Phát triển kết cấu hạ tầng trong xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Tuyên Quang: Chủ trương và kinh nghiệm

Chủ trương của Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang về phát triển kết cấu hạ tầng trong xây dựng nông thôn mới

Trong quá trình lãnh đạo xây dựng nông thôn mới, Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang luôn chú trọng phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, góp phần nâng cao đời sống nhân dân. Tập trung xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông, Đại hội Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang lần thứ XV, nhiệm kỳ 2010 - 2015 xác định khâu đột phá là “huy động nguồn lực đầu tư xây dựng hệ thống giao thông”⁽¹⁾. Đồng thời đề ra các giải pháp thực hiện “bê-tông hóa đường giao thông nông thôn theo phương châm Nhà nước và nhân dân cùng làm… Quan tâm đầu tư hạ tầng ở vùng căn cứ cách mạng, vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn”⁽²⁾. Tiếp tục đầu tư phát triển hệ thống thủy lợi, các thiết chế văn hóa, công trình phục vụ sản xuất và sinh hoạt của nhân dân.

Để tập trung lãnh đạo xây dựng nông thôn mới, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh ban hành Nghị quyết số 27-NQ/TU, ngày 23-11-2011, tập trung ưu tiên nguồn lực cho phát triển sản xuất, tập trung xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội thiết yếu, quá trình triển khai phải bảo đảm phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra và dân thụ hưởng”. Nghị quyết xác định mục tiêu chung cho quá trình xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2011 - 2015 và định hướng đến năm 2020 là xây dựng nông thôn mới với kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội đồng bộ và từng bước hiện đại… nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân nông thôn. Để thực hiện hiệu quả các mục tiêu trên, Nghị quyết đề ra các giải pháp, trong đó huy động nguồn lực đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn, tập trung các công trình giao thông nông thôn, đập thủy lợi đầu mối, các tuyến kênh chính, công trình cấp nước sinh hoạt tập trung, mạng lưới điện, cơ sở vật chất trường, lớp học đạt chuẩn quốc gia; xây dựng một số thiết chế văn hóa cơ sở, trạm y tế xã, bưu điện tuyến xã… đầu tư một số chợ đầu mối, cơ sở sơ chế, bảo quản, nông, lâm sản. Chủ trương trên cho thấy, Tỉnh ủy đã nhận thức rõ vai trò, tầm quan trọng của phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội trong xây dựng nông thôn mới, đồng thời cũng chỉ rõ phương châm, mục tiêu, lộ trình và giải pháp phù hợp.

Giai đoạn 2015 - 2020, Đảng bộ tỉnh chủ trương đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới, trong đó phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn được thực hiện có trọng tâm, trọng điểm. Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI đã xác định xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông và nông thôn mới là một trong bốn nhiệm vụ trọng tâm trong nhiệm kỳ 2015 - 2020, đó là huy động nguồn lực xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông, đô thị và xây dựng nông thôn mới. Trên cơ sở đó, quá trình thực hiện xây dựng nông thôn mới cần phải đa dạng hóa các nguồn lực, chú trọng phát huy nội lực của cộng đồng dân cư trong xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội ở nông thôn; tiếp tục thực hiện chính sách bê tông hóa đường giao thông nông thôn ở những nơi khó khăn, cứng hóa giao thông nội đồng; triển khai cơ chế, chính sách thực hiện Đề án quy hoạch khuôn viên, xây dựng nhà sinh hoạt cộng đồng ở thôn, bản, tổ nhân dân; Đề án cứng hóa các tuyến kênh mương nội đồng; cải tạo, nâng cấp hệ thống điện, hệ thống cấp nước sinh hoạt ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa; huy động nguồn lực xây dựng, nâng cấp hệ thống trường, lớp học. Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang lần thứ XVI đã bám sát chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước để xác định quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp về phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội trong xây dựng nông thôn mới phù hợp với thực tiễn ở địa phương. Để thực hiện chủ trương Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh ban hành Chương trình số 05-CTr/TU, ngày 27-2-2016, tiếp tục định hướng trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo cần tập trung thực hiện các khâu đột phá, các nhiệm vụ trọng tâm, trong đó “đa dạng hóa các nguồn vốn xây dựng nông thôn mới; thực hiện tốt chủ trương xây dựng nhà văn hóa thôn, bản, tổ nhân dân, kiên cố hóa kênh mương, giao thông nội đồng”⁽³⁾.

