Nghị quyết “mở đường” hiện thực hóa khát vọng phát triển Thanh Hóa giàu đẹp

“Chìa khóa thể chế”

Nghị quyết số 58-NQ/TW, ngày 5-8-2020, của Bộ Chính trị, về xây dựng và phát triển tỉnh Thanh Hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 (Nghị quyết 58), xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp và cơ chế, chính sách đặc thù, tạo điều kiện cho Thanh Hóa có thêm nguồn lực phát triển. Xác định đây là thời cơ, vận hội mới có tính bước ngoặt, Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Chương trình hành động số 11-CTr/TU, ngày 28-2-2021, về thực hiện Nghị quyết số 58-NQ/TW, trong đó xác định 8 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, tập trung phát triển công nghiệp năng lượng và chế biến, chế tạo; nông nghiệp giá trị gia tăng cao; dịch vụ logistics, du lịch, giáo dục và đào tạo, y tế chuyên sâu; phát triển nhanh kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, đặc biệt là kết cấu hạ tầng đô thị, hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại, xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh. Tỉnh đã thành lập Ban Chỉ đạo thực hiện Nghị quyết 58 do đồng chí Bí thư Tỉnh ủy làm Trưởng Ban, các đồng chí Phó Bí thư Tỉnh ủy làm Phó trưởng Ban Chỉ đạo; các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy và giám đốc một số sở, ngành làm thành viên, tạo thuận lợi cho công tác chỉ đạo, điều hành, đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ, linh hoạt, thường xuyên của các cấp, các ngành trong quá trình tổ chức thực hiện.

Trong quá trình triển khai, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã phát huy cao độ tinh thần chủ động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, nhất là trong việc phối hợp với Trung ương để hoàn thiện cơ chế, chính sách đặc thù cho Thanh Hóa. Thanh Hóa trở thành một trong bốn địa phương của cả nước được Quốc hội ban hành Nghị quyết về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển tỉnh Thanh Hóa (Nghị quyết số 37/2021/QH15, ngày 21-11-2021). Đây được xem là “chìa khóa thể chế” quan trọng, mở đường cho các quyết định đầu tư lớn, phân cấp mạnh mẽ, tạo điều kiện để tỉnh chủ động trong quy hoạch, chuyển đổi đất đai, phê duyệt dự án và khai thông nguồn lực phát triển.

Thực hiện Nghị quyết 58, các chương trình trọng tâm, khâu đột phá đề ra trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIX được xác định là những nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển của tỉnh trong nhiệm kỳ 2020 - 2025. Vì vậy, các cấp ủy, tổ chức đảng đã tổ chức quán triệt, triển khai thực hiện nghiêm túc, sâu rộng trong toàn Đảng bộ; xây dựng, ban hành kế hoạch cụ thể để thực hiện, trong đó xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp và cụ thể hóa thành các đề án, dự án, cơ chế, chính sách, nội dung công việc theo từng năm; thành lập các ban chỉ đạo và phân công trách nhiệm cụ thể trong tổ chức thực hiện.

Đến nay đã có 5/8 cơ chế, chính sách được triển khai thực hiện; 3 chính sách đang nghiên cứu để triển khai thực hiện; các cơ chế, chính sách đặc thù đi vào cuộc sống đã giúp tỉnh có thêm nguồn lực cho đầu tư phát triển và rút ngắn thời gian, tạo điều kiện thuận lợi hơn trong giải quyết các thủ tục về đất đai, quy hoạch… cho nhà đầu tư, doanh nghiệp. Dự kiến đến hết năm 2025, có 11/14 chỉ tiêu chủ yếu đề ra trong Nghị quyết số 58-NQ/TW của Bộ Chính trị đạt và vượt kế hoạch.

