Âm mưu đảo chính bất thành ở E-qua-đo

TCCSĐT - Ngày 30-9-2010, hàng trăm quân nhân và cảnh sát E-qua-đo bất ngờ đột nhập vào trại lính ở thành phố Ki-tô, một số căn cứ quân sự, phong toả hoạt động sân bay quốc tế tại thủ đô. Các lực lượng bạo loạn gồm cảnh sát và quân nhân đã đột nhập để phá hoại các đường dây cáp điện và ăng-ten nhằm làm ngừng trệ các kênh truyền hình của Đài truyền hình Gama TV và Ecuador TV do Chính phủ E-qua-đo kiểm soát. Hai Đài truyền hình này đóng vai trò then chốt trong việc đưa tin về tình hình E-qua-đo.

Bạo loạn tại E-qua-đo

Nguyên nhân bên ngoài của những hành động bạo loạn đó được cho là để phản đối một đạo luật vừa được Quốc hội E-qua-đo thông qua nhằm bãi bỏ việc tăng thêm một số quyền lợi cho của cảnh sát và quân nhân như thưởng huân chương kèm theo tiền cho đối tượng này mỗi lần được thăng cấp. Đạo luật mới còn tăng thời hạn giữa hai lần thăng quân hàm niên hạn, từ 5 năm lên 7 năm.

Tổng thống E-qua-đo Ra-pha-en Cô-rê-a đã có ý định tiếp xúc với những người biểu tình để nghe ý kiến của họ và giải thích quan điểm của Chính phủ, nhưng ông đã bị những người biểu tình tấn công bằng hơi cay và đã được các lực lượng bảo vệ đưa vào bệnh viện. Trước đó, Bộ trưởng Ngoại giao E-qua-đo Ri-ca-đô Pa-tin-nô đã bị thương do trúng đạn của lực lượng bạo loạn. Hiện đã có một người thiệt mạng và khoảng 50 người khác bị thương trong các vụ xô xát.

Trả lời phỏng vấn Đài phát thanh quốc gia E-qua-đo, Tổng thống Ra-pha-en Cô-rê-a gọi những hành động đó là nằm trong âm mưu đảo chính nhà nước. Tổng thống Ra-pha-en Cô-rê-a khẳng định, do bị thất bại trong các cuộc bầu cử cách đây ba năm, hiện nay các lực lượng chống đối gây bạo loạn nhằm lật đổ chính phủ hiện hành của E-qua-đo. Ông kêu gọi dân chúng bình tĩnh trong tình hình hiện nay. Giám đốc Ngân hàng trung ương E-qua-đo kêu gọi nhân dân không nên vội vàng rút tiền ra khỏi các tài khoản cá nhân. Bộ Ngoại giao E-qua-đo ra tuyên bố cho biết, Bộ chỉ huy quân sự và Quân đội E-qua-đo vẫn trung thành với Tổng thống Ra-pha-en Cô-rê-a, nhân dân E-qua-đo không ủng hộ các lực lượng bạo loạn vì các hành động phản đối Tổng thống E-qua-đo là “phi pháp và không thể chấp nhận được”. Ngay lập tức, Tổng thống Ra-pha-en Cô-rê-a ra bệnh ban bố tình trạng khẩn cấp trong nước.

Theo Tổng thống Ra-pha-en Cô-rê-a, cách đây 3 năm, khi ông trúng cử trong cuộc bầu cử Tổng thống và lên cầm quyền, lương tháng của cảnh sát E-qua-đo ở mức khoảng 300-400 USD, còn hiện nay mức lương đã tăng lên tới 1.500 USD/ tháng. Chính phủ hiện nay đã phải cắt giảm các khoản ưu tiên bức thiết khác để nâng lương cho cảnh sát và quân nhân. Vì thế, theo Tổng thống Ra-pha-en Cô-rê-a, không có lý do gì để họ phản đối Đạo luật vừa được thông qua và cuộc bạo loạn hiện nay là một âm mưu đã được bí mật chuẩn bị từ lâu.

Năm 2008, trước khi Tổng thống Ra-pha-en Cô-rê-a lên cầm quyền, E-qua-đo đã lâm vào tình trạng phá sản, nợ nước ngoài tới 3,2 tỉ USD và Tổng thống Ra-pha-en Cô-rê-a đã gọi khoản nợ đó là “không có cơ sở”. Từ đó tới nay, E-qua-đo vẫn ở trong tình trạng thiếu tiền mặt và phải dựa vào các khoản vay và tín dụng của nhiều nước.

