Cà Mau tiếp tục phát triển ngành kinh tế mũi nhọn nuôi trồng thủy sản theo hướng bền vững, hiệu quả cao

TCCSĐT - Cà Mau là tỉnh thuộc vùng đồng bằng sông Cửu Long, 3 mặt giáp biển với bờ biển dài 254 km, là một trong bốn ngư trường trọng điểm của cả nước (rộng trên 80.000 km²), có trữ lượng và đa dạng các nguồn hải sản với giá trị kinh tế cao. Đó là những điều kiện rất thuận lợi để Cà Mau phát triển kinh tế thủy sản cả về nuôi trồng, đánh bắt, chế biến và xuất khẩu. Vì vậy, trong những năm qua, ngành Thủy sản Cà Mau luôn khẳng định là ngành kinh tế mũi nhọn và đã có những đóng góp quan trọng cho sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Thực hiện Nghị quyết số 09/2000/NQ-CP ngày 15-6-2000 của Chính phủ về một số chủ trương và chính sách về dịch chuyển cơ cấu kinh tế và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp, tỉnh Cà Mau đã xây dựng và triển khai thực hiện phương án chuyển đổi cơ cấu sản xuất từ nông-ngư-lâm nghiệp sang ngư-nông-lâm nghiệp giai đoạn 2001-2010. Theo đó, chuyển đổi trên 157.895 ha diện tích đất sản xuất nông nghiệp (đất lúa, đất vườn tạp) kém hiệu quả sang nuôi tôm, nuôi tôm kết hợp trồng một vụ lúa, nâng diện tích nuôi trồng thủy sản toàn tỉnh hiện nay đạt trên 294.000 ha, trong đó, có 264.000 ha nuôi tôm.

Về lĩnh vực nuôi trồng thủy sản, tỉnh chủ trương đầu tư phát triển mạnh ở cả vùng sinh thái mặn và vùng sinh thái ngọt, trong đó nuôi tôm nước lợ là chủ yếu với nhiều loại hình nuôi như chuyên canh, luân canh tôm-lúa, tôm-vườn, nuôi kết hợp nhiều loài thủy sản có giá trị cao. Lấy hình thức nuôi quảng canh cải tiến, bán thâm canh đúng quy trình kỹ thuật là chủ yếu để tăng năng suất và phát triển bền vững. Khuyến khích phát triển nuôi tôm công nghiệp ở những nơi có điều kiện với diện tích quy hoạch hơn 10.000 ha. Khôi phục và phát triển nuôi cá đồng kết hợp với trồng lúa, nuôi kết hợp trong lâm phần rừng tràm và phát triển mạnh các loài thủy sản có giá trị kinh tế cao như cá chình, cá bống tượng… ở vùng nước ngọt, nước lợ với tổng diện tích khoảng 30.000-35.000 ha. Từng bước phát triển nuôi thủy hải sản ở vùng nước ven biển, ven các cụm đảo như nuôi: nghêu, hàu, sò huyết, ốc len…

Nhìn lại chặng đường 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII Đảng bộ tỉnh nhiệm kỳ 2005-2010, kinh tế thủy sản của Cà Mau có nhiều bước phát triển đáng kể. Các chỉ tiêu về diện tích, năng suất, sản lượng nuôi trồng thủy sản và chế biến xuất khẩu đều đạt và vượt kế hoạch đề ra. Trong nhiều năm liền, tỉnh Cà Mau luôn đứng đầu cả nước về diện tích đất nuôi tôm, sản lượng tôm nuôi và kim ngạch xuất khẩu thủy sản. Đối với lĩnh vực nuôi trồng thủy sản, 5 năm qua, toàn tỉnh đã sản xuất gần 900 ngàn tấn, trong đó có hơn một nửa sản lượng là tôm, kim ngạch xuất khẩu đạt gần 3,9 tỉ USD, tạo việc làm thường xuyên cho trên 150.000 hộ nông dân, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh từ 19% năm 2005 xuống còn dưới 7% năm 2010. Năm 2010, sản lượng nuôi trồng thủy sản của tỉnh đạt gần 180.000 tấn, trong đó, sản lượng chế biến thuỷ sản xuất khẩu trên 84.770 tấn, kim ngạch xuất khẩu đạt trên 725 triệu USD, tăng 27% so cùng kỳ năm 2009.

Những kết quả trên là tiền đề quan trọng để kinh tế thuỷ sản của tỉnh tiếp tục phát triển trong thời gian tới, góp phần vào sự phát triển chung của khu vực đồng bằng sông Cửu Long và cả nước. Kết quả đó, đã khẳng định chủ trương dịch chuyển cơ cấu sản xuất từ nông-ngư-lâm nghiệp sang ngư-nông-lâm nghiệp của tỉnh Cà Mau là phù hợp với tiềm năng, lợi thế của tỉnh.

Tuy nhiên, việc chuyển đổi cơ cấu sản xuất có lúc, có nơi diễn ra ồ ạt, tự phát, làm suy giảm môi trường sinh thái, tăng độ rủi ro trong sản xuất. Mặt khác, một số yếu tố quan trọng phục vụ sản xuất như thủy lợi, giống, kỹ thuật…chưa đáp ứng kịp yêu cầu nên hiệu quả sản xuất chưa cao. Vốn đầu tư cho nuôi trồng thủy sản còn gặp nhiều khó khăn, nhất là đầu tư xây dựng và hoàn thiện hệ thống thủy lợi phục vụ chuyển đổi cơ cấu sản xuất. Đó là những vấn đề cần phải được giải quyết trong thời gian tới.

