Quảng Ninh kiên định mục tiêu chuyển đổi từ “nâu” sang “xanh”

Tăng trưởng xanh để phát triển bền vững

Quảng Ninh được biết đến là vựa than lớn nhất của cả nước, là trung tâm số một của Việt Nam về tài nguyên than đá, chiếm hơn 90% trữ lượng than của cả nước. Tỉnh có nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú với 209 mỏ và điểm quặng của 36 loại hình khoáng sản được điều tra, thăm dò, đánh giá. Nguồn tài nguyên than của Quảng Ninh có trữ lượng ước tính đạt 8,8 tỷ tấn, có khoảng 3,6 tỷ tấn nằm ở độ sâu dưới 300m, là nơi có trữ lượng than và chất lượng lớn nhất vùng Đông Nam Á, cung cấp chủ yếu là than antraxit có độ bền và hàm lượng cacbon cao. Với nguồn tài nguyên than to lớn, Quảng Ninh có điều kiện và đã trở thành trung tâm khai khoáng và sản xuất điện than lớn nhất cả nước.

Tuy nhiên, Quảng Ninh cũng phải đối mặt với việc giải quyết các mâu thuẫn giữa phát triển kinh tế (dựa vào công nghiệp khai khoáng và điện than) với bảo vệ môi trường và cảnh quan du lịch, giữa việc khai thác nguồn tài nguyên khoáng sản to lớn để đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia và mục tiêu cắt giảm lượng khi thải CO2 đến năm 2050 về mức 0.

Nhận diễn rõ những thách thức, mâu thuẫn, Quảng Ninh từng bước chuyển đổi phương thức phát triển từ “nâu” sang “xanh”, biến tăng trưởng “nóng” thành tăng trưởng “xanh”. Từ năm 2011, Quảng Ninh đã quán triệt mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp thực hiện chuyển đổi phương thức phát triển từ “nâu” sang “xanh” – xem đây là một chiến lược của tỉnh; gắn thực hiện chiến lược này với quá trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, cụ thể hóa thành các mục tiêu, chỉ tiêu, các nhiệm vụ trọng tâm, giải pháp chủ yếu để các cấp, ngành và toàn thể nhân dân tập trung thực hiện. Trong đó, thống nhất quan điểm tăng trưởng xanh là một nội dung quan trọng của phát triển bền vững, đảm bảo phát triển kinh tế nhanh, hiệu quả và góp phần quan trọng thực hiện Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu. Tăng trưởng xanh phải do con người và vì con người, góp phần tạo việc làm, xóa đói giảm nghèo, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân. Tăng trưởng xanh dựa trên tăng cường đầu tư vào bảo tồn, phát triển và sử dụng hiệu quả các nguồn vốn tự nhiên, giảm phát thải khí nhà kính, cải thiện, nâng cao chất lượng môi trường, qua đó kích thích tăng trưởng kinh tế. 

Quảng Ninh hướng tới nền kinh tế các-bon thấp, làm giàu vốn tự nhiên trong phát triển kinh tế bền vững; tái cấu trúc và hoàn thiện thể chế kinh tế theo hướng xanh hóa các ngành hiện có và phát triển các ngành kinh tế sử dụng hiệu quả năng lượng và tài nguyên với giá trị gia tăng cao; ứng dụng công nghệ tiên tiến nhằm sử dụng hiệu quả hơn tài nguyên thiên nhiên, giảm cường độ phát thải khí nhà kính, góp phần ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu; nâng cao đời sống nhân dân, xây dựng lối sống thân thiện với môi trường thông qua tạo nhiều việc làm từ các ngành công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ xanh, đầu tư vào vốn tự nhiên, phát triển hạ tầng xanh.

Bám sát “Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh thời kỳ 2011 - 2020 và tầm nhìn đến năm 2050” được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1393/QĐ-TTg ngày 25-9-2012, tỉnh Quảng Ninh đã ban hành Kế hoạch triển khai Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2014 - 2020 với mục tiêu: Phát triển kinh tế nhanh, bền vững; chuyển dịch và tăng tốc độ phát triển kinh tế theo hướng công nghiệp “xanh”; kiểm soát ô nhiễm môi trường; nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu; hướng đến một nền kinh tế các-bon thấp, giảm phát thải và tăng lượng hấp thụ khí nhà kính. Đồng thời, trong các quy hoạch quan trọng của tỉnh, đặc biệt là Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội tỉnh; Quy hoạch tổng thể bảo vệ môi trường tỉnh, nội dung tăng trưởng xanh coi là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, tầm nhìn dài hạn.

