Mục lục Tạp chí Cộng sản số 817 (11-2010)

TIẾN TỚI ĐẠI HỘI ĐẠI BIỂU TOÀN QUỐC LẦN THỨ XI CỦA ĐẢNG

Hoàng Bình Quân - Phát triển sâu rộng các mối quan hệ quốc tế của Đảng ta theo Nghị quyết Đại hội X

Quán triệt tinh thần Nghị quyết Đại hội X, với đường lối đối ngoại đổi mới, trong 5 năm qua (2006 - 2010), đối ngoại Đảng đã có sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ với ngoại giao Nhà nước, đối ngoại nhân dân, tạo nên những thắng lợi to lớn trên mặt trận ngoại giao nước nhà. Đảng ta đã chủ động, tích cực phát triển sâu rộng các mối quan hệ quốc tế với 222 chính đảng ở 115 quốc gia trên thế giới, đồng thời tham gia nhiều diễn đàn đa phương chính đảng. Đây là những đóng góp quan trọng vào sự nghiệp đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Nguyễn Quốc Cường - Phát huy vai trò của Hội Nông dân Việt Nam vì sự phát triển nông nghiệp, nông thôn theo hướng bền vững

Tiềm năng, thế mạnh về nông nghiệp, nông thôn của nước ta là rất lớn, đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của cả nước. Phát triển nông nghiệp, nông thôn theo hướng bền vững trong thời kỳ hội nhập ngày nay là yêu cầu cấp thiết. Bởi vậy, hơn lúc nào hết cần phát huy hơn nữa vai trò “đầu tàu” của hội nông dân các cấp để thúc đẩy sự nghiệp phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn, nâng cao đời sống nông dân theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 7 khóa X.

Nguyễn Quốc Triệu - Nâng cao chất lượng công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân

Quyền được sống và sống khỏe là một trong những quyền cơ bản, thiêng liêng, tối cao của con người. Nhằm bảo đảm thực hiện quyền đó, nói về chủ thể, có vai trò và trách nhiệm của mỗi cá nhân, gia đình, cộng đồng, Nhà nước; trong đó Nhà nước có vai trò lớn, trách nhiệm quan trọng. Nói về phân ngành, có vai trò và trách nhiệm của nhiều ngành, như ngành nông nghiệp cung cấp lương thực thực phẩm, ngành môi trường bảo đảm không gian sống trong lành...; và ngành y tế có vai trò rất to lớn trong sự nghiệp phát triển y tế, chăm sóc sức khỏe toàn dân.

*** Vì sự phát triển vững mạnh của Đảng, của đất nước

Thời gian vừa qua, Tạp chí Cộng sản nhận được nhiều ý kiến đóng góp vào Dự thảo các Văn kiện trình Đại hội XI của Đảng từ các chuyên gia, nhà khoa học, giảng viên, nhà nghiên cứu... từ khắp mọi miền Tổ quốc. Nhìn chung, các ý kiến đều cơ bản nhất trí với nội dung Dự thảo các Văn kiện, song cũng có những bàn luận, phân tích, góp ý, bổ sung… khá sắc bén, tâm huyết xung quanh một số vấn đề. Tạp chí Cộng sản xin trích đăng một số ý kiến điển hình.

NGHIÊN CỨU - TRAO ĐỔI

Đinh La Thăng - Về tập đoàn kinh tế nhà nước ở Việt Nam sau gần 5 năm thí điểm hoạt động

Thực hiện thí điểm hoạt động các tập đoàn kinh tế trong gần 5 năm qua là đưa Nghị quyết Hội nghị Trung ương 3 khóa IX của Đảng vào cuộc sống. Tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện mô hình này là đòi hỏi khách quan và thực tiễn để xây dựng những tập đoàn kinh tế mạnh ở Việt Nam đủ sức cạnh tranh trên thị trường khu vực và quốc tế, thực hiện tốt mục tiêu bảo đảm vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Văn Tất Thu - Cơ sở lý luận và thực tiễn thực hiện không tổ chức hội đồng nhân dân huyện, quận, phường

Từ những cơ sở lý luận và kết quả đạt được sau hơn một năm thực hiện thí điểm không tổ chức hội đồng nhân dân huyện, quận, phường đã khẳng định chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước về cải cách, hoàn thiện và tổ chức hợp lý chính quyền ở địa phương, đáp ứng yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và mở rộng hội nhập kinh tế quốc tế.

Phạm Xuân Hằng - Phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc - Một phương thức thực hành dân chủ tạo sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc

Phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc phản ánh nguyện vọng, ý chí, lợi ích và quyền làm chủ của đông đảo nhân dân, là chủ trương, phương thức của Đảng cầm quyền, của Nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân để xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền ngày càng trong sạch, vững mạnh. Đó là mối quan hệ máu thịt giữa nhân dân với Đảng và Nhà nước, cũng có nghĩa là thể hiện tiếng nói của dân trong quan hệ mật thiết giữa nhân dân với Đảng và Nhà nước.