Phát huy cao độ tinh thần chủ động, sáng tạo, quyết liệt thực hiện đồng bộ các giải pháp

Với quyết tâm cao hiện thực hóa mục tiêu mà Nghị quyết 58 đề ra, Đảng bộ tỉnh đã thực hiện đồng bộ các giải pháp và quyết liệt trong chỉ đạo, điều hành phát triển kinh tế - xã hội, đạt được nhiều kết quả quan trọng. Kinh tế tăng trưởng cao, quy mô nền kinh tế ngày càng lớn, từng bước khẳng định là cực tăng trưởng mới ở phía Bắc của Tổ quốc. Tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh (GRDP) bình quân giai đoạn 2021 - 2025 đạt 10,24% (năm 2021 đạt 9,67%; năm 2022 đạt 11,53%; năm 2023 đạt 6,93%; năm 2024 đạt 12,16%; năm 2025 ước đạt 11%), đứng thứ tư cả nước và đứng thứ ba trong nhóm 10 tỉnh, thành phố có quy mô kinh tế lớn nhất cả nước (so với các tỉnh, thành phố trước khi hợp nhất, sáp nhập). Quy mô GRDP năm 2025 ước đạt 357.760 tỷ đồng, gấp 1,9 lần năm 2020, đứng thứ 8 cả nước; GRDP bình quân đầu người năm 2025 ước đạt 3.750 USD/người, gấp 1,7 lần năm 2020.

Cơ cấu các ngành kinh tế trong GRDP chuyển dịch theo hướng giảm tỷ trọng ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản, tăng tỷ trọng ngành công nghiệp. Cơ cấu trong nội bộ các ngành, lĩnh vực có chuyển biến tích cực theo hướng nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng, khả năng cạnh tranh của sản phẩm, giảm sự phụ thuộc vào tài nguyên thiên nhiên và tác động tiêu cực đến môi trường. Tỉ trọng kinh tế số trong GRDP của tỉnh năm 2025 đạt khoảng 18,7%.

Kinh tế nhà nước phát triển ổn định; kinh tế tư nhân phát triển đa dạng; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài chiếm tỷ trọng ngày càng cao, đóng góp quan trọng cho tăng trưởng và thu ngân sách nhà nước. Mô hình tăng trưởng kinh tế chuyển dần từ chiều rộng sang chiều sâu; đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng GRDP, hiệu quả sử dụng vốn đầu tư năm 2025 đều tăng so với năm 2020.

Các trung tâm kinh tế động lực tiếp tục được quan tâm đầu tư và đóng vai trò quan trọng, thúc đẩy phát triển kinh tế của tỉnh. Các trụ cột tăng trưởng được tạo điều kiện, khuyến khích phát triển, công nghiệp chế biến, chế tạo tăng trưởng bình quân hằng năm 15,3%, trong đó có một số sản phẩm sản lượng dẫn đầu cả nước như lọc hóa dầu, thép, xi măng. Đã hình thành một số vùng, mô hình sản xuất nông nghiệp quy mô lớn, công nghệ cao, theo chuỗi giá trị; các sản phẩm chăn nuôi chủ lực, sản phẩm có lợi thế phát triển mạnh. Du lịch có bước phát triển đột phá… Các hành lang kinh tế được quan tâm đầu tư cải tạo, nâng cấp hạ tầng giao thông, như đường bộ ven biển và các tuyến đường nối với đường cao tốc Bắc Nam đoạn qua tỉnh Thanh Hóa; Đại lộ Đông - Tây thành phố Thanh Hóa đoạn từ thị trấn Rừng Thông đến quốc lộ 1A; đường nối Trung tâm thành phố Thanh Hóa với đường từ Cảng hàng không Thọ Xuân đi Khu kinh tế Nghi Sơn (tên gọi cũ); đường Vạn Thiện đi Bến En; đường nối quốc lộ 1A và quốc lộ 45 từ xã Hoằng Xuân đến xã Thiệu Long,.. tạo điều kiện mở rộng không gian phát triển, thu hút đầu tư và thúc đẩy kết nối, liên kết vùng.

