Thành phố Hà Nội tạo đột phá về khoa học, công nghệ để xây dựng Thủ đô văn hiến - văn minh - hiện đại, thành phố kết nối toàn cầu

Chủ động, sáng tạo, bài bản, khoa học trong triển khai

Thủ đô Hà Nội với lịch sử ngàn năm văn hiến là trái tim của cả nước, trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, văn hóa, khoa học, giáo dục, kinh tế, “vùng đất địa linh nhân kiệt”, nơi hội tụ, kết tinh, lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định rõ vị thế của Thủ đô: “Thủ đô Hà Nội phải làm thế nào để trở thành một Thủ đô xã hội chủ nghĩa. Muốn như thế thì mỗi xí nghiệp, mỗi một đơn vị bộ đội, mỗi một trường học, mỗi một đường phố, mỗi một cơ quan và mỗi một nông thôn ở ngoại thành phải thành một pháo đài của chủ nghĩa xã hội”⁽¹⁾. Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ đã mở ra một thời kỳ phát triển mới, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thủ đô Hà Nội phải không ngừng đổi mới, phát triển để thực hiện được mong muốn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, xứng đáng là trái tim của cả nước.

Thực hiện Nghị quyết số 15-NQ/TW “Về phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” và Luật Thủ đô (sửa đổi, bổ sung năm 2024), Thành ủy Hà Nội ban hành Nghị quyết số 18-NQ/TU, ngày 30-12-2022, “Về chuyển đổi số, xây dựng thành phố thông minh đến năm 2023, định hướng đến năm 2030” để lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện cụ thể hóa nghị quyết của Bộ Chính trị.

Thành phố đã xác định 3 trụ cột để tập trung triển khai là chính quyền số - kinh tế số - xã hội số. Trên cơ sở hợp nhất các ban chỉ đạo (Ban Chỉ đạo Cải cách hành chính, Chuyển đổi số và Ban Chỉ đạo thực hiện Quyết định số 06/QĐ-TTg, ngày 6-1-2022, của Thủ tướng Chính phủ, phê duyệt Đề án Phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030), công tác cải cách hành chính, chuyển đổi số và thực hiện Đề án số 06 đã được thành phố chỉ đạo, tổ chức thực hiện đồng bộ, thống nhất trong hệ thống chính trị và các ngành, lĩnh vực, địa phương.

Ngày 22-12-2024, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW “Về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”. Ngay sau đó, Ban Thường vụ Thành ủy thành lập Ban Chỉ đạo thực hiện Nghị quyết (gọi tắt là Ban Chỉ đạo số 57 Thành ủy Hà Nội), phân công nhiệm vụ các thành viên, quy chế làm việc và thảo luận về chương trình hành động. Ngày 23-7-2025, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội ban hành Quyết định số 3903/QĐ-UBND về việc thành lập Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, cải cách hành chính và Đề án 06 thành phố Hà Nội gồm 27 thành viên là các đồng chí giám đốc (thủ trưởng) các sở, ban, ngành của thành phố Hà Nội và 20 chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành các trường đại học, viện nghiên cứu, tập đoàn, doanh nghiệp, tổ chức tư vấn.

Ban Chỉ đạo có nhiệm vụ tham mưu, đề xuất với Ủy ban nhân dân thành phố,  Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong các lĩnh vực nêu trên. Đề xuất các chủ trương, chính sách, kế hoạch, đề án, dự án cho Ủy ban nhân dân thành phố, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố. Cho ý kiến về các nội dung liên quan trước khi trình Ủy ban nhân dân thành phố, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố. Điều phối triển khai bảo đảm thống nhất, đồng bộ giữa các cơ quan, đơn vị. Theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, tổng kết việc triển khai các nhiệm vụ. Đồng thời, thành lập 3 tổ công tác giúp việc: Tổ Công tác phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Tổ Công tác triển khai Đề án số 06 và cải cách thủ tục hành chính; Tổ Công tác cải cách hành chính.