Thực hiện phương châm lãnh đạo có trọng tâm, trọng điểm trong xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn, góp phần nâng cao hiệu quả, chất lượng xây dựng nông thôn mới, ngày 22-5-2016, Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Nghị quyết số 15-NQ/TU đề ra chủ trương “kiên cố hóa kênh mương, bê-tông hóa đường giao thông nội đồng và vùng sản xuất hàng hóa, xây dựng nhà văn hóa thôn, bản, tổ nhân dân gắn với sân thể thao và khuôn viên theo phương châm “nhân dân làm, Nhà nước hỗ trợ”, phát huy nguồn lực của nhân dân và các tổ chức, cá nhân, thúc đẩy phát triển sản xuất hàng hóa, tạo điều kiện cho các sinh hoạt của cộng đồng dân cư. Thực hiện kiên cố hóa kênh mương, bê-tông hóa đường giao thông nội đồng và vùng sản xuất hàng hóa, xây dựng nhà văn hóa, sân thể thao và khuôn viên thôn, bản, tổ nhân dân phải gắn với Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới; kế hoạch phát triển sản xuất hàng hóa giai đoạn 2016 - 2025 và các quy hoạch, kế hoạch, chương trình, dự án khác có liên quan. Nghị quyết nêu 6 nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu là: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động, nâng cao nhận thức, phát huy tính chủ động, tham gia tích cực của nhân dân; nâng cao chất lượng công tác xây dựng, quản lý và tổ chức thực hiện quy hoạch, kế hoạch; về cơ chế, chính sách; về quản lý, sử dụng các nguồn vốn; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước; tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy, phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội. Nghị quyết số 15-NQ/TU ngày 22-5-2016 được ban hành, tiếp tục khẳng định sự nhất quán trong quan điểm của Đảng bộ tỉnh từ nhiệm kỳ trước về xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn là tập trung vào một số nội dung quan trọng như giao thông, thủy lợi, thiết chế văn hóa…, được nâng tầm ở mức độ cao hơn khi Tỉnh ủy ban hành Nghị quyết chuyên đề nhằm đẩy mạnh việc xây dựng cơ sở vật chất, hiện đại hóa nông thôn, góp phần đẩy nhanh việc hoàn thành nhóm tiêu chí về hạ tầng kinh tế - xã hội trong xây dựng nông thôn mới.

Những chủ trương của Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang, giai đoạn 2010 - 2020, thể hiện quá trình phát triển tư duy nhận thức và hoạch định đường lối trong xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn, góp phần đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả xây dựng nông thôn mới. Chủ trương của Đảng bộ tỉnh về xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn là sự kế thừa, bổ sung, phát triển qua các thời kỳ để phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ và điều kiện thực tiễn của địa phương. Phát triển kết cấu hạ tầng trong xây dựng nông thôn mới luôn được xác định là khâu đột phá, nhiệm vụ trọng tâm. Bên cạnh đó, quá trình lãnh đạo phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn, Đảng bộ tỉnh bám sát và liên tục cập nhật chủ trương, chỉ đạo của Trung ương, dự báo những yếu tố mới của tình hình thế giới, trong nước và điều kiện thực tiễn của tỉnh để chỉ đạo góp phần hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới.

