Những giải pháp đưa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng vào cuộc sống

Dự và chủ trì Hội thảo có các đồng chí: PGS, TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; GS, TS Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; PGS, TS Dương Trung Ý, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản; GS, TS Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương.

Cùng tham dự có các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng; các đồng chí lãnh đạo Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận Trung ương, Tạp chí Cộng sản, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, các ban, bộ, ngành trung ương; các nhà khoa học, cán bộ, giảng viên các trường chính trị cấp tỉnh trong toàn quốc.

Phát biểu đề dẫn, GS, TS Nguyễn Xuân Thắng cho biết, với phương châm “Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển”, Đại hội XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam đã diễn ra thành công rất tốt đẹp, đánh dấu một mốc son mới trong lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam và lịch sử hào hùng của dân tộc Việt Nam. Đại hội XIV đã thông qua các văn kiện chính trị quan trọng để thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Văn kiện Đại hội không chỉ là kết tinh trí tuệ mà còn là sự hòa quyện giữa ý Đảng và lòng dân, là ngọn đuốc soi đường cho toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta trong chặng đường phát triển mới; đánh dấu sự khởi đầu cho kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. 

Theo GS, TS Nguyễn Xuân Thắng, Đại hội XIV đã thành công rất tốt đẹp trên nhiều phương diện, cả công tác xây dựng văn kiện với nhiều nội dung mới: Từ cấu trúc, cách tổ chức báo cáo chính trị gắn với chương trình hành động; từ quan điểm, tư tưởng, tư duy, tầm nhìn chiến lược và những quyết sách quan trọng và cách chúng ta đã cụ thể hóa trong thực tiễn cuộc sống; mới thể hiện ở việc ở việc triển khai các giải pháp mang tính hành động rất cao.

Nhấn mạnh bối cảnh, ý nghĩa của hội thảo, GS, TS Nguyễn Xuân Thắng cho rằng, hội thảo chính là biểu hiện sinh động, thiết thực nhất của tinh thần chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đã khẳng định tại phiên bế mạc Đại hội XIV, thể hiện sự chuyển biến nhanh chóng, quyết liệt từ nhận thức lý luận sang hành động thực tiễn, từ nghị quyết của Đảng sang cuộc sống cụ thể của nhân dân. Việc bốn cơ quan lý luận lớn phối hợp tổ chức hội thảo ngay sau Đại hội chỉ vài ngày đã gửi đi thông điệp mạnh mẽ: các cơ quan đồng tổ chức không chỉ dừng lại ở nghiên cứu lý luận mà còn chủ động, tích cực tham gia vào quá trình chuyển hóa nghị quyết thành hành động cụ thể, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu chiến lược mà Đại hội đã đề ra, hướng tới hai mốc son lịch sử 100 năm của Đảng và dân tộc.

GS, TS Nguyễn Xuân Thắng nhấn mạnh một số điểm cần làm rõ tại Hội thảo: Thứ nhất, cần xây dựng, triển khai quán triệt việc thực hiện Nghị quyết theo lộ trình, có kế hoạch hằng năm, nhiệm kỳ 5 năm, tạo tiền đề thực hiện mục tiêu đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Thứ hai, phải lấy kết quả thực chất làm thước đo. Thứ ba, thể hiện quyết tâm chính trị cao của Đảng ta trong công tác cán bộ, trong lãnh đạo, chỉ đạo, trong sắp xếp tổ chức bộ máy hệ thống chính trị tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả và đặc biệt là việc sắp xếp mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Thứ tư, vai trò kiến tạo của Nhà nước; mối quan hệ giữa Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, sự đồng hành của người dân và doanh nghiệp…

GS, TS Nguyễn Xuân Thắng khẳng định, để nghị quyết đi vào cuộc sống, cần làm rõ những nội dung mới đã đề cập trong Văn kiện Đại hội, gắn những nội dung mới với các quyết sách chiến lược đã triển khai từ trước Đại hội, đồng thời tập trung triển khai thực hiện ngay sau Đại hội.  