Trong suốt 2 nhiệm kỳ 2010 - 2015 và 2015 - 2020, Quảng Ninh kiên định với mục tiêu tăng trưởng từ "nâu" sang "xanh". Trong đó xác định: Phấn đấu đến năm 2020, xây dựng Quảng Ninh trở thành tỉnh có cơ cấu kinh tế dịch vụ, công nghiệp; là trung tâm du lịch chất lượng cao của khu vực, một trong những cực tăng trưởng kinh tế của miền Bắc với hạ tầng kinh tế - xã hội, hạ tầng kỹ thuật đô thị đồng bộ; nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, giảm nghèo bền vững; bảo vệ và cải thiện rõ rệt môi trường sinh thái; gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; bảo tồn và phát huy bền vững các giá trị của Di sản - Kỳ quan thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long và các khu danh thắng, di tích lịch sử…

Với những nghị quyết, chính sách, kế hoạch cụ thể, Quảng Ninh đã và đang thực hiện thành công mô hình tăng trưởng xanh. Qua đó dần cân đối hài hoà giữa khai thác nguồn tài nguyên khoáng sản với việc bảo vệ cảnh quan, môi trường, lấy phát triển dịch vụ, du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn, tạo dựng thương hiệu là địa phương phát triển năng động, nhiều đổi mới.

Minh chứng rõ nét cho một Quảng Ninh đang phát triển bền vững, hướng mạnh từ “nâu” sang “xanh” là tốc độ tăng trưởng kinh tế của Quảng Ninh giai đoạn 2015 - 2020 duy trì ở mức cao so với bình quân chung của cả nước, tăng 10,7%. Tổng thu ngân sách nhà nước 5 năm ước đạt 212.492 tỷ đồng, tăng 29,56% so với giai đoạn 2011 - 2015. Quảng Ninh nằm trong những tỉnh, thành phố tốp đầu có số thu ngân sách nhà nước cao nhất cả nước.

Bền bỉ với mục tiêu chuyển từ “nâu” sang “xanh”

Tiếp đến nhiệm kỳ 2020 - 2025, tỉnh Quảng Ninh tiếp tục kiên định, bền bỉ với phương thức chuyển từ “nâu” sang “xanh”, phát triển bền vững cả về kinh tế - xã hội - môi trường và an ninh, chuyển đổi xanh dựa vào ba trụ cột: Thiên nhiên, con người, văn hóa kết hợp với xu thế hòa bình, hợp tác, hội nhập và cơ hội của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Phát triển bền vững kinh tế biển gắn chặt với phát triển dịch vụ tổng hợp ngày càng giữ vai trò chủ đạo, du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn theo hướng: Phát triển kinh tế biển xanh, sử dụng một cách bền vững các nguồn tài nguyên biển và đại dương để tăng trưởng kinh tế, cải thiện sinh kế và việc làm, bảo đảm sức khỏe của hệ sinh thái đại dương, không đánh đổi tài nguyên, môi trường với tăng trưởng, phát triển du lịch bằng mọi giá.

Việc kiên trì thực hiện phương thức phát triển từ “nâu” sang “xanh”, nhiệm kỳ 2020 - 2025, kinh tế Quảng Ninh luôn duy trì tốc độ tăng trưởng cao và ổn định, bình quân 5 năm ước đạt 10,4%/năm, gấp 1,7 lần bình quân cả nước. Quy mô và tiềm lực kinh tế không ngừng mở rộng, GRDP bình quân đầu người năm 2025 đạt trên 11.000 USD, gấp 2,3 lần mức bình quân chung. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch mạnh mẽ từ “nâu” sang “xanh”, dịch vụ và công nghiệp, đặc biệt là công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm khoảng 2/3 GRDP. Tổng thu ngân sách luôn nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước; du lịch phục hồi ngoạn mục, năm 2024 đón trên 19 triệu lượt khách, khẳng định vị thế trung tâm du lịch quốc gia.

Đặc biệt, tỉnh đã kiên trì, chủ động và sáng tạo trong thực hiện ba đột phá chiến lược và các chương trình trọng điểm theo Nghị quyết Đại hội XV của Đảng bộ tỉnh, tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn phát triển mới. Hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, nhất là hạ tầng giao thông, đô thị, du lịch, dịch vụ, được đầu tư đồng bộ, hiện đại với gần 200 km cao tốc - dài nhất cả nước, sân bay quốc tế Vân Đồn, cảng biển và cửa khẩu quốc tế kết nối vùng và thế giới. Tốc độ đô thị hóa nhanh, nằm trong nhóm 5 tỉnh cao nhất cả nước. Nguồn nhân lực chất lượng cao được chú trọng phát triển, gắn với cải cách toàn diện về giáo dục, y tế và nâng cao chất lượng dân số. Cải cách hành chính, môi trường đầu tư kinh doanh được nâng cao vượt bậc. Liên tục nhiều năm liền Quảng Ninh đứng đầu cả nước về PCI và các chỉ số chính quyền liêm chính, kiến tạo, hành động phục vụ nhân dân. Đây là những minh chứng khẳng định tính tiên phong, năng động của Quảng Ninh trong đổi mới, phát triển nhanh và bền vững.

