2011- năm khó khăn trong phối hợp chính sách kinh tế toàn cầu

TCCSĐT - Nhận định của nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, nhiệm vụ chính năm 2011 của kinh tế thế giới là sẽ phải tập trung vào tái cấu trúc hệ thống tiền tệ.

Thắt chặt và nới lỏng chính sách tiền tệ

Do những ảnh hưởng từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, việc tái cấu trúc hệ thống tiền tệ là nhiệm vụ không thể coi nhẹ. Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu vừa qua đã khiến nhiều ngân hàng ở các quốc gia phát triển gặp khó khăn. Tuy nhiên, những dự báo đều khẳng định sự phát triển trong năm tới của kinh tế thế giới sẽ chủ yếu phụ thuộc vào các nền kinh tế đang phát triển. Do vậy chính sách tiền tệ, nhất là ở các nền kinh tế mới nổi sẽ có tác động quan trọng đến tình hình hồi phục và phát triển kinh tế thế giới.

Trong bối cảnh, kinh tế quốc tế có nhiều dấu hiệu bất ổn ở nhiều quốc gia: tỷ lệ lạm phát thấp tại Mỹ, thiểu phát tại Nhật, khủng hoảng nợ công ngày càng tăng ở châu Âu, khủng hoảng kinh tế tại một số quốc gia như Ai-len và Hy Lạp, dự báo năm 2011, có thể cả I-ta-li-a và Tây Ban Nha sẽ phải đương đầu với khó khăn về kinh tế, thậm chí có thể sẽ bị đổ vỡ như hiệu ứng đô-mi-nô từ các quốc gia khác của châu Âu. Một khi “kịch bản” này xảy ra thì kinh tế các châu lục khác ít nhiều cũng sẽ bị ảnh hưởng vì ngày nay tính liên kết và phụ thuộc giữa các nền kinh tế rất chặt chẽ.

Tình hình này khiến cho ngân hàng trung ương của 10 quốc gia có nền kinh tế phát triển nhất thế giới phải thúc đẩy thực hiện nhanh các chính sách tiền tệ trong năm 2011. Một trong các biện pháp cơ bản đã được xác định và triển khai là áp dụng mức lãi suất gần như bằng không. Biện pháp này được triển khai đồng thời với chính sách nới lỏng tiền tệ. Đây được xem sẽ là nhân tố ủng hộ cho sự tái cấu trúc tiền tệ của kinh tế toàn cầu.

Tuy nhiên, nhiều ngân hàng của các nền kinh tế mới nổi như Ngân hàng nhân dân Trung Quốc... đã và sẽ tiếp tục tăng tỷ lệ lãi suất và thực hiện thắt chặt chính sách tiền tệ trong năm tới.

Các biện pháp này đã được Trung Quốc áp dụng từ cuối năm 2010. Ngày 25-12, Ngân hàng này quyết định tăng lãi suất thêm 0,25%, đưa lãi suất tiền gửi và cho vay kỳ hạn 1 năm lên mức tương ứng là 2,75% và 5,81%. Tỷ lệ dự trữ bắt buộc của các ngân hàng cũng được tăng lên trong tháng 12-2010 và tháng 1-2011, mỗi lần là 0,5%.

Tạm ngừng những chính sách được xem là “nới lỏng nhẹ” kể từ cuối năm 2008, Chính phủ Trung Quốc đang tiến hành thắt chặt tiền tệ. Malaysia, Hàn Quốc cũng đã và đang áp dụng việc nâng lãi suất cơ bản trước cả Trung Quốc.

Như vậy, việc nới lỏng chính sách tiền tệ sẽ không được thực hiện ở tất cả các quốc gia, ngược lại, một số quốc gia có nền kinh tế mới nổi còn tìm kiếm sự ổn định bằng thắt chặt chính sách tiền tệ nhằm tránh sự can thiệp, hạn chế các ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính toàn cầu.

