Những sự kiện quốc tế đáng chú ý trong tuần (từ ngày 8-11 đến ngày 14-11-2010)

TCCSĐT - Ngày 11-11-2010, tại thành phố Y-ô-kô-ha-ma (Yokohama), Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao và Kinh tế Diễn đàn hợp tác kinh tế Châu Á – Thái Bình Dương (APEC) đã kết thúc 2 ngày thảo luận với việc thông qua Tuyên bố chung về việc kiềm chế các hình thức mới của chủ nghĩa bảo hộ và thúc đẩy tự do hóa thương mại.

Giá dầu thế giới tăng cao nhất trong 2 năm qua

Ngày 8-11-2010, giá dầu mỏ thế giới trong phiên giao dịch đã tăng lên mức cao nhất trong vòng 2 năm trở lại đây, đạt 87,06 USD/thùng. Trước đó, giá dầu đã vọt lên mức 87,49 đô-la/thùng, mức cao nhất kể từ thời điểm cuối năm 2008. Trong khi đó, tại Luân Đôn, giá dầu Bren (Brent) biển Bắc giao cùng thời điểm là 88,46 đô-la/thùng. Theo các chuyên gia phân tích, nguyên nhân khiến giá dầu mỏ thế giới tăng liên tục trong vài ngày qua là do Ngân hàng Dự trữ liên bang Mỹ (FED) đã nhất trí bơm 600 tỉ đô-la vào nền kinh tế lớn nhất thế giới này, nhằm duy trì sự phục hồi hiện mong manh và giảm tỷ lệ thất nghiệp đang ở mức cao. Bên cạnh đó, sự tăng giá của đô-la so với các đồng tiền chủ chốt khác cũng được cho là nguyên nhân khiến giá dầu tăng. Giới phân tích cho rằng đô-la tăng giá đã khiến giá dầu tính bằng đô-la trở nên đắt hơn đối với những nhà đầu tư sử dụng các đồng ngoại tệ khác. Bất chấp sự tăng cao của giá dầu như hiện nay, ngày 9-11-2010, trong báo cáo "Triển vọng năng lượng thế giới", Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) dự đoán nhu cầu tiêu dùng dầu mỏ sẽ còn tăng 18% trong giai đoạn 2009-2035, chủ yếu ở các nước đang phát triển. IEA cảnh báo mức giá cần để cân bằng các thị trường dầu mỏ bắt đầu tăng và vào năm 2015, giá dầu thô sẽ tăng khoảng 88% lên 113 đô-la/thùng. IEA cũng ước tính thất bại của Hội nghị thượng đỉnh Cô-pen-ha-ghen về biến đổi khí hậu sẽ buộc thế giới tới năm 2030 phải đầu tư thêm 1.000 tỉ đô-la (tương đương 716,3 tỉ ơ-rô) để giảm thiểu những thiệt hại do hiện tượng Trái Đất ấm lên, nâng tổng vốn đầu tư cần thiết lên 11.600 tỉ đô-la.

2. Thế giới và thị trường phản ứng với quyết định bơm thêm tiền của Mỹ

Ngày 9-11-2010, Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) nhận định 6 quốc gia lớn thuộc Hiệp hội các nước Đông Nam Á (ASEAN), bao gồm Việt Nam, In-đô-nê-xi-a, Ma-lai-xi-a, Thái Lan, Xin-ga-po và Phi-líp-pin, đã thoát khỏi cuộc khủng hoảng kinh tế, với mức tăng trưởng dự kiến 7,3% trong năm nay và 6% trong 5 năm tới. Trong báo cáo "Triển vọng kinh tế Đông Nam Á 2010", OECD cho rằng sự tăng trưởng này sẽ ngày càng cân bằng hơn. Ông Ki-i-chi-rô Phư-ca-xa-kư (Kiichiro Fukasaku), chuyên gia kinh tế thuộc Trung tâm Phát triển của OECD tại Tô-ki-ô, cho biết cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đã tạo cơ hội cho các quốc gia Đông Nam Á nhìn nhận lại các chiến lược tăng trưởng của mình cũng như xác định những mục tiêu phát triển mới. Ông cũng cho rằng sự liên kết khu vực và các nỗ lực của từng quốc gia sẽ thúc đẩy sự tăng trưởng cân bằng hơn trong khu vực. Ngoài ra, OECD cũng hối thúc các nước ASEAN đa dạng hóa và cải thiện các hoạt động xuất khẩu, cải thiện cơ sở hạ tầng nhằm giảm giá thành vận chuyển, đồng thời phát triển cơ cấu chính sách tài chính nhằm hỗ trợ đạt được các mục tiêu phát triển. Trong giai đoạn từ 2011-2015, Việt Nam được dự đoán có mức tăng trưởng trung bình cao nhất với 7,1%, tiếp theo là Inđônêxia với 6,6%, Ma-lai-xi-a 5,5%, Thái Lan 5,2%, Xin-ga-po 4,7% và Phi-líp-pin 4,6%.

