Giá lương thực tiếp tục leo thang

TCCSĐT - Giá lương thực thế giới leo thang đã đẩy vấn đề an ninh lương thực trở thành vấn đề an ninh toàn cầu. Ngoài khu vực Nam Xa-ha-ra châu Phi, khu vực Ca-ri-bê chuẩn bị sẵn sàng để đối mặt khi cơn bão giá tràn tới thì tại các nước Trung Á cũng đang phải cố gắng kiềm chế đà leo thang của giá lương thực nhằm tránh những rối loạn xã hội.

Người dân gồng mình để mua lương thực

Cho tới nay, khu vực Trung Á vẫn phụ thuộc nhiều vào nguồn lương thực nhập khẩu, nên bị tác động nặng nề của việc tăng giá trên thị trường thế giới. Theo Tổ chức Lương - Nông Liên hợp quốc (FAO), giá lương thực thế giới trong tháng Giêng vừa qua đã tăng lên đến mức kỷ lục và xu hướng này có thể còn tiếp diễn.

Hồi đầu tuần này, Chủ tịch Ngân hàng Thế giới (WB) Rô-bớt Dô-ê-lích (Robert Zoellick) đã báo động: “Trung Á là khu vực có giá lương thực tăng đáng kể. Với mức độ nghèo khó như hiện nay, người dân phải dành phần lớn ngân sách gia đình, từ 50% trở lên, để mua lương thực”.

Lãnh đạo WB cũng nhấn mạnh: do khủng hoảng toàn cầu, các nước như U-dơ-bê-ki-xtan, Tát-gi-ki-xtan và Cư-rơ-gư-xtan đang gặp tình trạng là lượng kiều hối do hàng trăm nghìn người lao động xuất khẩu, đặc biệt là từ Nga và Ca-dắc-xtan, gửi về đã giảm đi rất nhiều. Ông Dô-ê-lích cho rằng: tình hình này có thể dẫn đến những xáo trộn xã hội và chính trị ở khắp Trung Á.

Riêng tại Tát-gi-ki-xtan, tình hình nghiêm trọng hơn cả. Một bao bột 50 kg vào cuối tháng 12 năm ngoái giá chỉ khoảng từ 20 đến 22 USD, nay đã tăng vọt lên từ 27 đến 32 USD, trong khi lương trung bình ở nước này chỉ vào khoảng 70 USD/tháng và bánh mì là lương thực chủ yếu của người dân Tát-gi-ki-xtan.Tình hình nghiêm trọng đến mức Tổng thống Tát-gi-ki-xtan Ê-mô-ma-li Ra-khmôn (Emomali Rakhmon), cầm quyền từ năm 1992 đến nay, trong tuần qua đã kêu gọi mỗi gia đình phải tích trữ lương thực cho hai năm.

Chính phủ tìm cách bù giá

Để chặn đứng đà leo thang của giá lương thực, chính quyền Tát-gi-ki-xtan vào cuối tuần trước đã tổ chức bán các nhu yếu phẩm với giá bù lỗ cho người dân tại thủ đô Đu-san-be và các thành phố chính. Chính phủ các nước khác ở Trung Á cũng can thiệp để kiềm chế lạm phát như tại U-dơ-bê-ki-xtan, chính quyền thường xuyên thanh tra các chợ, ấn định mức giá tối đa và tăng lương cho công nhân viên.

Tại Cư-rơ-gư-xtan, quốc gia Trung Á duy nhất là thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới, chính phủ có thể can thiệp vào thị trường nếu giá tăng đột ngột hơn 10%. Phó Thủ tướng Cư-rơ-gư-xtan Ô-mua-bếch Ba-ba-nốp (Omurbek Babanov) gần đây đã tuyên bố rằng: “Bình ổn giá các mặt hàng lương thực chính là một trong những nhiệm vụ ưu tiên của chính phủ”.

Tuy nhiên, các chuyên gia dự báo giá cả leo thang có thể dẫn đến rối loạn ngay từ mùa Xuân năm nay tại Cư-rơ-gư-xtan, quốc gia Trung Á vừa phải trải qua những biến động chính trị lớn hồi đầu năm ngoái, mà đỉnh điểm là cuộc lật đổ Tổng thống Cua-man-bếch Ba-ki-ép (Kurmanbek Bakiyev). Mặc dù tình hình giá cả leo thang một phần là do thị trường thế giới, nhưng ở Cư-rơ-gư-xtan, mức tăng lại nhanh gấp năm lần so với các nước khác.

Liên hợp quốc kêu gọi tăng đầu tư cho nông nghiệp

Trước đó, ngày 18-2-2011, tại Diễn đàn Hội đồng Kinh tế xã hội Liên hợp quốc (ECOSOC), các chuyên gia lương thực Liên hợp quốc đã kêu gọi ưu tiên đầu tư hơn nữa của cả khu vực công và tư vào phát triển nông nghiệp để tăng năng suất và sản lượng lương thực nhằm mục tiêu ngăn chặn hiểm họa bùng phát tăng giá lương thực dẫn đến khủng hoảng lương thực toàn cầu.

Nhà kinh tế cấp cao của Tổ chức Lương Nông Liên hợp quốc (FAO) Gia-mi Mô-ri-xơn (Jamie Morrison) cho rằng: các giải pháp chính sách cần thúc đẩy sức bật dài hạn của nông nghiệp toàn cầu nhằm chủ động cân bằng cung cầu lương thực ở thị trường khi nhu cầu lương thực tăng lên, đặc biệt, cần tăng năng suất và sản lượng lương thực của các hộ nông dân nhỏ và tăng cường hòa nhập các thị trường, khuyến khích nông dân sẵn sàng đưa sản lượng lương thực dư thừa ra thị trường trên cơ sở có lãi. Để đạt được các mục tiêu này cần đầu tư lớn vào nông nghiệp.

Cộng đồng toàn cầu, Liên hợp quốc và các tổ chức tài chính toàn cầu thuộc hệ thống Bretton Woods đã tham gia tích cực, cùng thống nhất và sẵn sàng hành động. Tuy chưa phải là khủng hoảng lương thực toàn cầu nhưng đa số người nghèo không có an sinh xã hội đã rất khó khăn do giá lương thực tăng cao và thiếu nguồn cung cấp. WFP nhấn mạnh nhu cầu mở rộng và cải thiện mạng an sinh xã hội để những người nghèo và dễ bị tổn thương có thể tiếp cận các nguồn lương thực và các nhu cầu thiết yếu khác./.