Đẩy mạnh chuyển đổi xanh, hiện thực hóa mục tiêu phát triển Quảng Ninh trong giai đoạn mới

Nhiệm kỳ 2025 – 2030, tỉnh tiếp tục đổi mới tư duy, tầm nhìn phát triển, xác lập mô hình tăng trưởng mới của tỉnh gắn với đẩy mạnh cơ cấu lại nền kinh tế, lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh làm động lực chính; quy hoạch, tổ chức lại không gian phát triển; phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo hiện đại, năng lượng tái tạo, kinh tế biển, nông nghiệp sinh thái; quản lý, sử dụng tiết kiệm tài nguyên, bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu.

Phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế của tỉnh, trong đó quản lý, quản trị khai thác và sử dụng khoáng sản theo phương thức hiện đại, tiết kiệm, gắn với chế biến sâu, ứng dụng công nghệ sạch, đồng thời phục hồi phát triển hệ sinh thái sau khai thác, tiếp tục thúc đẩy thực hiện mục tiêu chuyển đổi từ “nâu” sang “xanh” đang rất thành công của Tỉnh.

Chú trọng đưa Quảng Ninh trở thành trung tâm du lịch quốc tế với Hạ Long - Yên Tử - Vân Đồn; phát triển mạnh các không gian ven biển, công nghiệp - dịch vụ phía Tây - Nam, cùng miền núi, hải đảo để hình thành hệ thống không gian phát triển cân bằng, có trọng tâm và liên thông. Đồng thời, khẳng định vai trò là cực tăng trưởng quan trọng trong tam giác kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, động lực của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, cửa ngõ giao thương quốc tế với Trung Quốc và Đông Bắc Á, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, mạng lưới thương mại toàn cầu.

Tiếp tục đẩy mạnh thực hiện ba đột phá chiến lược: phát triển kết cấu hệ thống hạ tầng toàn diện, đồng bộ, hiện đại, đa phương thức; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với nâng cao quy mô, chất lượng dân số; cải cách hành chính theo hướng minh bạch, hiệu quả, chuyên nghiệp; cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, xây dựng chính quyền liêm chính, kiến tạo, hành động, phục vụ nhân dân và doanh nghiệp. Khuyến khích, phát triển mạnh kinh tế tư nhân trở thành động lực quan trọng nhất để cùng các thành phần kinh tế khác trở thành nền tảng vững chắc cho sự phát triển của Quảng Ninh. Đặc biệt, phát huy lợi thế Quảng Ninh là địa phương có hệ thống đường cao tốc dài nhất cả nước, sân bay quốc tế Vân Đồn hiện đại, cụm cảng biển Cái Lân - Hải Phòng và cửa khẩu quốc tế Móng Cái kết nối rất thuận lợi để tạo sức bật cho logistics, thương mại biên mậu, du lịch quốc tế, từng bước đưa tỉnh trở thành trung tâm kết nối vùng và cửa ngõ giao thương quốc tế của cả nước.

Chủ động kiến tạo, đột phá phát triển theo hướng nâng cao chất lượng, bền vững, bao trùm, không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế; đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế, xác lập mô hình tăng trưởng mới, chủ động, tích cực làm mới các động lực tăng trưởng, xanh hóa, số hóa các ngành truyền thống, thúc đẩy nhanh các động lực tăng trưởng mới. Tranh thủ mọi cơ hội, phát huy tối đa các tiềm năng, lợi thế, động lực phát triển, tháo gỡ kịp thời các điểm nghẽn, nút thắt; khơi thông, giải phóng sức sản xuất và sử dụng mọi nguồn lực theo phương châm nội lực là cơ bản, chiến lược, lâu dài; ngoại lực là quan trọng, đột phá; lấy nguồn lực nhà nước khơi dậy, dẫn dắt nguồn lực xã hội. Xây dựng Quảng Ninh giàu mạnh, văn minh, hiện đại, hạnh phúc, trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030, trở thành vùng đô thị lớn mang tầm khu vực và quốc tế vào năm 2045, là một trong những đầu tàu kinh tế quan trọng của quốc gia, tự tin, vững vàng, tiến mạnh trong kỷ nguyên phát triển mới./.