Khủng hoảng nợ công: nguy cơ vẫn còn hiện hữu

TCCSĐT - Việc Ai-len và Bồ Đào Nha vào ngày 10-11 phát hành trái phiếu chính phủ với lãi suất cao khiến không ít người lo ngại rằng, hai nước sẽ đi theo "vết xe đổ" của Hy Lạp là đề nghị các đối tác trong khu vực đồng ơ-rô cứu trợ tài chính. Với những động thái như vậy, dư luận lo ngại rằng, nguy cơ xảy ra một cuộc khủng hoảng nợ công sẽ vẫn còn hiện hữu ở “lục địa già” trong nhiều năm tới.

Mặc dù trong đợt phát hành trái phiếu kỳ hạn 6 và 10 năm lần này, Bồ Đào Nha đã thu về được 1,24 tỉ ơ-rô (tương đương 1,7 tỉ USD), đủ để trang trải 93% nhu cầu tài chính trong năm 2010, nhưng Lix-bon lại phải chấp nhận mức lãi suất cao nhất trong vòng hơn một thập kỷ qua. Theo đó, lãi suất trái phiếu 10 năm lên tới 6,806%, so với 6,242% trong đợt phát hành cuối tháng 9 vừa qua. Lãi suất trái phiếu 6 năm là 6,156%, so với 4,371% trong đợt phát hành cuối tháng 8 năm nay. Nhu cầu mua trái phiếu 10 năm chỉ bằng một nửa so với đợt phát hành hồi tháng 9. Chính điều này đã làm dấy lên lo ngại Bồ Đào Nha đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng nợ công trầm trọng. Lo ngại này không phải không có cơ sở khi mà Li-xbon đang trong tình trạng nợ lên tới 83,3% tổng sản phẩm quốc nội (GDP), trong khi tăng trưởng kinh tế chỉ tăng 0,3% trong quý II năm nay và tốc độ tăng trưởng này được dự báo sẽ giảm mạnh trong quý tiếp theo.

Rơi vào cảnh ngộ tương tự, Ai-len cũng phải chấp nhận mức lãi suất cao tới 8,64% để huy động 1,25 tỉ ơ-rô (tương đương 1,74 tỉ USD) trong đợt phát hành trái phiếu kỳ hạn 10 năm lần này. Đây là lần đầu tiên mức lãi suất tăng hơn 8% kể từ khi thành lập Khu vực đồng tiền chung châu Âu năm 1999. Tuy nhiên, khác với Bồ Đào Nha, tin đồn Ai-len có nguy cơ vỡ nợ xuất hiện ngay sau khi Ủy viên phụ trách vấn đề kinh tế và tiền tệ Liên minh châu Âu (EU) Ô-li Rên-nơ (Olli Rehn) tới Đu-blin trong tuần này để thuyết phục các nghị sĩ phe đối lập ủng hộ kế hoạch của chính phủ cắt giảm tới 15 tỉ ơ-rô (euro) thâm hụt ngân sách trong 4 năm tới, bằng cách cắt giảm chi tiêu và tăng thuế. Mặc dù đang phải đối mặt với núi nợ công cao, ước tính lên tới 98,6% GDP trong năm nay, trong khi kinh tế suy giảm (trong quý II-2010 giảm 1,2%), nhưng Thủ tướng Ai-len, Bri-an Câu-oen (Brian Cowen) tuyên bố nước ông có đủ tiền mặt để trang trải cho ngân sách chính phủ tới tháng 6-2011. Ngày 12-11 vừa qua, giữa lúc có tin đồn rằng nước này có thể trở thành nước thứ hai trong khu vực xin viện trợ khẩn cấp từ EU, Chủ tịch Khu vực đồng tiền chung châu Âu Giăng-Clốt Giăngcơ (Jean-Claude Juncker) đã khẳng định Ai-len chưa xin bảo lãnh vỡ nợ.

Đối mặt với núi nợ công là phản ứng phụ khi các chính phủ triển khai các gói kích thích kinh tế để thoát khỏi cuộc khủng hoảng tài chính – kinh tế khởi phát từ nước Mỹ và nhanh chóng lan rộng ra toàn cầu, tuy nhiên, cho đến nay, khủng hoảng nợ công lại đang là gánh nặng ở châu Âu với nước đầu tiên phải đối mặt và đề nghị cứu trợ là Hy Lạp. Các nhà phân tích kinh tế cho rằng, dù nhận được gói cứu trợ tài chính thì những nước châu Âu đang chìm ngập trong nợ nần vẫn đứng trước nguy cơ xảy ra khủng hoảng nợ công. Bởi vì, để kiềm chế nợ công tăng, chính phủ các nước đang phải cắt giảm chi tiêu, giảm số nhân viên trong khu vực công cộng và tăng thuế - tất cả những động thái có thể trở thành "sát thủ" đối với tăng trưởng kinh tế. Trong khi đó, việc kinh tế suy giảm hoặc đình trệ sẽ làm giảm mức thu thuế, khiến chính phủ các nước hầu như không thể đạt được thặng dư ngân sách, vốn rất cần để trả nợ. Theo một số nhà kinh tế, đây là cái vòng luẩn quẩn, là cái "bẫy nợ" đang đe doạ các nước có tỷ lệ nợ công cao. Thêm vào đó, cho đến thời điểm này vẫn chưa rõ "số phận" các khoản nợ công của Hy Lạp, Bồ Đào Nha và Ai-len sẽ ra sao một khi Quỹ Cứu trợ khẩn cấp của châu Âu hết hạn vào ngày 30-6-2013?

Khủng hoảng tài chính kinh tế diễn ra trên quy mô toàn cầu và các biện pháp kích thích kinh tế không chỉ riêng mình các nước EU thực hiện, vì thế, nợ công cao, khủng hoảng nợ công là vấn đề không riêng của các nước EU./.