Các ngành kinh tế tiếp tục phát triển, năng lực sản xuất tăng mạnh, nhiều lĩnh vực trong nhóm đầu cả nước. Sản xuất nông, lâm nghiệp, thủy sản phát triển khá toàn diện theo hướng quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao, gắn với tiêu thụ sản phẩm. Tốc độ tăng trưởng bình quân hằng năm ước đạt 3,81%, vượt mục tiêu đề ra. Giá trị sản phẩm trồng trọt trên 1ha canh tác năm 2025 đạt khoảng 125 triệu đồng, cao hơn 34,6 triệu đồng so với năm 2020; một số nông sản hàng hóa mới được xuất khẩu, mang lại thu nhập cao cho người dân, lần đầu tiên Thanh Hóa có sản phẩm vải không hạt xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản và Vương quốc Anh; sản phẩm Gạo Japonica xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản. Chăn nuôi phát triển theo hướng trang trại, ứng dụng công nghệ cao; đàn gia súc, gia cầm phát triển nhanh, là một trong những địa phương có tổng đàn vật nuôi thuộc nhóm đầu cả nước. Lâm nghiệp phát triển bền vững, tỷ lệ che phủ rừng năm 2025 đạt khoảng 54%, đạt mục đề ra. Thủy sản phát triển cả về nuôi trồng, khai thác và dịch vụ hậu cần nghề cá. Thu hút đầu tư vào nông nghiệp đạt kết quả tích cực, đã đưa vào hoạt động một số dự án chăn nuôi quy mô lớn như Khu liên hợp sản xuất, chăn nuôi công nghệ cao Xuân Thiện; chăn nuôi bò sữa quy mô công nghiệp; khu chăn nuôi lợn giống và thương phẩm ứng dụng công nghệ cao DABACO…; đã hình thành một số chuỗi liên kết sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm, như chuỗi liên kết của Công ty Sữa Việt Nam (Vinamilk); Công ty Sữa TH True Milk, Công ty CP nông sản Phú Gia - VietAvis; Công ty CP thực phẩm Việt Hưng… Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) được đẩy mạnh, có thêm 531 sản phẩm OCOP được công nhận, đứng thứ ba cả nước.

Công nghiệp - xây dựng phát triển mạnh, như Nhà máy Nhiệt điện Nghi Sơn 2, Nhà máy xi măng Đại Dương 1, Dây chuyền 3 Nhà máy xi măng Long Sơn; Trạm nghiền xi măng Long Sơn; Nhà máy sản xuất bao bì của Công ty Miza; Nhà máy công nghiệp SAB Việt Nam; Nhà máy sản xuất thực phẩm đóng hộp từ thủy sản Lê Gia; các nhà máy may mặc, da giầy… Nhiều dự án, cơ sở sản xuất công nghiệp mới đã hoàn thành và đi vào hoạt động hiệu quả. Tiểu thủ công nghiệp và các ngành, nghề nông thôn tiếp tục phát triển; nhiều sản phẩm đã khẳng định được chất lượng, thương hiệu trên thị trường trong nước và xuất khẩu, như: các sản phẩm của làng nghề đúc đồng Trà Đông, xã Thiệu Trung; làng nghề dệt chiếu và đồ thủ công mỹ nghệ từ cói tại Nga Sơn, Quảng Xương; nghề đá mỹ nghệ làng Mai, xã Minh Tân; làng nghề nước mắm Ba Làng,…

Ngành dịch vụ tăng trưởng bình quân hằng năm 8,01%. Thương mại phát triển theo hướng văn minh, hiện đại; quy mô thị trường tăng mạnh, năm 2025 đứng thứ 7 cả nước. Giá trị xuất khẩu năm 2025 đạt khoảng 8 tỷ USD, đạt mục tiêu đề ra. Tỉnh đã đưa vào khai thác một số khu, điểm, sản phẩm du lịch mới; năm 2024, Thanh Hóa xếp thứ 4 cả nước về thu hút khách du lịch và xếp thứ 5 về tổng thu du lịch. Dịch vụ vận tải phát triển khá cả về vận chuyển hành khách, vận chuyển hàng hóa và bốc xếp hàng hóa thông qua cảng. Dịch vụ bưu chính, viễn thông được đầu tư nâng cao chất lượng, mở rộng vùng phục vụ, đáp ứng yêu cầu thúc đẩy chuyển đổi số trên địa bàn tỉnh.