Nội dung hội thảo được chia thành 2 phiên gồm “Đưa tinh thần mới của Văn kiện Đại hội XIV vào cuộc sống” và “Đưa Chương trình hành động của Đại hội XIV của Đảng vào cuộc sống”, với 2 tham luận trung tâm, định hình cho hơn 20 lượt phát biểu của các đại biểu tham dự hội thảo ở các phiên chuyên đề.

Phát biểu định hướng Phiên thảo luận “Đưa tinh thần mới của Văn kiện Đại hội XIV vào thực tiễn cuộc sống”, PGS, TS Dương Trung Ý, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản nhấn mạnh một số nội dung chủ yếu sau:

Thứ nhất, tinh thần đổi mới mạnh mẽ, đồng bộ và hiệu quả. Đại hội XIV đặt ra yêu cầu đổi mới không chỉ ở tầm chủ trương, quan điểm mà sâu xa hơn là đổi mới tư duy phát triển, phương thức lãnh đạo, quản lý và cách thức tổ chức thực hiện trong toàn bộ hệ thống chính trị. Trọng tâm là chuyển từ tư duy hành chính, mệnh lệnh sang tư duy kiến tạo phát triển, lấy hiệu quả thực tiễn làm thước đo. Văn kiện Đại hội đã thể hiện rõ sự đổi mới mạnh mẽ tư duy của Đảng về phát triển, trong đó xác định: Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực trung tâm; thể chế hiện đại và nguồn nhân lực chất lượng cao là nền tảng; phát triển xanh, bền vững, hiệu quả, kinh tế tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu là yêu cầu bắt buộc; hiệu quả sử dụng nguồn lực và năng suất lao động là thước đo chất lượng tăng trưởng.

Thứ hai, tinh thần lấy lợi ích quốc gia - dân tộc và hạnh phúc của nhân dân làm mục tiêu cao nhất. Đại hội XIV coi đây là nguyên tắc xuyên suốt trong toàn bộ quá trình hoạch định và tổ chức thực hiện đường lối phát triển đất nước. Mọi chủ trương, chính sách không chỉ được xem xét ở góc độ tăng trưởng kinh tế hay hiệu quả trước mắt, mà trước hết phải hướng tới nâng cao toàn diện đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân, củng cố niềm tin xã hội, bảo đảm công bằng, tiến bộ và "không để ai bị bỏ lại phía sau". Lấy lợi ích quốc gia - dân tộc và hạnh phúc của nhân dân làm mục tiêu cao nhất là bước chuyển lớn trong nhận thức và định hướng phát triển của Đảng. Đặt hạnh phúc, chất lượng sống và sự phát triển toàn diện của nhân dân vào vị trí trung tâm của mọi quyết sách; đồng thời gắn chặt phát triển kinh tế với bảo đảm quốc phòng, an ninh, độc lập, chủ quyền, tạo nền tảng bền vững cho sự phát triển lâu dài của đất nước.

Thứ ba, tinh thần tự lực, tự cường, tự tin và tự hào dân tộc, nền tảng sức mạnh của dân tộc Việt Nam trong bối cảnh mới. Qua từng chặng đường lịch sử, Việt Nam luôn phải đối mặt với những thế lực lớn mạnh hơn gấp nhiều lần, những biến động địa - chính trị phức tạp, những thử thách nội tại của quá trình phát triển. Điều kỳ diệu là dân tộc Việt Nam không chỉ đứng vững mà còn trưởng thành mạnh mẽ qua mỗi thử thách. Cội nguồn của sức sống mãnh liệt ấy chính là tinh thần tự lực, tự cường, được hun đúc trong suốt chiều dài lịch sử, là niềm tự tin vào bản lĩnh và trí tuệ của dân tộc và là lòng tự hào dân tộc của mỗi người dân Việt Nam.