Đề án 06 được xác định là một phần quan trọng trong Chương trình Chuyển đổi số quốc gia, hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam vào nhóm 50 nước dẫn đầu về Chính phủ điện tử. Phương hướng và nhiệm vụ của Đề án 06 giai đoạn 2025 - 2030 tập trung vào việc phát triển ứng dụng dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử để phục vụ chuyển đổi số quốc gia. Mục tiêu là hoàn thiện hệ sinh thái số, cung cấp dịch vụ công trực tuyến, thúc đẩy kinh tế số, và xây dựng công dân số, đồng thời nâng cao hiệu quả, hiệu lực hoạt động của bộ máy nhà nước và sự tham gia của người dân, doanh nghiệp vào quá trình chuyển đổi số. Chính vì vậy, bám sát sự chỉ đạo của Chính phủ, Tổ Công tác triển khai thực hiện Đề án 06 của Hà Nội xác định rõ phương hướng chung, cụ thể như: 1) Hoàn thiện hạ tầng số: Xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các bộ, ngành, địa phương, bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin. 2) Phát triển các dịch vụ số: Mở rộng và nâng cao chất lượng các dịch vụ công trực tuyến, dịch vụ thương mại điện tử, thanh toán điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt, hướng tới thay thế các loại giấy tờ truyền thống trong các giao dịch. 3) Xây dựng công dân số: Nâng cao nhận thức, kỹ năng số cho người dân, thúc đẩy việc sử dụng các ứng dụng số, tài khoản định danh điện tử (VNeID) trong các hoạt động hằng ngày. Thúc đẩy kinh tế số: tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp tham gia vào nền kinh tế số, ứng dụng công nghệ số trong sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, góp phần tăng trưởng kinh tế. 4) Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước: tăng cường ứng dụng công nghệ số trong cải cách hành chính, minh bạch hóa thông tin, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Theo đó, thành phố hướng đến xây dựng các nhiệm vụ cụ thể sau: (1) Nâng cao chất lượng, hiệu quả cung cấp dịch vụ công trực tuyến: Phấn đấu cung cấp 80% dịch vụ công trực tuyến mức độ 4 trên nhiều phương tiện truy cập, bao gồm cả thiết bị di động. (2) Mở rộng phạm vi và đối tượng sử dụng tài khoản VNeID: phấn đấu đạt 100% công dân Thủ đô trên 15 tuổi có tài khoản người dùng trên ứng dụng VNeID. (3) Hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật: Tạo hành lang pháp lý đầy đủ, thuận lợi cho việc triển khai, sử dụng các ứng dụng, dịch vụ số. (4) Tăng cường an toàn, an ninh thông tin: Bảo đảm an toàn, bảo mật dữ liệu dân cư, thông tin cá nhân trong quá trình sử dụng các ứng dụng, dịch vụ số. (5) Đẩy mạnh công tác truyền thông, tuyên truyền: Nâng cao nhận thức, tạo sự đồng thuận trong toàn xã hội về vai trò, ý nghĩa của chuyển đổi số và Đề án 06.

Quyết tâm xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm khoa học, công nghệ hàng đầu châu Á

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, thành phố xác định rõ 3 trụ cột để tập trung triển khai là chính quyền số - kinh tế số - xã hội số. Để triển khai 3 trụ cột này, Hà Nội không chỉ đơn giản thực hiện triển khai các phần mềm, ứng dụng mà là một cuộc cách mạng trong tư duy, phương thức làm việc và cải cách hành chính. Muốn vậy, trước hết Hà Nội phải trở thành trung tâm khoa học, công nghệ, mà để trở thành trung tâm khoa học công nghệ, nhất định phải khai thác được “mỏ vàng” là đội ngũ trí thức đông đảo nhất cả nước. Đặc biệt, Hà Nội có lợi thế lớn khi sở hữu Khu công nghệ cao Hòa Lạc với diện tích đất rộng lớn, hạ tầng khung khá tốt, nhiều dự án, doanh nghiệp lớn trong và ngoài nước đầu tư và sản xuất hiệu quả. Để phát huy lợi thế này, Hà Nội phải nâng tầm Khu công nghệ cao Hòa Lạc thực sự trở thành một “cực tăng trưởng” theo hướng trở thành một “hệ sinh thái” đầy đủ có sức hút lớn về cả nhân tài và nguồn lực đầu tư.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố đang triển khai nhiều chính sách, đồng thời kêu gọi sự đồng hành của các chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp nhằm tạo ra những đột phá trong phát triển kinh tế tri thức và chuyển đổi số. Sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW “Về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia”, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 03/NQ-CP, ngày 9-1-2025 nhằm cụ thể hóa các mục tiêu chiến lược, Hà Nội nhanh chóng thành lập Ban Chỉ đạo thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, đồng thời ban hành kế hoạch triển khai trên địa bàn thành phố. Thành phố Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ trở thành trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực Đông Nam Á, với tỷ trọng kinh tế số đạt tối thiểu 40% tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP).

Thành phố cũng đặt ra các cột mốc quan trọng, như có trên 50% số doanh nghiệp thực hiện đổi mới sáng tạo, thu hút từ 1 - 2 tập đoàn công nghệ lớn đầu tư vào nghiên cứu và sản xuất, hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đồng bộ kết nối giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và cơ quan quản lý nhà nước. 