Hiện Tổng thống Ra-pha-en Cô-rê-a đang ở bệnh viện để trị thương và được các lực lương trung thành với Chính phủ bảo vệ. Bên ngoài, các lực lượng bạo loạn vẫn còn gây áp lực với ông. Tổng thống Ra-pha-en Cô-rê-a tuyên bố: “Tôi thà chết nhưng sẽ không ký bất cứ một văn kiện nào dưới sức ép của các thế lực chống đối”. Trong cuộc nói chuyện điện thoại với chính quyền địa phương, Tổng thống Ra-pha-en Cô-rê-a tuyên bố, ông sẽ không ra lệnh thực hiện chiến dịch giải thoát ông khỏi bệnh viện vì làm như thế sẽ gây đổ máu không cần thiết cho các bên.

Phản ứng ban đầu của dư luận quốc tế

Nhận định về tính hình E-qua-đo, Lãnh tụ Cu-ba Phi-đen Ca-xtrô cho rằng, những kẻ tổ chức bạo loạn ở E-qua-đo đã thất bại, Tổng thống E-qua-đo Ra-pha-en Cô-rê-a đã tỏ ra kiên quyết và không bị khuất phục. Nhân dân E-qua-đo lúc này đã được tổ chức tốt hơn. Trong bài viết đăng trên trang web “Cubadebate”, Lãnh tụ Cu-ba Phi-đen Ca-xtrô nhận định: “Đây là một cuộc đảo chính và nó đã thất bại. Những người lãnh đạo của nhiều nước Mỹ La-tinh như Tổng thống Vê-nê-du-ê-la Hu-gô Cha-vet và Tổng thống Bô-li-vi-a Mô-ra-let đã cực lực lên án các hành động bạo loạn ở E-qua-đo”.

Ngày 30-9-2010, Bộ trưởng Ngoại giao Cu-ba Bru-nô Rô-đri-ghêt (Bruno Rodriguez) phát biểu tại một cuộc họp báo bất thường đã tuyên bố: “Theo chỉ thị của Chủ tịch Hội đồng Nhà nước và Hội đồng Bộ trưởng Cu-ba Ra-un Ca-xtrô, chúng tôi cực lực lên án hành động của các lực lượng đảo chính nhà nước ở E-qua-đo”.

Ngày 1-10-2010, Ngoại trưởng Mỹ Hi-la-ri Clin-tơn ra tuyên bố bày tỏ sự ủng hộ đối với Tổng thống E-qua-đo Ra-pha-en Cô-rê-a và kêu gọi các bên lập lại hoà bình và ổn định ở E-qua-đo. Tuyên bố của Ngoại trưởng Mỹ Hi-la-ri Clin-tơn có đoạn: “Chúng tôi chăm chú theo dõi sự phát triển tình hình ở E-qua-đo. Mỹ lên án hành động của các lực lượng bạo loạn phi pháp và ủng hộ Tổng thống E-qua-đo Ra-pha-en Cô-rê-a, cũng như các thể chế dân chủ ở quốc gia này”.

Bà Ca-trin Et-tôn, Cao uỷ đối ngoại của EU cũng kêu gọi các bên ở E-qua-đo duy trì thể chế ở quốc gia này và bày tỏ sự ủng hộ đối với chính phủ được bầu một cách dân chủ ở E-qua-đo.

Tổng thư ký Liên hợp quốc Ban Ki Mun ra tuyên bố bày tỏ sự ủng hộ đối với Chính phủ E-qua-đo được xây dựng một cách dân chủ và kêu gọi các bên dàn xếp hoà bình cho cuộc xung đột trong khuôn khổ pháp luật.

Chính phủ Tây Ban Nha ra tuyên bố lên án âm mưu đảo chính nhà nước ở E-qua-đo. Tổ chức các nước châu Mỹ đã triệu tập hội nghị khẩn cấp liên quan tới các biến cố ở E-qua-đo.

Ngày 30-9-2010, Tổng thống Vê-nê-du-ê-la Hu-gô Cha-vét kêu gọi chính phủ các nước Mỹ La-tinh trong tổ chức “Liên minh Bô-li-vi-a của các dân tộc châu Mỹ” (ALBA) và Liên minh các dân tộc Nam Mỹ (UNASUR) lên tiếng bảo vệ Tổng thống E-qua-đo Ra-pha-en Cô-rê-a. Ngay sau đó, Bộ trưởng Ngoại giao Ac-hen-ti-na Ec-tô Ti-me-ran tuyên bố Hội nghị bất thường của UNASUR liên quan tới tình hình ở E-qua-đo được tổ chức vào tối ngày 30-9-2010 tại Bu-ê-nôt-Ai-ret với sự tham gia của 10 tổng thống các nước trong khu vực. Tổ chức UNASUR gồm 12 nước Nam Mỹ là Ac-hen-ti-na, Bô-li-vi-a, Bra-xin, Vê-nê-du-ê-la, Gai-na, Cô-lum-bi-a, Pa-ra-goay, Pê-ru, Xu-ri-nam, U-ru-goay, Chi-lê và E-qua-đo./.