Cù Đức Thọ - Giá trị lịch sử và hiện thực trong di sản của Ph.Ăng-ghen về lý luận quân sự

Có thể nói, sau gần 200 năm lý luận Mác - Ăng-ghen ra đời thì giá trị lịch sử của các nguyên lý do các ông đưa ra vẫn còn nguyên vẹn. Đáng chú ý là các nguyên lý, lý luận của Ăng-ghen về quân sự, đó là những di sản quý giá và hết sức quan trọng cần bảo vệ và phát huy.

Lại Quốc Khánh - Vấn đề chế độ dân chủ nhân dân trong tư tưởng Hồ Chí Minh từ góc nhìn triết học

Nghiên cứu hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh ta thấy rất rõ quan điểm của Người về ba giai đoạn trên con đường phát triển của cách mạng Việt Nam: giải phóng dân tộc, xây dựng chế độ dân chủ nhân dân, tiến lên chủ nghĩa xã hội. Trong đó, chế độ dân chủ nhân dân là bước phủ định triệt để những tàn tích của chế độ cũ - chế độ thực dân, phong kiến, đồng thời đó cũng là bước khẳng định - xác lập những cơ sở, nền tảng cho chế độ xã hội mới ở trình độ phát triển cao hơn là chủ nghĩa xã hội. Chế độ dân chủ nhân dân là một giai đoạn tất yếu trên con đường phát triển của xã hội Việt Nam.

Nguyễn Hoàng Giang - Đẩy mạnh hoạt động xúc tiến thương mại góp phần thúc đẩy xuất khẩu, hạn chế nhập siêu

Sau 3 năm Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), nhiều cơ hội cũng như thách thức từ quá trình hội nhập kinh tế quốc tế đã xuất hiện và tồn tại đan xen nhau tác động mạnh mẽ lên nền kinh tế Việt Nam. Một tồn tại nổi lên và ngày càng rõ nét là tình trạng nhập siêu. Nhập siêu của Việt Nam ở vào thực trạng đáng báo động và cần tìm hướng giải quyết một cách nhanh chóng và bền vững. Một trong những giải pháp mang tính bền vững và hiệu quả nhiều mặt là đẩy mạnh hoạt động xúc tiến thương mại thúc đẩy xuất khẩu, hạn chế nhập siêu, cải thiện cán cân thanh toán quốc tế.

Mai Hải Oanh - Phát triển công nghiệp văn hóa - nâng cao sức cạnh tranh văn hóa trong thời kỳ mới

Văn hóa là bộ phận hợp thành quan trọng của sức mạnh tổng hợp quốc gia. Nâng cao sức cạnh tranh quốc tế của văn hóa Việt Nam đòi hỏi phải thực thi “chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa”, thông qua sản xuất và truyền bá văn hóa, thúc đẩy kinh tế phồn vinh, văn hóa phát triển là hướng đi tất yếu của đất nước.

THỰC TIỄN - KINH NGHIỆM

Huỳnh Ngọc Sơn - Một số chương trình mục tiêu quốc gia và dự án xóa đói, giảm nghèo trên địa bàn các xã đặc biệt khó khăn

Trong những năm qua, nhất là từ giai đoạn 2006 - 2010, trên địa bàn các xã đặc biệt khó khăn có khoảng 20 nhóm chính sách với khoảng trên 30 chương trình mục tiêu quốc gia và dự án đang được triển khai thực hiện liên quan đến xóa đói, giảm nghèo, với nội dung phát triển kết cấu hạ tầng, hỗ trợ sản xuất, nâng cao đời sống cho nhân dân. Do đó bộ mặt kinh tế - xã hội ở những vùng này có nhiều tiến bộ đáng kể.

Thào Xuân Sùng - Đảng bộ tỉnh Sơn La với công tác xây dựng Đảng: Nhìn lại và hướng tới

Sáu mươi lăm năm xây dựng và trưởng thành, những thành tựu đáng kể trong công tác xây dựng Đảng của Sơn La là cơ sở và niềm tin vững chắc khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh trong sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở một địa phương còn nghèo, nhưng giàu truyền thống cách mạng.

Nguyễn Văn Hiến - Quân chủng Hải quân tiếp tục đẩy mạnh thi đua chào mừng đại hội Đảng

Trong những năm qua phong trào thi đua của Bộ đội Hải quân luôn hoạt động sôi nổi cả bề rộng lẫn chiều sâu. Gần đây phong trào này lại được đẩy mạnh để chào mừng đại hội Đảng các cấp và Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI.