Đến năm 2045, thành phố Hà Nội sẽ trở thành trung tâm khoa học, công nghệ hàng đầu châu Á, đóng vai trò dẫn dắt nền kinh tế tri thức và đổi mới sáng tạo của khu vực. Khi đó, tỷ trọng kinh tế số sẽ chiếm ít nhất 50% GRDP, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đạt trình độ quốc tế, đồng thời thành phố sẽ thu hút từ 2 - 3 tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới đặt trụ sở nghiên cứu và phát triển (R&D) tại Hà Nội. Thành phố Hà Nội đang đẩy mạnh đầu tư phát triển hạ tầng số, mở rộng phạm vi phủ sóng 5G toàn thành phố, tạo điều kiện thuận lợi cho các ứng dụng công nghệ cao phát triển. Thành phố cũng tập trung vào nghiên cứu, phát triển và ứng dụng các công nghệ tiên tiến, như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), chuỗi khối (Blockchain), công nghệ bán dẫn và các nền tảng số phục vụ chuyển đổi số. Một trong những trọng tâm lớn là phát triển hệ thống dữ liệu khoa học mở, thúc đẩy thương mại hóa dữ liệu để phục vụ nền kinh tế số. Thành phố cũng hướng đến việc xây dựng mô hình đô thị thông minh, trong đó dữ liệu số và công nghệ sẽ được ứng dụng để tối ưu hóa vận hành các lĩnh vực như giao thông, y tế, giáo dục và quản lý tài nguyên.

Gương mẫu, đi đầu trong triển khai nhiều nhiệm vụ mới, khó

Thành ủy, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội một lần nữa thể hiện tinh thần tiên phong trong thực hiện các nghị quyết của Trung ương khi công bố 8 ứng dụng chuyển đổi số dùng chung 3 cấp trong cả hệ thống chính trị. Thành ủy Hà Nội còn được giao chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng và tích hợp các dịch vụ công của Đảng lên Cổng dịch vụ công quốc gia; trước mắt, đưa vào sử dụng các thủ tục thu nộp đảng phí, thủ tục về giấy xác nhận sinh hoạt đảng hai chiều, thủ tục chuyển sinh hoạt đảng cá nhân, thủ tục chuyển sinh hoạt đảng giữa các tổ chức đảng trong thành phố... Thủ đô Hà Nội đã cho thấy vai trò gương mẫu, đi đầu khi triển khai nhiều nhiệm vụ mới, khó, như: triển khai Hồ sơ sức khỏe điện tử, cấp phiếu lý lịch tư pháp qua VNeID...   

VNeID - Nhịp cầu số kết nối chính quyền và người dân

Người dân Thủ đô tiếp tục được thụ hưởng nhiều tiện ích, điển hình là tiếp tục được miễn, giảm phí khi thực hiện dịch vụ công trực tuyến. Hà Nội là địa phương đầu tiên và duy nhất quy định mức thu bằng không, thời hạn thực hiện đến hết ngày 31-12-2025 theo Nghị quyết của Hội đồng nhân dân thành phố, như tiếp tục được miễn phí làm thủ tục cấp Phiếu lý lịch tư pháp trên ứng dụng VNeID.

Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố đã phối hợp với đơn vị tư vấn FPT xây dựng chức năng cho phép thực hiện dịch vụ chứng thực bản sao điện tử từ bản chính trên Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của thành phố và triển khai chính thức từ ngày 2-1-2025. Triển khai thí điểm hệ thống quản lý đấu giá tài sản xử phạt vi phạm hành chính của Bộ Công an qua ứng dụng định danh và xác thực điện tử (VNeID). Lần đầu tiên trong lịch sử xây dựng Hiến pháp và pháp luật, thành phố đã tổ chức lấy ý kiến nhân dân đối với Dự thảo sửa đổi, bổ sung Hiến pháp năm 2013 qua ứng dụng VNeID trên địa bàn thành phố. Hà Nội là địa phương có số lượt công dân tham gia góp ý vào dự thảo Hiến pháp sửa đổi, bổ sung trên ứng dụng VNeID cao nhất toàn quốc với 1.627.900 lượt.

Thành phố Hà Nội là địa phương đầu tiên trên cả nước đã hoàn thành triển khai thí điểm Sổ sức khỏe điện tử trên ứng dụng VNeID; kết nối chính thức Hệ thống hồ sơ sức khỏe thành phố vào mạng số liệu chuyên dùng CPNet và chính thức thực hiện kết nối Hệ thống hồ sơ sức khỏe thành phố với Cơ sở dữ liệu dân cư để xác minh, làm sạch dữ liệu người dân. Hiện tại, đã xác minh được hơn 8,5 triệu người dân thành phố.

