Nước Nga hướng tới tương lai: hiện đại hóa

TCCSĐT - Từ ngày 13 đến ngày 15-12-2010, tại Mát-xcơ-va diễn ra Diễn đàn đổi mới với chủ đề “Nước Nga hướng tới tương lai”. Trong khuôn khổ diễn đàn này đã tiến hành Hội nghị lần thứ 19 của Ủy ban hiện đại hoá và phát triển kỹ thuật nền kinh tế Nga dưới sự chủ trì của Tổng thống Nga Đmi-tri Mét-vê-đép và cuộc giao lưu giữa các cơ sở và tổ chức nghiên cứu khoa học trẻ của thanh niên Nga.

Thành phố khoa học và Quỹ phát triển Xcôn-cô-vô

Thành phố khoa học Xcôn-cô-vô là mô hình của thành phố tương lai và sẽ trở thành một kiểu “thao trường thử nghiệm” của chính sách kinh tế mới của nước Nga. Trên một diện tích do nhà nước Nga cấp phép sử dụng và được xây dựng theo một quy hoạch đặc biệt, Xcôn-cô-vô sẽ được tạo mọi điều kiện cần thiết nhất và đầy đủ nhất đảm bảo cho hoạt động nghiên cứu và phát triển về hiệu quả năng lượng và tiết kiệm năng lượng, trong đó có các công nghệ năng lượng mới, công nghệ hạt nhân, công nghệ vũ trụ, các hệ thống truyền thông và dẫn đường từ vũ trụ, các công nghệ y học và máy tính, công nghệ lập trình cho máy tính điện tử.

Để xây dựng và phát triển khoa học - công nghệ, Chính phủ Nga cho phép thành lập Quỹ Xcôn-cô-vô nhằm phát triển quan hệ với đối tác dựa trên các cơ sở hợp lý và có hiệu quả, trước hết là xây dựng một môi trường giao tiếp thuận lợi nhất để phát triển khoa học và công nghệ, chứ không phải tập hợp một cách máy móc tất cả các viện nghiên cứu khoa học. Các thành phố khoa học của Liên Xô trước đây được xây dựng và hoạt động theo cơ chế khép kín, thiếu môi trường giao tiếp mở, do đó đã phải tập trung hầu như tất cả các trung tâm nghiên cứu khoa học vào một nơi. Thí dụ, tổ hợp khoa học năng lượng nguyên tử của Liên Xô tập hợp hàng chục ngàn người với hàng trăm cơ sở nghiên cứu vào một thành phố khoa học.

Ngày nay nước Nga đang trong thời kỳ phát triển hoàn toàn khác với trước, do đó, hiệu quả của Quỹ Xcôn-cô-vô không thể được đánh giá căn cứ vào số lượng các viện nghiên cứu được thu nạp về thành phố khoa học mà là ở hiệu quả hợp tác giữa các cơ sở khoa học đó. Trước mắt, tại thành phố Xcôn-cô-vô sẽ xây dựng khoảng 10 phòng thí nghiệm khoa học, với biên chế mỗi phòng 30 người; các trung tâm nghiên cứu và phát triển với biên chế khoảng 50 người cho mỗi một trung tâm.

Xcôn-cô-vô xác định các đại diện đầu tiên

Diễn đàn đổi mới lần này diễn ra theo cơ chế đối thoại mở, trong đó hàng trăm cơ sở nghiên cứu khoa học được mời tham dự để thảo luận các đề án có ý nghĩa then chốt đối với quá trình hiện đại hoá và phát triển nước Nga. Diễn đàn còn là biểu tượng khởi động thành phố khoa học Xcôn-cô-vô trên thực tế. Thông qua các chủ đề thảo luận, Quỹ Xcôn-cô-vô đã xác định được gương mặt của các nhà sáng chế tài năng của nước Nga đến từ các viện nghiên cứu trên toàn lãnh thổ liên bang. Các viện nghiên cứu được lựa chọn sẽ là những “công dân đầu tiên” của thành phố khoa học Xcôn-cô-vô.

Tại đây, Tổng thống Nga Đ.Mét-vê-đép đã trao Giải thưởng mang tên Vla-đi-mia Dvô-ry-kin cho các tổ chức và cơ sở khoa học là tác giả của 16 đề án đổi mới đầu tiên, trong đó có Công ty đổi mới Pushino, Trung tâm công nghệ quang tử và công nghệ lượng tử quốc tế, Trung tâm nghiên cứu công nghệ màng mỏng thuộc Viện vật lý - kỹ thuật mang tên Ioffe, Công ty dịch thuật tự động ABBYY v.v.

Cuộc giao lưu giữa các tổ chức khoa học trẻ của Nga

Tại Diễn đàn đã có một hình thức hoạt động rất đặc biệt, đó là cuộc giao lưu giữa đại diện trẻ tuổi đến từ các cơ sở nghiên cứu khoa học của Liên bang Nga. Đây là cuộc giao lưu lần thứ 3 nhằm định hướng các nhà khoa học và các nhà sáng chế trẻ trên toàn Liên bang vào việc giải quyết các nhiệm vụ thực tiễn đặt ra trước các công ty và các hãng công nghiệp của Nga và thế giới. Năm 2010, có hơn 1.000 nhà sáng chế, kỹ sư, doanh nhân, nhà khoa học, nhà quản lý và nhà đầu tư trẻ tham gia Diễn đàn.