Doãn Công Khánh - Thị trường Hà Nội: Thực trạng và định hướng phát triển

Với diện tích hơn 3.300 km², chiếm trên 10% tổng GDP cả nước, nơi tập trung các nguồn nhân tài vật lực có giá trị và “sức thanh khoản” cao, lại có vị trí quan trọng về giao thông, lịch sử phát triển lâu đời,... Hà Nội mở rộng không chỉ có sức sống tự thân mãnh liệt bên trong của một thị trường lớn, mà còn có sức hút và lan tỏa mạnh mẽ với các địa phương và thị trường khác trong vùng, cả nước và quốc tế. Vì vậy, quan tâm và phát triển thị trường Hà Nội là cần thiết để làm đẹp thêm mảnh đất nghìn năm văn hiến.

THẾ GIỚI: VẤN ĐỀ - SỰ KIỆN

Phạm Thị Thanh Bình - Triển vọng hình thành cộng đồng ASEAN và vai trò của Việt Nam

Cộng đồng ASEAN quyết tâm "chuyển sự đa dạng về văn hóa và sự khác biệt của ASEAN thành thịnh vượng và các cơ hội phát triển công bằng trong một môi trường đoàn kết, tự cường khu vực và hòa hợp". Mục tiêu mà ASEAN đang hướng tới là một gia đình các dân tộc Đông Nam Á đùm bọc, giúp đỡ lẫn nhau cùng phát triển.

Thái Văn Long - Cạnh tranh giữa các nước lớn tại Trung Á

Bao gồm 5 quốc gia: Tuốc-mê-ni-xtan, U-dơ-bê-ki-xtan, Ca-dắc-tan, Tát-di-ki-xtan và Cư-rơ-gư-xtan, Trung Á là vùng đất có nhiều lợi thế trong chiến lược của các nước lớn. Trong những năm đầu thế kỷ XXI, Trung Á càng trở nên quan trọng trong cuộc chiến chống khủng bố quốc tế. Hơn nữa, với trữ lượng dầu mỏ, khí đốt vô cùng dồi dào, Trung Á chính là địa bàn cạnh tranh, là "vùng đệm" trong bàn cờ chiến lược của các nước lớn. Việc cạnh tranh ảnh hưởng giữa các nước lớn ở Trung Á ngày càng gay gắt đã tác động không nhỏ đến quan hệ quốc tế ở khu vực và thế giới.

Minh Châu - Biến đổi khí hậu và những hệ lụy khôn lường

Biến đổi khí hậu, một dạng thách thức an ninh phi truyền thống, đang ngày càng trở nên nguy hại hơn tới an ninh phát triển của bất kỳ quốc gia nào. Đặc biệt, với tần suất và mức độ thiệt hại tăng cao của thảm họa thiên nhiên liên tục xảy ra mới đây trên khắp các châu lục, thì các hệ lụy khôn lường từ biến đổi khí hậu cần được nhận diện rõ nét hơn bao giờ hết.

Lê Thùy Dương - Đảng Cộng sản Bồ Đào Nha: Lịch sử hình thành và phát triển

Với lịch sử gần 90 năm xây dựng và trưởng thành từ trong các cuộc đấu tranh cách mạng đầy gian khổ và hy sinh anh dũng, Đảng Cộng sản Bồ Đào Nha đã có những đóng góp quan trọng đối với phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, sự đoàn kết các lực lượng dân chủ và tiến bộ đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc, cũng như xây dựng nhà nước dân chủ. Trong bối cảnh quốc tế phức tạp hiện nay, Đảng Cộng sản Bồ Đào Nha vẫn giữ vững vai trò là một đảng cộng sản kiên định lập trường của chủ nghĩa Mác - Lê-nin.

QUA SÁCH BÁO NƯỚC NGOÀI

*** Thêm một cách lý giải về sự mất cân bằng toàn cầu

Một quan điểm được công nhận khá rộng rãi cho rằng, sự mất cân bằng cán cân vãng lai toàn cầu là hệ quả của việc tiết kiệm toàn cầu quá mức, trong đó một phần là do hệ quả của chính sách định giá thấp đồng nội tệ của Trung Quốc. Tuy nhiên, nghiên cứu này cho thấy một vấn đề khác. Nếu hình dung một bên đòn gánh là các khoản nợ "khổng lồ" của Mỹ, thì bên kia đòn gánh lại là hàng hóa của Trung Quốc, cán cân vãng lai của Trung Quốc tăng thặng dư thì của Mỹ tăng thâm hụt. Kết cục, Mỹ tiến hành nhiều cuộc chiến tranh tốn kém mà không cần phải tăng thuế đánh vào người dân.