4. EC công bố chính sách thương mại mới

EC công bố chính sách thương mại mới chủ trương phát triển quan hệ thương mại của EC với các đối tác chiến lược gồm Mỹ, Nga, Trung Quốc và Nhật Bản.

Ngày 9-11-2010, Ủy ban châu Âu (EC) đã thông qua một dự thảo chính sách thương mại cho 5 năm tới, theo đó chủ trương phát triển quan hệ thương mại của Liên minh châu Âu (EU) với các đối tác chiến lược gồm Mỹ, Nga, Trung Quốc và Nhật Bản. Văn kiện dày 23 trang này có tên gọi "Thương mại, tăng trưởng kinh tế và các vấn đề quốc tế" đã được ủy viên EC phụ trách thương mại Ka-ren đờ GutCa-ren (Karel de GuchtCaren) ông bố tại Brúc-xen (Brussels, Bỉ). Ông Ka-ren đờ GutCa-ren cho biết EU dự kiến tiến hành đàm phán về các điều kiện đầu tư toàn diện với các đối tác thương mại chính như Ấn Độ, Ca-na-đa, Xin-ga-po, Trung Quốc và Nga. Theo lời ông, mục tiêu của chiến lược thương mại mới này của EU là xóa bỏ các rào cản thương mại, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp châu Âu tiếp cận thị trường thế giới, đặt ưu tiên kết thúc vòng đàm phán Đô-ha (Doha) về tự do hóa thương mại toàn cầu. EU hy vọng thông qua chiến lược này các nước thành viên sẽ đạt được tăng trưởng kinh tế và tạo thêm nhiều làm mới.

5. Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao và Kinh tế APEC tại Nhật bản

Từ ngày 9-11 đến ngày 11-11-2010, tại thành phố Y-ô-kô-ha-ma (Yokohama, Nhật Bản), Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao và Kinh tế Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) đã được tổ chức. Kết thúc 2 ngày thảo luận với việc thông qua Tuyên bố chung về việc kiềm chế các hình thức mới của chủ nghĩa bảo hộ và thúc đẩy tự do hóa thương mại. Tuyên bố chung của Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao và Kinh tế APEC khẳng định với vai trò ngày càng tăng của một trung tâm tăng trưởng của thế giới, APEC cần tăng cường liên kết kinh tế trong khu vực nhằm hướng tới mục tiêu xây dựng khu vực tự do thương mại châu Á – Thái Bình Dương (FTAAP). 21 nền kinh tế thành viên đã thống nhất những nền tảng cho việc xây dựng khu vực tự do thương mại của APEC bao gồm Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), khuôn khổ hợp tác giữa Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) với 3 nước đối tác là Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc (ASEAN+3), khuôn khổ hợp tác giữa ASEAN với 6 nước đối tác (ASEAN+6). Các nền kinh tế thành viên APEC đã thống nhất sẽ không áp dụng các biện pháp bảo hộ mới cho đến năm 2013 thay vì năm 2011 như cam kết ban đầu. Tuyên bố chung cũng khẳng định tầm quan trọng của việc xây dựng chiến lược tăng trưởng chung của APEC bao gồm 5 trụ cột như tăng trưởng hài hòa, tăng trưởng bền vững. Ngoài ra, tăng cường vai trò của phụ nữ và bảo vệ môi trường cũng đã được các bộ trưởng thảo luận chi tiết. Kết quả của Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao và Kinh tế APEC sẽ được trình lên Hội nghị cấp cao APEC diễn ra trong hai ngày 13 và 14-11 cũng tại thành phố Y-ô-kô-ha-ma.

