Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương tổng kết công tác nhiệm kỳ 2021 - 2026

Tham dự hội nghị có các đồng chí: GS, TS Nguyễn Xuân Thắng, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; PGS, TS Nguyễn Thế Kỷ, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương nhiệm kỳ 2021 - 2026; PGS, TS Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội đồng Lý luận Trung ương; GS, TS Tạ Ngọc Tấn, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng nhiệm kỳ 2021 - 2026; cùng các đồng chí Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương, Thường trực Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương qua các nhiệm kỳ; đại diện Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; các nhà nghiên cứu lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật tiêu biểu.

Phát biểu tại hội nghị, đồng chí Nguyễn Xuân Thắng khẳng định, Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương ra đời cách đây gần 23 năm là một quyết định đúng đắn, kịp thời của Đảng, thể hiện sự nhạy bén, chủ động, sáng suốt đối với lĩnh vực văn hóa, văn học, nghệ thuật, một bộ phận rất quan trọng của văn hóa dân tộc.

Nhìn lại nhiệm kỳ 2021 - 2025, đồng chí Nguyễn Xuân Thắng ghi nhận Hội đồng đã thể hiện tốt vai trò là cơ quan tư vấn chiến lược của Đảng và Nhà nước về lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật; góp phần quan trọng vào việc phát triển, bổ sung và hoàn thiện hệ thống lý luận văn hóa, nghệ thuật trong thời kỳ mới; định hướng tư tưởng, thẩm mỹ, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên mặt trận văn học, nghệ thuật; đồng thời kết nối đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, khơi dậy trách nhiệm xã hội và tinh thần cống hiến cho đất nước.

Bên cạnh những thành tựu đạt được, đồng chí Nguyễn Xuân Thắng cũng chỉ ra một số bất cập, hạn chế cần nhìn nhận nghiêm túc. Đổi mới tư duy lý luận về văn học, nghệ thuật còn chậm, chưa bắt kịp sự vận động nhanh chóng của đời sống văn hóa và thực tiễn sáng tạo, đặc biệt trước những thách thức của thời đại số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Vai trò dẫn dắt, định hướng sáng tạo trên thực tế vẫn còn khiêm tốn; lý luận phê bình nhiều khi đi sau thực tiễn, nặng về mô tả, bình luận hơn là kiến tạo hệ chuẩn mực thẩm mỹ mới. Đội ngũ những người làm công tác lý luận phê bình còn mỏng, thiếu tính kế thừa và chuyên nghiệp; thiếu những công trình có tầm vóc, hệ thống và sức ảnh hưởng lớn, có khả năng định hình và tạo ảnh hưởng sâu rộng trong giới sáng tác và công chúng.

Hướng tới giai đoạn mới, đồng chí Nguyễn Xuân Thắng nhấn mạnh, để đáp ứng yêu cầu của Nghị quyết số 80-NQ/TW, ngày 7-1-2026, của Bộ Chính trị, “Về phát triển văn hóa Việt Nam”, lý luận phê bình văn học, nghệ thuật phải thực sự trở thành một bộ phận hữu cơ của hệ thống lý luận phát triển quốc gia, dẫn dắt sáng tạo, định hướng tư tưởng thẩm mỹ và góp phần xây dựng hệ giá trị văn hóa, con người Việt Nam xứng tầm trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Báo cáo tại hội nghị, đồng chí Nguyễn Thế Kỷ trình bày tổng kết các hoạt động của Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương nhiệm kỳ 2021 - 2025, đồng thời nhìn lại chặng đường 23 năm hình thành và phát triển.

Trong công tác bồi dưỡng, Hội đồng đã tổ chức 8 hội nghị tập huấn tại cả hai miền Nam - Bắc, thu hút trung bình từ 300 đến 400 học viên mỗi kỳ; riêng các năm 2023 và 2024 đạt từ 450 đến 550 học viên tham dự. Bên cạnh đó, Hội đồng còn tổ chức 7 lớp bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho các cây bút lý luận phê bình và văn nghệ sĩ trẻ, với tổng số 650 học viên tham gia. Nội dung tập huấn bám sát đường lối, nghị quyết của Đảng, góp phần nâng cao năng lực chuyên môn, bản lĩnh chính trị và khả năng đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên mặt trận văn hóa, văn nghệ cho đội ngũ cán bộ.