Thực hiện sự chỉ đạo của Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh đã cụ thể hóa bằng các đề án, kế hoạch tiêu biểu⁽⁴⁾. Để tạo cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng nông thôn, Hội đồng nhân dân tỉnh ban hành các nghị quyết để cụ thể hóa các chủ trương của Tỉnh ủy⁽⁵⁾. Cấp ủy, chính quyền từ tỉnh đến cơ sở, các sở, ngành, cơ quan, đơn vị có liên quan cụ thể hóa chủ trương, để triển khai thực hiện phù hợp với thực tiễn địa phương, đơn vị. Thực hiện sự chỉ đạo của Tỉnh ủy, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội đã đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, tăng cường công tác tuyên truyền, vận động, hỗ trợ nhân dân tích cực triển khai xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn và hoàn thành các tiêu chí trong Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới.

Những kết quả nổi bật

Quá trình lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang trong phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn giai đoạn 2010 - 2020 đạt được những kết quả nổi bật, cụ thể:

Một là, phát triển hệ thống giao thông nông thôn. Đến năm 2019, toàn tỉnh đã xây dựng trên 3.890,94km đường đường giao thông nông thôn. Đây là một trong những dấu ấn nổi bật trong sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh, được Trung ương đánh giá cao và có nhiều địa phương đến thăm quan, học tập kinh nghiệm. Giai đoạn 2015 - 2020, tỉnh tập trung chỉ đạo xây dựng và hoàn thành bê-tông hóa 633km đường giao thông nội đồng. Đến hết năm 2020, toàn tỉnh có 66 xã đạt tiêu chí về giao thông, chiếm 53,2%. Hệ thống giao thông nông thôn được phát triển đồng bộ đã mang đến diện mạo mới, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tăng thu nhập, nâng cao đời sống, góp phần quan trọng thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững.

Với sự chỉ đạo sát sao của Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh và các cấp các ngành, việc xây dựng kết cấu hạ tầng thủy lợi đạt được kết quả nhất định. Đến năm 2019, toàn tỉnh xây dựng 316 công trình thủy lợi, 900,45km kênh mương, nâng tỷ lệ kênh kiên cố hóa đạt 73,74%, bảo đảm tưới chủ động 96,4% diện tích. Giai đoạn 2015 - 2020, toàn tỉnh đã hoàn thành kiên cố hóa 1.004km kênh mương; có 124/124 xã đạt tiêu chí, chiếm 100%, tăng 104 xã so với năm 2011. Hệ thống thủy lợi phát triển là yếu tố quan trọng để thúc đẩy phát triển nông nghiệp, nâng cao chất lượng thực hiện tiêu chí số 10 (về thu nhập) và tiêu chí số 13 (về tổ chức sản xuất) và các tiêu chí khác trong xây dựng nông thôn mới. Đồng thời, góp phần phòng chống thiên tai, bảo vệ hạ tầng nông thôn, nâng cao chất lượng cuộc sống cho cư dân nông thôn.

Hai là, phát triển hệ thống điện nông thôn. Đến năm 2019, toàn tỉnh đã xây dựng 387 trạm biến áp, 348,5km đường dây trung áp, 1.045km đường dây hạ áp, nâng tỷ lệ hộ được sử dụng điện lưới đạt 98,43%. Đến hết năm 2020 có 118/124 xã đạt tiêu chí về điện, chiếm 95,2%, tăng 115 xã so với năm 2011. Đây là kết quả vượt bậc trong xây dựng hệ thống điện nông thôn đã góp phần hoàn thành tiêu chí số 4 trong xây dựng nông thôn mới, thúc đẩy sản xuất, chuyển đổi cơ cấu kinh tế, cải thiện điều kiện sống và sinh hoạt cho cư dân nông thôn.