Như vậy, chỉ trong 6 tháng đầu năm 2025, thành phố tiếp tục phát huy sự chủ  động, tích cực, quyết liệt trong thực hiện các nội dung công tác phục vụ triển khai thực hiện Đề án 06 trên địa bàn thành phố; giữ vững vị thế là địa phương tiên phong đi đầu trong thực hiện Đề án 06 bảo đảm tiến độ, lộ trình đã được đề ra.

iHanoi - Xây dựng hệ sinh thái số

Từ ngày 1-7-2025, Thủ đô Hà Nội chính thức bước vào giai đoạn mới trong tiến trình chuyển đổi số toàn diện, khi hợp nhất hệ thống Dịch vụ công thành phố Hà Nội với Cổng Dịch vụ công quốc gia và đồng thời triển khai ứng dụng iHanoi. Đây không chỉ là một bước tiến về công nghệ, mà còn là một cuộc cách mạng của chính quyền phục vụ nhân dân - nhanh chóng, minh bạch và thân thiện. Ứng dụng iHanoi được tích hợp thêm tính năng Chatbot AI, hỗ trợ người dùng tra cứu, trả lời các câu hỏi có liên quan đến các thủ tục hành chính, dịch vụ công trực tuyến,… đem lại nhiều tiện ích cho người dân, doanh nghiệp và một số tính năng khác, như “Doanh nghiệp kiến nghị”, “Địa điểm thực hiện dịch vụ công”, “Diễn đàn Khoa học và công nghệ mở”.

Thành phố Hà Nội triển khai cung cấp 478 dịch vụ công trực tuyến toàn trình trên ứng dụng iHaNoi và kết nối, khai thác dữ liệu của người dân từ cơ sở dữ liệu quốc gia dân cư để tự động điền vào biểu mẫu điện tử tương tác của từng dịch vụ công trực tuyến, người dân không phải khai báo lại; hỗ trợ miễn phí, tư vấn giải quyết thủ tục hành chính trực tuyến cho người dân, doanh nghiệp.

Người dân thay vì phải có mặt từ sớm, xếp hàng chờ đến lượt thì nay chỉ cần mở   điện thoại, vài thao tác đơn giản trên ứng dụng iHanoi là có thể đặt lịch hẹn, theo dõi tiến độ và chủ động sắp xếp thời gian. Không dừng lại ở việc đặt lịch, ứng dụng iHanoi cho phép người dân theo dõi tiến độ tiếp nhận hồ sơ để sắp xếp lịch đến làm thủ tục hành chính, đồng thời nhận thông báo tự động qua điện thoại khi nộp xong thủ tục hành chính. Tất cả đều được thiết kế thân thiện, dễ sử dụng với người lần đầu tiếp cận công nghệ. Tại các chi nhánh của Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố, đội ngũ cán bộ, nhân viên luôn túc trực, sẵn sàng hỗ trợ người dân thao tác từng bước trên iHanoi từ việc quét hồ sơ, tạo tài khoản đến nộp hồ sơ và theo dõi quá trình tiếp nhận hồ sơ.

Việc hợp nhất dịch vụ công của Hà Nội với Cổng dịch vụ công quốc gia là kiến tạo một hệ sinh thái số thông minh và đồng bộ. Ứng dụng iHanoi đã trở thành “cánh tay nối dài” của cấp ủy, chính quyền đến người dân, giúp người dân không cần đến cơ quan hành chính mà vẫn hoàn tất phần lớn các thủ tục cần thiết. Đối với những thủ tục đặc thù hoặc người dân chưa quen sử dụng công nghệ, các điểm phục vụ vẫn luôn mở cửa, nhân viên sẵn sàng hỗ trợ, bảo đảm “chuyển đổi số không ai bị bỏ lại phía sau”. Chuyển đổi số tại Thủ đô Hà Nội đã hiện diện ngay trong đời sống thường nhật của mỗi công dân. Ứng dụng iHanoi chính là minh chứng cho cam kết của thành phố: “Lấy người dân làm trung tâm phục vụ”, không ngừng đổi mới để đem lại sự thuận tiện, hài lòng và tin tưởng từ nhân dân, là biểu tượng cho một nền hành chính thông minh, hiện đại và gần dân, là bước tiến quan trọng trong hành trình xây dựng Chính quyền điện tử - Thành phố thông minh - Xã hội số của Thủ đô ngàn năm văn hiến./.

---------------------

(1) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t. 12, tr. 172