Bên cạnh những kết quả đã đạt được và những hạn chế, tồn tại trong việc thực hiện chuyển dịch cơ cấu sản xuất, thời gian qua, tình hình sản xuất và xuất khẩu thủy sản tỉnh Cà Mau đã phải đối mặt với tác động của cuộc khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu, nên vẫn còn một số chỉ tiêu chưa đạt theo kế hoạch đã đề ra. Diện tích phát triển nuôi tôm công nghiệp, tôm sú của Cà Mau đang phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt của tôm thẻ chân trắng năng suất cao, giá thành rẻ hơn từ các nước trong khu vực. Trong khi đó, năng suất tôm của Cà Mau thấp hơn so với các địa phương khác. Sự liên kết giữa doanh nghiệp chế biến thủy sản và người sản xuất thiếu chặt chẽ, chưa hỗ trợ lẫn nhau để cùng phát triển. Sản xuất chủ yếu theo phương thức nuôi quảng canh, dịch bệnh tôm thường xảy ra, ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ vào sản xuất còn hạn chế dẫn đến năng suất thấp, giá thành cao, chưa đáp ứng đủ nguyên liệu cho chế biến, xuất khẩu. Chất lượng con giống chưa cao, chưa có doanh nghiệp quy mô lớn sản xuất giống chất lượng cao tại địa phương, khoảng 50% lượng con giống phải nhập từ các địa phương khác. Nông dân thiếu vốn đầu tư cho sản xuất, đặc biệt là vốn để phát triển nuôi tôm công nghiệp…. Những tồn tại, hạn chế nêu trên đã làm cho hiệu quả sản xuất và khả năng cạnh tranh của các mặt hàng thủy sản chưa cao, cần phải có giải pháp khắc phục hiệu quả.

Xác định là ngành kinh tế mũi nhọn, thời gian tới, tỉnh Cà Mau tiếp tục tập trung đầu tư phát triển thủy sản trở thành một ngành sản xuất hàng hóa lớn, có năng suất, chất lượng và khả năng cạnh tranh cao, có cơ cấu sản phẩm đa dạng, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu. Tập trung chỉ đạo thực hiện có hiệu quả Đề án “Nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả trong sản xuất tôm, lúa tỉnh Cà Mau giai đoạn 2009-2012 và định hướng đến năm 2015” đã được Chủ tịch UBND tỉnh phê duyệt với tổng kinh phí đầu tư khoảng 178 tỷ đồng, để đạt mục tiêu đến năm 2012 năng suất tôm nuôi bình quân trên địa bàn tỉnh tăng khoảng 20% và đến năm 2015 tăng 30% so năm 2008 (năng suất tôm nuôi bình quân đạt 382 kg/ha). Để đạt được mục tiêu này, tỉnh chỉ đạo thực hiện đồng bộ các giải pháp chủ yếu sau đây:

- Rà soát, điều chỉnh quy hoạch sản xuất phù hợp với điều kiện, tình hình sản xuất của từng địa phương, nhất là quy hoạch phát triển diện tích nuôi tôm công nghiệp để phát huy tiềm năng, lợi thế sản xuất của từng vùng, tiểu vùng.

- Tập trung mọi nguồn lực để đầu tư cải thiện cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất, đặc biệt là hệ thống thủy lợi, chú trọng đầu tư đồng bộ và khép kín các dự án tiểu vùng thủy lợi nhỏ, vùng sản xuất giống thủy sản tập trung theo quy hoạch và các dự án đầu tư đã được phê duyệt để tạo điều kiện thúc đẩy sản xuất phát triển.

- Tăng cường triển khai các biện pháp tăng năng suất, chất lượng, giảm giá thành sản phẩm để tăng tính cạnh tranh trên thị trường, trong đó trọng tâm là phổ biến và ứng dụng rộng rãi tiến bộ khoa học kỹ thuật về giống và quy trình sản xuất; tạo điều kiện nhân rộng mô hình nuôi tôm - lúa để bảo đảm tính bền vững, hạn chế rủi ro do dịch bệnh gây ra; đẩy mạnh mô hình nuôi quảng canh cải tiến năng suất cao và nuôi công nghiệp ở những nơi có điều kiện; hướng dẫn nông dân xây dựng vùng nuôi an toàn, áp dụng đồng bộ các biện pháp quản lý môi trường, dịch bệnh trong nuôi trồng thủy sản.

- Tổ chức sản xuất và cung ứng giống chất lượng cao phục vụ nhu cầu sản xuất của nhân dân, chọn lọc giống thuỷ sản sạch bệnh, năng suất cao phù hợp với từng vùng sinh thái mặn, ngọt, lợ. Tăng cường công tác quản lý chất lượng giống, thức ăn thủy sản, thuốc thú y…tại các cơ sở sản xuất và trên thị trường, bảo đảm chất lượng và giá cả hợp lý cho người nuôi.

- Nâng cao năng lực cán bộ khuyến nông, khuyến ngư trong công tác tập huấn kỹ thuật và hướng dẫn thực hiện các mô hình sản xuất cho nông dân.

- Củng cố, xây dựng và phát triển mô hình kinh tế trang trại, hợp tác xã, tổ hợp tác,… để nông dân liên kết hỗ trợ nhau trong sản xuất và ký kết hợp đồng sản xuất nguyên liệu, đầu tư, bao tiêu sản phẩm với các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu thủy sản.

- Tăng cường công tác xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường. Ngoài con tôm, tỉnh còn chú trọng đến thị trường tiêu thụ các mặt hàng thủy sản khác như: cua, cá chình, cá bống tượng,…

Thực hiện đồng bộ các giải pháp trên, với sự quyết tâm cao của toàn đảng bộ và quân dân trong tỉnh, ngành thủy sản tỉnh Cà Mau nhất định sẽ gặt hái được nhiều kết quả rõ nét hơn trong thời gian tới, góp phần đáng kể vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, làm tiền đề để Cà Mau phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn tiếp theo./.