Về công tác nghiên cứu khoa học, trong nhiệm kỳ, Hội đồng đã tổ chức 9 hội thảo khoa học cấp quốc gia và hàng chục hội thảo, tọa đàm khoa học cấp bộ với nhiều chủ đề có giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc. Hội đồng cũng đã triển khai 7 đề tài nghiên cứu lý luận có tính ứng dụng cao, nhiều đề tài đạt kết quả xuất sắc và được xuất bản thành sách chuyên khảo, trực tiếp phục vụ yêu cầu tư vấn chuyên sâu cho Đảng và Nhà nước về văn học, nghệ thuật.

Trong công tác tôn vinh và phát triển đội ngũ, hội đồng đã trao tặng thưởng cho 375 tác phẩm lý luận phê bình xuất sắc và hỗ trợ xuất bản 230 bản thảo chất lượng cao trong suốt nhiệm kỳ. 

Nhìn lại chặng đường 23 năm, đồng chí Nguyễn Thế Kỷ cho biết Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương đã tổ chức 23 hội thảo khoa học cấp quốc gia, 24 hội nghị tập huấn, xuất bản 15 cuốn sách chuyên khảo về văn học, nghệ thuật; đóng góp tích cực vào việc hoàn thiện đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước về văn hóa, văn nghệ qua nhiều kỳ đại hội. Trong đó có 7 đồng chí là lãnh đạo và ủy viên của hội đồng được Chủ tịch nước tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh và 25 đồng chí được tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học, nghệ thuật, khoa học và công nghệ, khẳng định tầm vóc, uy tín của tổ chức trong đời sống văn hóa, văn nghệ nước nhà.

Về phương hướng và kiến nghị đối với giai đoạn tiếp theo, đồng chí Nguyễn Thế Kỷ nhấn mạnh, dù bối cảnh có những thay đổi lớn, công tác lý luận phê bình văn học, nghệ thuật vẫn là lĩnh vực không thể thay thế trong đời sống tư tưởng, văn hóa. Hội đồng Lý luận Trung ương nhiệm kỳ 2026 - 2031 cần có hình thức tổ chức và nhân sự phù hợp, chuyên sâu cho lĩnh vực lý luận phê bình văn học, nghệ thuật, bảo đảm tính liên tục, kế thừa và hiệu quả của công tác. Đồng thời, Hội đồng mong muốn Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh sớm đưa nội dung văn học, nghệ thuật vào chương trình đào tạo cán bộ lãnh đạo, quản lý để góp phần nâng cao nhận thức và năng lực lãnh đạo văn hóa, văn nghệ cho đội ngũ cán bộ trong toàn hệ thống chính trị.

Tại hội nghị, các đại biểu đã dành nhiều thời gian thảo luận, chia sẻ, đưa ra các ý kiến tâm huyết, tập trung làm rõ những vấn đề tồn tại, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp thiết thực nhằm nâng cao chất lượng công tác lý luận, phê bình văn, học nghệ thuật trong giai đoạn mới.

Phát biểu kết luận Hội nghị, đồng chí Nguyễn Xuân Thắng trân trọng cảm ơn và ghi nhận những ý kiến tâm huyết, trách nhiệm của các đại biểu, các nhà khoa học, văn nghệ sĩ, các đồng chí lãnh đạo và nguyên lãnh đạo hội đồng qua các nhiệm kỳ. Đồng chí Nguyễn Xuân Thắng tin tưởng, với truyền thống 23 năm phát triển cùng đội ngũ các nhà khoa học, nhà lý luận, phê bình giàu tâm huyết, bản lĩnh, công tác lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật sẽ tiếp tục được kế thừa, phát huy và đạt được nhiều thành tựu xứng tầm trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc./.