2011- năm của “chiến tranh tiền tệ” Mỹ - Trung Quốc

Ngày 5-2-2011, khi Bộ Tài chính Mỹ quyết định không “gán” cho Trung Quốc nhãn “thao túng tiền tệ”, đồng thời, hy vọng dùng các biện pháp ngoại giao để gây sức ép với Trung Quốc trong việc định giá lại đồng Nhân dân tệ cũng là lúc thế giới nhận thấy dấu hiệu của một nguy cơ đang âm ỉ và rất có thể sẽ bùng nổ trong năm 2011 này.

Theo giới phân tích, sở dĩ Bộ Tài chính Mỹ không muốn gây thêm sức ép với Trung Quốc là do hiện nay Trung Quốc đang nắm đa số các trái phiếu của Bộ Tài chính Mỹ bán ra, hơn nữa Trung Quốc vẫn là đối tác thương mại quan trọng của Mỹ. Lần gần đây nhất Mỹ “dán nhãn” thao túng tiền tệ cho Trung Quốc là vào năm 1994.

Trong khi đó, Cơ quan quản lý hối đoái Trung Quốc tuyên bố nới lỏng việc kiểm soát lợi nhuận bằng ngoại tệ của các nhà xuất khẩu và cho phép họ giữ các khoản tiền này ở tài khoản ở nước ngoài. Động thái này sẽ giúp giảm tốc độ tăng trưởng của dự trữ ngoại tệ của Trung Quốc vốn đã đạt mức 2.850 tỉ USD vào cuối năm 2010.

Lượng tiền mặt trong nước ở Trung Quốc có thể tiếp tục giảm hơn nữa nhờ quyết định của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc được đưa ra trong tháng 1-2011, cho phép các doanh nghiệp và ngân hàng đủ tiêu chuẩn được thực hiện các giao dịch quốc tế bằng đồng Nhân dân tệ nhằm thực hiện các đầu tư trực tiếp bằng đồng tiền này.

Gần đây nhất, ngày 10-2, khi Trung Quốc bất ngờ tăng lãi suất. Các nhà lập pháp Mỹ cáo buộc Trung Quốc đã thao túng đồng USD và đã trình một dự thảo trừng phạt Trung Quốc nhằm giải quyết hành động thao túng tiền tệ trái pháp luật của Trung Quốc. Các thượng nghị sĩ của cả Đảng Cộng hòa và Đảng Dân chủ vốn đã đề xuất với Bộ trưởng Tài chính Mỹ Timothy Geithner về dự thảo luật này từ tháng trước, khi quan hệ giữa Bắc Kinh và Oa- sinh-tơn đang rất căng thẳng xung quanh các vấn đề về tiền tệ và thương mại.

Lần này, Trung Quốc không những không nâng giá đồng Nhân dân tệ mà còn bất ngờ tăng lãi suất lần thứ 2 trong vòng 6 tuần. Rõ ràng, những dự báo về căng thẳng trong vấn đề tiền tệ và thương mại giữa hai nước đã dần hiển hiện và nguy cơ tiếp tục leo cao đã rất gần. Những lo ngại về cuộc chiến tranh tiền tệ giữa hai quốc gia hàng đầu thế giới càng có căn cứ, và chắc chắn nếu xảy ra sẽ gây nhiều ảnh hưởng tới thị trường tiền tệ thế giới.

Có thể thấy với một nền kinh tế đang rất có ảnh hưởng như Trung Quốc, mỗi động thái điều chỉnh chính sách đều khiến các quốc gia khác, thậm chí cả nền kinh tế hàng đầu thế giới là Mỹ cũng phải dè chừng.

Trong năm 2011, khi Mỹ và Trung Quốc thực thi hai chính sách tiền tệ trái ngược nhau, IMF thì phản ứng quá thận trọng đã cho thấy rõ những khó khăn trong việc thúc đẩy sự phối hợp chính sách kinh tế toàn cầu. Điều này cũng có nghĩa, tiến trình hồi phục kinh tế toàn cầu sau 2 năm khủng hoảng sẽ còn gặp phải nhiều trở ngại và những thách thức trước mắt là rất khó lường trước./.