6. Hội nghị quốc tế chống tham nhũng lần thứ 14 tại Thái Lan

Ngày 10-11-2010, Hội nghị quốc tế chống tham nhũng (IACC) lần thứ 14 đã khai mạc tại Băng Cốc (Thái Lan) với sự tham dự của các nhà lãnh đạo, quan chức chính phủ, học giả và nhiều nhà hoạt động xã hội đến từ hơn 100 quốc gia và vùng lãnh thổ. Với chủ đề “Khôi phục lòng tin: Hành động toàn cầu vì sự minh bạch,” hội nghị kéo dài bốn ngày lần này tập trung vào nỗ lực đấu tranh chống tham nhũng nhằm khôi phục lòng tin trong năm lĩnh vực chính là hòa bình và an ninh con người, tài nguyên và thị trường năng lượng, cách thức quản lý vấn đề biến đổi khí hậu, giới doanh nghiệp và các Mục tiêu phát triển Thiên niên kỷ. Phát biểu tại Hội nghị, Thủ tướng Thái Lan A-bi-xít Vây-gia-gi-va (Abhisit Vejjajiva) nêu rõ tham nhũng đang làm phương hại đến sự tăng trưởng kinh tế và làm trầm trọng thêm tình trạng đói nghèo và nhấn mạnh sự cần thiết phải nuôi dưỡng “văn hóa không dung thứ tham nhũng,” đồng thời xây dựng một hệ thống xã hội trong đó đề cao “văn hóa quản lý tốt, có trách nhiệm và minh bạch.” Chủ tịch Tổ chức Minh bạch Quốc tế (TI) Hu-gu-ét-tê La-ben-lê (Huguette Labelle) nêu rõ, tham nhũng đang bóp méo cơ chế thị trường, tác động tiêu cực đến cuộc sống của người dân, nhất là người nghèo, và cho rằng nếu cộng đồng quốc tế không sớm có các biện pháp ngăn chặn, vấn nạn này sẽ phá hỏng lòng tin của công dân đối với các chính phủ.

7. ILO: phục hồi việc làm trên toàn cầu không đồng đều giữa các ngành

Ngày 10-11-2010, Tổ chức lao động quốc tế (ILO) cho biết vấn đề việc làm trên toàn cầu đang có chiều hướng cải thiện, song sự phục hồi việc làm trong nửa đầu năm nay không đồng đều giữa các lĩnh vực khác nhau. Trên cơ sở tổng hợp số liệu trong 13 lĩnh vực của 51 quốc gia phát triển và đang phát triển, ILO cho biết, trong quý I năm nay, lĩnh vực xây dựng và sản xuất mất tổng cộng 5 triệu việc làm so với cùng kỳ năm 2009. Tuy nhiên, cũng trong thời gian này thì lĩnh vực y tế lại có thêm 2,8 triệu việc làm. Bên cạnh đó, sự phục hồi việc làm trong lĩnh vực bán buôn, bán lẻ, giao thông vận tải, kho bãi và truyền thông diễn ra rất chậm. Vấn đề việc làm trong lĩnh vực tài chính vẫn không ổn định khi số việc làm trong lĩnh vực này của quý I đầu năm nay thấp hơn 1,4% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, ngành công nghiệp tài chính vẫn còn đang trong quá trình tái cơ cấu lại, đặc biệt là ở Mỹ và Anh. Cũng theo ILO, mặc dù chi tiêu bị cắt giảm ở nhiều nước, song trong nửa đầu năm nay, việc làm trong lĩnh vực giáo dục, y tế và quản lý công tiếp tục tăng, nhưng với tốc độ chậm hơn. Trong quý II năm nay, lĩnh vực giáo dục sử dụng thêm 138.000 việc làm sau khi cung cấp thêm 240.000 cơ hội việc làm trong quý I. Dù mức tăng chậm hơn so với quý I, nhưng trong quý II, lĩnh vực quản lý công cũng tạo thêm 144.830 việc làm mới. Trong quý II, lao động trong lĩnh vực khách sạn và nhà hàng tăng 1,5%; bất động sản tăng 1,1% so với cùng quý năm trước. Về số giờ làm việc, ILO cho biết sau khi liên tục giảm trong cả năm 2009, chỉ số này bắt đầu tăng trở lại trong nửa đầu năm nay ở đa số các lĩnh vực, trừ nông, lâm, ngư nghiệp.