Thứ tư, tinh thần “tự chủ chiến lược” - bước phát triển mới trong tư duy lý luận và tầm nhìn kiến tạo quốc gia của Đảng. Quan điểm về “tự chủ chiến lược” chính sự là kế thừa và phát triển mạch nguồn tư tưởng xuyên suốt của Đảng về độc lập dân tộc, quyền tự quyết và ý chí tự lực, tự cường, được hun đúc từ truyền thống dựng nước và giữ nước hàng ngàn năm của dân tộc trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lê-nin và tư tưởng Hồ Chí Minh, thể hiện sự chủ động lựa chọn mô hình, con đường phát triển, định vị quốc gia trong cấu trúc khu vực và toàn cầu, khẳng định bản lĩnh và sức mạnh của Việt Nam trước mọi biến động của thời đại.

Thứ năm, tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trong đội ngũ cán bộ, đảng viên. Trọng tâm của tinh thần này là đề cao bản lĩnh, trách nhiệm và khát vọng cống hiến của cán bộ, nhất là người đứng đầu, khuyến khích chủ động đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám hành động vì lợi ích chung, đồng thời khắc phục triệt để tâm lý sợ sai, né tránh, bệnh sợ và đùn đẩy trách nhiệm. Đại hội XIV khẳng định rõ, giá trị của nghị quyết không nằm ở câu chữ hay khẩu hiệu, mà được kiểm chứng bằng kết quả cụ thể trong thực tiễn; bằng những sản phẩm đo đếm được, hiệu quả nhìn thấy rõ và mức độ hài lòng ngày càng cao của nhân dân.

Thứ sáu, tinh thần hành động quyết liệt, nói ít, làm nhiều và làm đến nơi, đến chốn, làm đến cùng. Các văn kiện Đại hội XIV của Đảng còn thể hiện nhiều nội dung tinh thần mới, quan trọng khác trên các lĩnh vực, trong đó có tinh thần mới trong khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, coi đây như một giá trị cốt lõi, xuyên suốt toàn bộ đường lối phát triển quốc gia trong giai đoạn mới.

Phát biểu định hướng phiên thảo luận “Đưa Chương trình hành động Đại hội XIV của Đảng vào thực tiễn cuộc sống”, GS, TS Lê Văn Lợi cho rằng, điểm mới nổi bật đáng chú ý của Đại hội XIV là việc ban hành Chương trình hành động kèm theo Nghị quyết. Đây không đơn thuần là đổi mới về hình thức, mà thể hiện một bước chuyển quan trọng về phương pháp tiếp cận: Chuyển mạnh từ tư duy chủ trương sang tư duy hành động; từ quyết tâm chính trị sang kết quả cụ thể trong thực tiễn. Từ tổng kết lý luận và thực tiễn 40 năm đổi mới, Đại hội XIV của Đảng cho thấy một nhận thức ngày càng rõ hơn: Năng lực tổ chức thực hiện, năng lực biến chủ trương thành kết quả cụ thể, được xem là một thước đo ngày càng quan trọng của Đảng cầm quyền. Trên cơ sở đó, Đại hội XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh mối quan hệ chặt chẽ giữa đường lối đúng đắn và hiệu quả thực tiễn; coi kết quả tổ chức thực hiện là tiêu chí quan trọng để đánh giá chất lượng lãnh đạo. Đại hội XIV của Đảng đã xác định những mục tiêu, chỉ tiêu phát triển rất cụ thể cho giai đoạn 2026 - 2030 và tầm nhìn đến năm 2045. Điều đó đòi hỏi mỗi chủ trương phải được cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch với mục tiêu rõ ràng, chỉ tiêu đo lường, thời hạn cụ thể, trách nhiệm phân công quy định.

Theo GS, TS Lê Văn Lợi, Đại hội XIV của Đảng cũng đề cao công tác tổ chức thực hiện, coi phản hồi đánh giá của nhân dân và kết quả thực tiễn là căn cứ hoàn thiện chính sách. Đây là biểu hiện rõ nét của tư duy quản trị quốc gia hiện đại: Lấy hiệu quả, chất lượng và sự hài lòng của nhân dân làm thước đo. 