Môi trường đầu tư kinh doanh được cải thiện; thu hút đầu tư nằm trong nhóm các tỉnh dẫn đầu cả nước; phát triển doanh nghiệp, thu ngân sách nhà nước vượt mục tiêu đề ra. Đến nay, trên địa bàn tỉnh có khoảng 22 nghìn doanh nghiệp đang hoạt động, đạt 5,8 doanh nghiệp/1.000 dân, tăng 1,05 doanh nghiệp so với năm 2020.

Cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh được tăng cường; hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật, cơ chế, chính sách thường xuyên được rà soát, sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện; nhiều thủ tục hành chính được đơn giản hóa, rút ngắn thời gian giải quyết; khó khăn, vướng mắc, kiến nghị của người dân, doanh nghiệp được quan tâm giải quyết. Xây dựng chính quyền điện tử tiếp tục được đẩy mạnh. Thanh Hóa là một trong những tỉnh đầu tiên trên cả nước thực hiện việc kết nối, chia sẻ, trao đổi văn bản điện tử giữa chính quyền và doanh nghiệp.

Tổng huy động vốn đầu tư toàn xã hội trên địa bàn tỉnh đạt khoảng 700 nghìn tỷ đồng, gấp 1,14 lần giai đoạn 2016 - 2020. Thu ngân sách nhà nước hằng năm đều vượt dự toán Trung ương giao và nằm trong nhóm 10 tỉnh, thành phố có số thu ngân sách cao nhất cả nước; tốc độ tăng thu ngân sách bình quân hằng năm ước đạt 10,5%, vượt mục tiêu đề ra. Việc phân bổ, sử dụng ngân sách nhà nước được cơ cấu lại theo hướng giảm chi thường xuyên, tăng chi đầu tư phát triển, ưu tiên thực hiện các nhiệm vụ cấp bách, cần thiết.

Kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội tiếp tục được đầu tư theo hướng đồng bộ, hiện đại; diện mạo đô thị và nông thôn có nhiều khởi sắc, xây dựng nông thôn mới đạt kết quả nổi bật, trong nhóm dẫn đầu cả nước. Hệ thống kết cấu hạ tầng nông thôn được đầu tư bằng nhiều nguồn lực đa dạng, đạt kết quả quan trọng, diện mạo nông thôn ngày càng khang trang, sáng, xanh, sạch, đẹp.

Hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị, tiếp tục được nâng lên; chú trọng công tác ủy quyền, rút ngắn thời gian xử lý, giải quyết hồ sơ, thủ tục cho cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp. Tập trung giải quyết các vấn đề xã hội bức xúc; thực hiện tốt công tác bảo đảm an sinh xã hội. Đẩy mạnh cải cách hành chính và xây dựng chính quyền số; nâng cao vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu trong chỉ đạo, quản lý, điều hành, thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao.

Bước vào nhiệm kỳ 2025 - 2030, Thanh Hóa tiếp tục vận dụng sáng tạo Nghị quyết 58, xem đây là  nghị quyết có tính đột phá, chiến lược của tỉnh; chủ động thực hiện phương châm “địa phương làm, địa phương quyết, địa phương chịu trách nhiệm”; phát huy tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới, khát vọng đi đầu để bứt phá đi lên. Tỉnh tiếp tục tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới. Phát huy mạnh mẽ vai trò các động lực tăng trưởng truyền thống và các động lực tăng trưởng mới, bảo đảm hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 2 con số, tạo chuyển biến rõ nét về chất lượng tăng trưởng. Đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, trên cơ sở ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Phát triển mạnh công nghiệp - xây dựng theo hướng hiện đại; ưu tiên phát triển các ngành công nghiệp chiến lược, công nghiệp mũi nhọn, công nghiệp mới nổi mà tỉnh có lợi thế. Phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội đồng bộ, hiện đại. Đẩy mạnh phát triển đô thị và xây dựng nông thôn mới. Phát triển mạnh, vững chắc khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, trở thành động lực quan trọng, đột phá thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển nhanh và bền vững./.