8. UNESCO: Các nước mới nổi giành lợi thế về nghiên cứu và phát triển

Ngày 10-11-2010, trong Báo cáo khoa học năm 2010, Tổ chức Giáo dục, khoa học và văn hoá của Liên hợp quốc (UNESCO) khẳng định các nước mới nổi đang thách thức mạnh mẽ vị thế của các cường quốc về khoa học-công nghệ như Mỹ, châu Âu và Nhật Bản trong lĩnh vực nghiên cứu và phát triển (R&D). Thị phần của châu Á trong tổng đầu tư R&D toàn cầu giai đoạn 2002-2007 đã tăng từ 27% lên 32% trong khi lại không tăng ở Đức, Pháp, Anh và thậm chí còn giảm ở Mỹ và Nga. Năm 2002, các nước phát triển thực hiện 83% các hoạt động R&D, song tỷ lệ này đã giảm xuống còn 76% trong năm 2007. Xu thế này càng rõ ràng hơn nếu tính cả phần đóng góp của công nghiệp vào tổng chi tiêu trong nước cho R&D. Tổng Giám đốc UNESCO, bà I-ri-na Bô-kô-va (Irina Bokova), nhấn mạnh việc phân công các hoạt động R&D giữa các nước phương Bắc và phương Nam cũng thay đổi với sự nổi lên của các tác nhân hành động mới trong nền kinh tế thế giới. Thế giới khoa học-công nghệ hai cực chi phối bởi bộ ba Mỹ, EU và Nhật Bản đang dần nhường chỗ cho thế giới đa cực với số trung tâm nghiên cứu công và tư ngày càng tăng ở cả phương Bắc và phương Nam. Tỷ lệ các nhà nghiên cứu ở các nước đang phát triển trong tổng số các nhà nghiên cứu toàn cầu tăng từ 30% năm 2002 lên 37% năm 2007. Tuy vẫn dẫn đầu thế giới nhưng số ấn phẩm khoa học của các nước phát triển đã giảm từ 84% năm 2002 xuống 75% năm 2008. Bên cạnh đó, báo cáo khoa học năm 2010 của UNESCO còn cảnh báo nạn chảy máu chất xám từ các nước đang phát triển sang các nước phát triển vẫn tiếp tục. Thống kê cho thấy, ít nhất 1/3 các nhà nghiên cứu của châu Phi di cư ra nước ngoài trong năm 2009. Trong số 59 triệu lao động di cư hiện đang sống tại các nước thuộc Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) có tới 20 triệu là lao động trình độ cao. Trong những năm tới, ngoại giao quốc tế sẽ hoạt động dưới dạng ngoại giao khoa học. Do đó, UNESCO sẽ thúc đẩy các nỗ lực tăng cường đối tác và hợp tác quốc tế, đặc biệt là hợp tác Nam-Nam.

