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất với chính quyền địa phương phức tạp, kéo dài làm ảnh hưởng đến tiến độ dự án; thiếu vốn đầu tư xây dựng nhà ở,...

Đẩy mạnh và đổi mới đào tạo, nâng cao trình độ học vấn, tay nghề

Góp phần thực hiện thắng lợi chỉ tiêu phấn đấu đến năm 2013 có trên 70% công nhân qua đào tạo, năm 2008, Tổng Liên đoàn tham gia với các bộ, ngành liên quan xây dựng Tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia; đề nghị bổ sung nguồn lực để nâng cao năng lực của các trường dạy nghề và trung tâm dạy nghề thuộc hệ thống công đoàn; đề nghị Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ra quyết định nâng cấp Trường Trung cấp Nghề Đồng Khởi thành Trường Cao đẳng Nghề Đồng Khởi nhằm đào tạo công nhân nghề bậc cao, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nâng cấp 2 Trung tâm Giới thiệu việc làm Công đoàn thành Trung tâm Dạy nghề Công đoàn.

Các trường do Công đoàn trực tiếp quản lý (Đại học Công đoàn, Đại học Tôn Đức Thắng,...) không ngừng đổi mới nội dung chương trình, giáo trình, phương pháp đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công đoàn, nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên, mở rộng các chuyên ngành đào tạo, nhằm đáp ứng yêu cầu chuẩn hóa cán bộ công đoàn, thực hiện tốt nhiệm vụ của Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn và Bộ Giáo dục và Đào tạo giao.

Công tác quy hoạch cán bộ lãnh đạo được các cấp Công đoàn quan tâm. Hằng năm, một số liên đoàn lao động tỉnh, thành phố, công đoàn ngành tiến hành rà soát, điều chỉnh quy hoạch cán bộ lãnh đạo chủ chốt và các ban, đơn vị cho phù hợp với tình hình thực tiễn. Đồng thời, có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, lý luận chính trị cho cán bộ trong diện quy hoạch. Công đoàn các cấp tích cực tham mưu, đề xuất quy hoạch nhân sự, tạo điều kiện thuận lợi về thời gian, kinh phí, đồng thời vận động CNVCLĐ tích cực học tập, nâng cao trình độ, tay nghề. ở nhiều doanh nghiệp, tổ chức công đoàn phối hợp với các cơ quan chuyên môn tạo điều kiện cho CNLĐ được học nghề, đào tạo lại nghềtheo hình thức công nhân lành nghề kèm cặp công nhân mới vào. Cùng với đó, các đơn vị thường xuyên tổ chức các hội thi tay nghề giỏi. Từ các hội thi đã xuất hiện nhiều lao động tiên tiến, chiến sỹ thi đua, anh hùng lao động, góp phần tích cực vào phong trào thi đua năng suất, chất lượng, hiệu quả.

Không ít tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp coi trọng việc tiếp thu công nghệ tiên tiến của những nước phát triển, cử công nhân có tay nghề giỏi đi tu nghiệp ở nước ngoài. Theo báo cáo của trên 34 đơn vị có số liệu về đào tạo chuyên môn, nghề nghiệp, tính đến ngày 31-12-2009, có 55,19% số CNVCLĐ được đào tạo chuyên môn, nghề nghiệp. Mặc dù chưa đạt chỉ tiêu Chương trình hành động đề ra, nhưng qua đây nổi lên một số đơn vị đạt kết quả đáng khích lệ như: tỉnh Kiên Giang, số CNLĐ tốt nghiệp trung học phổ thông tăng 3.8%, gần 6.000 CNLĐ có trình độ tay nghề cao hơn so với mặt bằng trình độ trước khi có Nghị quyết.

Sau 2 năm triển khai thực hiện, Chương trình hành động của Tổng Liên đoàn đạt được một số kết quả khả quan. Tuy nhiên, qua đó còn bộc lộ nhiều mặt hạn chế cần khắc phục. Trước mắt, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam chỉ đạo Công đoàn các cấp tiếp tục cụ thể hóa Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 20 phù hợp với thực tế địa phương, đơn vị, gắn với việc thực hiện Nghị quyết Đại hội X của Công đoàn Việt Nam và đẩy mạnh thực hiện bước 2 Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” trong CNVCLĐ./.