Các thành viên tham gia giao lưu đã nhận được 300 đơn đặt hàng nhằm phát triển công nghệ mới từ các xí nghiệp công nghiệp lớn nhất nước Nga và thế giới. Tại đây, diễn ra cuộc trao giải thưởng cho các thành viên có thành tích xuất sắc theo các tiêu chí “Ý tưởng đổi mới tốt nhất”, “Đề án đổi mới tốt nhất”, “Sản phẩm đổi mới tốt nhất”. Ngoài ra, còn có 5 tiêu chí đặc biệt được xác định theo các hướng đổi mới do Tổng thống Nga Đ.Mét-vê-đép xác định là hiệu quả năng lượng, tiết kiệm tài nguyên, công nghệ hạt nhân, công nghệ vũ trụ, công nghệ truyền thông, công nghệ y học và dược học, công nghệ máy tính và công nghệ phần mềm cho máy tính điện tử. Có 3 đề án về các tiêu chí chung đã được nhận tài trợ với số tiền của một đề án là 1 triệu rúp. Theo ông Pô-van-cô, Liên hiệp thanh niên toàn Nga đã quyết định chọn hình thức “giao lưu khoa học”, thay cho hình thức “diễn đàn khoa học”, hoặc “hội nghị khoa học”. Đây là nơi hội tụ và thu hút thanh niên vào hoạt động đổi mới hoặc tạo điều kiện cho thanh niên cảm nhận được không khí đổi mới của nước Nga và tự nhận thấy tiềm năng của chính mình có thể đóng góp vào sự nghiệp hiện đại hoá nước Nga. Họ sẽ có dịp giao lưu trao đổi, tìm hiểu các thể chế và hạ tầng cơ sở, gặp gỡ trực tiếp các nhà đầu tư, tìm thấy khả năng ứng dụng các ý tưởng khoa học trong thực tế, đưa thanh niên tiếp cận với hiện thực sinh động của nước Nga và thế giới, chứ không khép mình vào các ý tưởng khoa học xa rời thực tế.

Là biểu tượng khởi động quá trình hiện đại hoá nước Nga

Ông Vla-đi-xláp Xu-cốp, Phó Chánh văn phòng Điện Crem-li cho biết, khi khởi động quá trình hiện đại hoá nước Nga dựa trên sự hợp tác với phương Tây, Mát-xcơ-va không coi đó là một kiểu “Kế hoạch Mác-san” mà Mỹ đã từng làm để trợ giúp một số nước ở châu Âu tái thiết sau Chiến tranh thế giới thứ II, mà là chủ trương hiện đại hoá dựa trên sự hợp tác với chính các đối thủ cạnh tranh. Đây là một hiện tượng rất mới và phức tạp trong thế giới đương đại. Nước Nga không thể ngồi trông chờ một hãng công nghiệp nào đó ở nước ngoài, hoặc một chính phủ nào đó trao cho mình bí quyết hiện đại hoá. Nước Nga không tin vào cái gọi là “Kế hoạch Mác-san” của các nước phương Tây giành cho nước Nga. Đối với Nga, một kế hoạch như vậy, nếu có, sẽ là một sự xúc phạm lớn.

Do đó, việc khởi động thành phố khoa học Xcôn-cô-vô là biểu tượng cho quá trình đổi mới và hiện đại hoá nước Nga. Trong quá khứ, Liên Xô cũng đã từng xây dựng thành công các thành phố khoa học và những thành phố đó đã góp phần quyết định đưa Liên Xô đuổi kịp, thậm chí là vượt trước các nước phương Tây, trước hết là Mỹ, trong nhiều lĩnh vực khoa học và công nghệ như năng lượng nguyên tử, vũ trụ, vật liệu mới, đặc biệt là công nghệ quân sự. Nhiều phát minh khoa học trước hết ra đời ở Liên Xô, sau đó được Mỹ áp dụng thành công trong thực tiễn, điển hình nhất là công nghệ chế tạo máy bay “tàng hình”. Công nghệ đặc biệt này được các nhà khoa học Liên Xô nghiên cứu thành công cuối những năm 60 của thế kỷ XX, sau đó được Mỹ áp dụng chế tạo máy bay tàng hình vào đầu những năm 80 cùng thế kỷ.

Xcôn-cô-vô sẽ là nơi tập trung sức mạnh khoa học và công nghệ bị phân tán, manh mún của nước Nga thành sức mạnh tổng hợp. Thành công ở Xcôn-cô-vô sẽ nhanh chóng được “nhân bản” rộng khắp trên toàn lãnh thổ Nga.

Trong năm 2011, Quỹ Xcôn-cô-vô sẽ hỗ trợ tài chính cho gần 100 đề án phát triển khoa học và công nghệ thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau theo định hướng ưu tiên trong chương trình hiện đại hoá nước Nga của Tổng thống Đ. Mét-vê-đép./.