9. Diễn đàn toàn cầu về Di cư và Phát triển lần thứ 4 tại Mê-hi-cô

Ngày 11-11-2010, tại khu du lịch Pu-éc-tô Va-lác-ta, Mê-hi-cô, (Puerto Vallarta, Mehico) đã diễn ra Diễn đàn toàn cầu về Di cư và Phát triển lần thứ 4. Phát biểu tại Diễn đàn, quan chức Bộ Ngoại giao Cu-ba U-li-xét Phéc-nan-đết (Ulises Fernandez) khẳng định việc cho phép nhập cư có chọn lọc khiến các nước đang phát triển mất dần nhân tài - nhân tố không thể thiếu đối với sự phát triển của các nước này. Nạn "chảy máu" chất xám, nhất là trong các lĩnh vực then chốt như y tế và công nghệ, ngày càng trở nên đáng lo ngại ở các quốc gia đang phát triển. Tại Hội nghị, chính phủ nhiều nước, trong đó có I-xra-en, Băng-la-đét, Ma-rốc và Bồ Đào Nha, cũng đưa ra tài liệu nhấn mạnh những mặt tiêu cực của tình trạng di cư. Theo tài liệu này, có khoảng 15.000 - 20.000 người I-xra-en hiện đang làm việc trong lĩnh vực công nghệ trên khắp thế giới hơn là đóng góp cho sự phát triển của đất nước. Trong khi đó, Thứ trưởng Ngoại giao Pê-ru Mắc đê la Pu-en-tê (Max de la Puente) cho biết với thực trạng các thế hệ y bác sỹ mới của Pê-ru hiện đang làm việc tại Mỹ, nạn "chảy máu" chất xám thực sự là một vấn đề đáng lo ngại ở Pêru nói riêng và các nước Mỹ La-tinh nói chung. Tuy nhiên, nhà nghiên cứu người Pháp thuộc Viện Nghiên cứu và Phát triển (IRD), ông Giăng-Báp-tít-xtơ Mây-e (Jean-Baptiste Meyer), lại có cái nhìn khác về vấn đề này. Ông cho rằng thực tế nhiều hợp đồng về trao đổi các chuyên gia có trình độ cao giữa Ấn Độ và Đan Mạch cho thấy những mặt tích cực của vấn đề, giúp kết nối các chuyên gia đang làm việc ở nước ngoài với cộng đồng trong nước và chuyển giao công nghệ.

10. Hội thảo về nông nghiệp và biến đổi khí hậu tại Chi-lê

Ngày 11-11-2010, tại Hội thảo “Nông nghiệp và biến đổi khí hậu: Đổi mới, chính sách và các thể chế” diễn ra ở thủ đô Xan-ti-a-gô, Chi-lê (Santiago, Chile), Phó Thư ký chấp hành ECLAC An-tô-ni-ô Pra-đô (Antonio Prado) nhấn mạnh, trong bối cảnh biến đổi khí hậu đã thực sự đe dọa an ninh lương thực của khu vực, các nước Mỹ La-tinh và Ca-ri-bê vẫn chưa có các chính sách thích hợp để làm giảm tác động ngày càng nghiêm trọng của tình trạng này. ECLAC kêu gọi các nước trong khu vực hành động khẩn cấp để cứu ngành nông nghiệp Mỹ La-tinh và Ca-ri-bê, trong đó chú trọng nghiên cứu khoa học công nghệ, phối hợp các ngành nông nghiệp, khoa học công nghệ, môi trường và y tế nhằm giảm tác động của tình trạng biến đổi khí hậu, tăng sức đề kháng và khả năng thích nghi của nông nghiệp đối với biến đổi khí hậu cũng như triển khai các sáng kiến hợp tác xuyên quốc gia và khu vực về chống biến đổi khí hậu. ECLAC cũng kêu gọi các nước Mỹ La-tinh và Ca-ri-bê đầu tư lớn hơn cho nông nghiệp và phát triển nông thôn để hỗ trợ người nghèo. Số liệu của ECLAC cho thấy người nghèo chiếm tới hơn 50% dân số sống ở nông thôn các nước Mỹ La-tinh và Ca-ri-bê, trong đó 1/3 sống cùng khổ, đặc biệt dễ tổn thương trước các tác động của biến đổi khí hậu. Các nước đang phát triển ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới trong khu vực phụ thuộc vào nông nghiệp bị tác động mạnh nhất.