Một trọng tâm xuyên suốt của Đại hội XIV là hoàn thiện thể chế phát triển và Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Thể chế vừa là điểm nghẽn lớn, nhưng đồng thời cũng là khâu đột phá quan trọng. Điều đó đặt ra yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật, đổi mới phương thức quản trị, xóa bỏ cơ chế “xin - cho”, tinh giản thủ tục hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số, liên thông hệ thống dữ liệu lớn, nâng cao kỷ luật thực thi và trách nhiệm giải trình. Đại hội XIV nhấn mạnh yêu cầu xây dựng kỷ luật phát triển và kỷ cương thực thi; nơi quyền lực phải được kiểm soát, mọi trách nhiệm phải được chính định. Không thể chấp nhận tình trạng “nói nhiều làm ít”, chủ trương đúng nhưng thực hiện chậm, gây lãng phí nguồn lực và làm giảm niềm tin của nhân dân. Đồng thời, cần tạo dựng môi trường khuyến khích đổi mới sáng tạo, bảo vệ những người dám nói, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Trên tinh thần định hướng đó, các đại biểu tham gia phiên thảo luận đã đề cập đến nhiều nội dung then chốt: Từ đột phá chiến lược, đổi mới mô hình phát triển cho đến các giải pháp hành động từ Trung ương đến địa phương. Các vấn đề về xây dựng mô hình tăng trưởng; phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; chuyển đổi số,.. được thảo luận có chiều sâu. Bên cạnh đó là các vấn đề về thể chế, phát triển kinh tế tư nhân, các hình thức đối tác công - tư (PPP), vấn đề quốc phòng, an ninh, đối ngoại… Đặc biệt, nhiều nội dung mới trong Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng cũng được các chuyên gia phân tích, làm rõ.

Phát biểu kết luận hội thảo, PGS, TS Đoàn Minh Huấn khẳng định, tinh thần chỉ đạo của Trung ương lần này rất rõ ràng và mạnh mẽ: Đó là tinh thần hành động, giải quyết vấn đề trực diện, không qua nhiều khâu trung gian như trước đây nhằm tổ chức thực hiện có hiệu quả các chủ trương, đường lối của Đại hội. Hội thảo thu hút, tập hợp được đội ngũ chuyên gia ở nhiều cơ quan, trong đó có 4 cơ quan quan trọng nên các ý kiến đều có chiều sâu. Việc tổ chức hội thảo theo hình thức tọa đàm, thảo luận bàn tròn tạo không khí cởi mở, gần gũi, giúp việc trao đổi, tiếp thu thông tin hiệu quả hơn. Những đại biểu tham gia thảo luận chuẩn bị kỹ nội dung, trình bày tự tin đem đến những thông tin hữu ích.

Hội thảo đã đưa ra nhiều giải pháp thiết thực, thẳng thắn, cụ thể, bám sát vấn đề mới, yêu cầu cấp thiết trong quá trình hiện thực hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Những đóng góp này bao hàm việc xác lập các nguyên tắc, điều kiện và cơ chế đặc thù nhằm cụ thể hóa các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ của Đại hội thành chương trình hành động, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển ở từng ngành, từng cấp, từng địa phương, bảo đảm tính thống nhất giữa tư duy chiến lược dài hạn và tổ chức thực hiện linh hoạt, sát thực tiễn; làm rõ các nội dung cốt lõi, nguyên tắc và công cụ then chốt để đổi mới, hình thành một hệ thống tư duy phát triển mới; đề xuất các giải pháp cụ thể, quyết liệt để có sự bứt phá trong kỷ nguyên mới.

Nhấn mạnh các nhiệm vụ trọng tâm cần triển khai, PGS, TS Đoàn Minh Huấn đề nghị các đơn vị chủ trì cần phối hợp truyền thông kết quả hội thảo, theo chức năng, nhiệm vụ. Từ đó, hiện thực hóa kết quả nghiên cứu Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng vào kế hoạch, chương trình hành động của từng cơ quan, đơn vị./.