11. Hội nghị lần thứ nhất các bên ký kết Hiệp ước cấm bom chùm tại Lào

12. Hội nghị cấp cao G20 tại Hàn Quốc

Ngày 12-11-2010, sau 2 ngày làm việc, Hội nghị Cấp cao Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi (G20) đã kết thúc tại thành phố Xơ-un (Seoul, Hàn Quốc), với việc ra tuyên bố chung tập trung vào một số thách thức đối với nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt là vấn đề phát triển. Tuyên bố chung Hội nghị Xơ-un nêu rõ, kể từ sau Hội nghị Ca-na-đa (Canada) tháng 6 vừa qua, kinh tế thế giới tiếp tục phục hồi, nhưng nguy cơ suy thoái vẫn tồn tại. Tuyên bố khẳng định, các nước thành viên G20 sẽ thúc đẩy việc thiết lập các hệ thống hối đoái dựa trên thị trường nhiều hơn và tăng cường sự linh hoạt về tỷ giá hối đoái theo hướng phù hợp với những nguyên tắc kinh tế cơ bản và ngăn chặn việc phá giá nội tệ vì mục đích cạnh tranh. Bên cạnh đó, G20 cam kết hạn chế thực hiện và phản đối việc thực hiện những hoạt động thương mại mang tính bảo hộ dưới mọi hình thức, đồng thời công nhận tầm quan trọng của việc kết thúc nhanh chóng Vòng đàm phán Đô-ha (Doha) về tự do hóa thương mại toàn cầu. G20 sẽ tăng cường hợp tác nhằm giảm thiểu sự mất cất bằng thương mại và duy trì mức độ mất cân bằng vừa phải. G20 nhất trí hỗ trợ các chính sách phát triển sách do Nhà nước chỉ đạo, giúp tạo điều kiện phát triển các công nghệ cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng và phát triển năng lượng sạch, đồng thời khuyến khích đầu tư cho công nghệ phát triển năng lượng sạch…. Tuy còn có những đánh giá khác nhau về sự thành công của Hội nghị G20 Seoul, song điều được dư luận trông chờ nhất là các nhà lãnh đạo G20, 20 nền kinh tế hàng đầu của thế giới không để những cam kết của họ trở thành “hứa hão” và thế giới tránh được một cuộc suy thoái kinh tế sâu như ba năm vừa qua.

Ngày 12-11-2010, Diễn đàn quốc tế các chính đảng Mỹ La-tinh tại thủ đô Ki-tô, Ê-qua-đo (Kito, Ecuador) đã kết thúc sau 2 ngày nhóm họp. Tại phiên bế mạc, Tổng thống Ra-fa-en Cô-rê-a (Rafael Correa) kêu gọi các đảng cánh tả ở khu vực cùng sát cánh để đương đầu với những thế lực đang tìm mọi cách phá hoại những dự án xã hội mà các chính phủ cánh tả Mỹ La-tinh đang tiến hành. Ông Cô-rê-a nhấn mạnh, việc các đảng cánh tả giành thắng lợi trong các cuộc tổng tuyển cử thời gian qua chỉ là một phần, bởi các thế lực kinh tế, tôn giáo và thậm chí cả các thế lực quốc tế từ bên ngoài vẫn tiếp tục đe dọa các chính phủ cánh tả cầm quyền. Tổng thống khẳng định các chính phủ tiến bộ tại khu vực cần phải đề cao tinh thần tự phê và tránh lặp lại những sai lầm của phe cánh tả truyền thống, đồng thời kêu gọi các đảng cánh tả phải chuẩn bị sẵn sàng và vạch ra một con đường đi chung đáp ứng đòi hòi của xã hội. Theo ông Cô-rê-a, các chính phủ cánh tả ở Mỹ La-tinh đang đi đúng hướng bởi họ biết đáp ứng những nhu cầu của người dân. Nhân dịp này, ông Cô-rê-a cũng đánh giá cao tinh thần kiên định của Cu-ba trước cuộc bao vây, cấm vận của Mỹ. Diễn đàn quốc tế các chính đảng Mỹ La-tinh được tổ chức nhằm đánh giá vai trò, tiềm năng và thách thức của các tổ chức chính trị trong tình hình thế giới và khu vực hiện nay, cũng như vai trò lãnh đạo của phe cánh tả.

15. Hội nghị cấp cao APEC lần thứ 18