Ba là, phát triển hạ tầng thương mại nông thôn. Đến năm 2019, toàn tỉnh đã xây dựng 59/97 chợ nông thôn theo quy hoạch, đồng thời chú trọng phát triển hệ thống siêu thị mini, cửa hàng kinh doanh tiện lợi, cửa hàng tổng hợp hiện đại,... đã đáp ứng cơ bản nhu cầu giao dịch thương mại, trao đổi hàng hóa ở nông thôn. Đến năm 2020 có 117/124 xã đạt tiêu chí, đạt 94,4%, tăng 112 xã so với năm 2011. Việc xây dựng và nâng cấp hệ thống chợ nông thôn đã góp phần hoàn thành tiêu chí số 7 trong Bộ Tiêu chí xây dựng nông thôn mới. Các chợ nông thôn được xây dựng, nâng cấp trở thành điểm giao thương, thúc đẩy kinh tế, nâng cao đời sống cho cư dân nông thôn.

Bốn là, về hệ thống thông tin và truyền thông. Đến năm 2019, các xã đều đã có các điểm phục vụ bưu chính, viễn thông, mạng internet và có hệ thống truyền thanh cơ sở, kịp thời cung cấp thông tin đến nhân dân. Công nghệ thông tin đã được áp dụng trong công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành của cấp ủy, chính quyền địa phương. Đến năm 2020, có 123/124 xã đạt tiêu chí, đạt 99,2%, tăng 115 xã so với năm 2011. Kết quả xây dựng hạ tầng viễn thông đã góp phần hoàn thành tiêu chí số 8 trong Bộ Tiêu chí nông thôn mới, giúp tăng cường khả năng tiếp cận thông tin, nâng cao dân trí nông thôn, hỗ trợ quản lý và điều hành nông thôn mới ở cơ sở, mở rộng không gian văn hóa và xây dựng đời sống mới ở nông thôn.

Năm là, tập trung xây dựng, sửa chữa hệ thống trường, lớp học. Trong những năm 2010 - 2020, hệ thống trường học đã được xây dựng, sửa chữa đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo. Toàn tỉnh xây dựng trên 964 công trình trường học các cấp (trường học, phòng học và công trình phụ trợ) và trang cấp thiết bị cho 108 điểm trường các cấp. Tỉnh đã quan tâm đầu tư, xây dựng cơ sở vật chất và mua sắm trang thiết bị dạy học. Đến năm 2020, có 63/124 xã đạt tiêu chí về trường học, đạt 50,8%, tăng 63 xã so với năm 2011.

Sáu là, tập trung nguồn lực đầu tư phát triển các cơ sở vật chất y tế. Mạng lưới trạm y tế được đầu tư nâng cấp, sửa chữa, đồng thời thực hiện xây dựng mới 35 trạm y tế. Đến năm 2020 đã có 114/124 xã đạt chuẩn quốc gia về y tế xã, đạt 91,9%⁽⁶⁾, tăng 48 xã so với năm 2011. Cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế và quy mô giường bệnh của các bệnh viện đã được củng cố, nâng cấp và phát triển, cơ bản đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh của nhân dân.

Một số kinh nghiệm

Từ thực tiễn quá trình Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang lãnh đạo phát triển kết cấu hạ tầng trong xây dựng nông thôn mới, có thể rút ra một số kinh nghiệm sau:

Một là, cấp ủy, chính quyền địa phương nhận thức đúng đắn vai trò, tầm quan trọng của việc phát triển kết cấu hạ tầng trong xây dựng nông thôn mới. Tuyên Quang là một tỉnh miền núi còn nhiều khó khăn, để thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển, nâng cao đời sống nhân dân thì việc đầu tiên là phải tập trung xây dựng và phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng nông thôn. Thực tiễn cho thấy, quá trình lãnh đạo xây dựng nông thôn mới, Đảng bộ tỉnh luôn xác định phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng nông thôn là một trong những khâu đột phá, nhiệm vụ trọng tâm. Đặc biệt, tỉnh tập trung nguồn lực đầu tư xây dựng hệ thống đường giao thông nông thôn, giao thông nội đồng, hệ thống kênh mương thủy lợi, nhà văn hóa, sân thể thao và khuôn viên.

Từ việc nhận thức đúng đắn vai trò của xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn, Đảng bộ tỉnh đã quán triệt sâu sắc chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và vận dụng phù hợp với thực tiễn trong xây dựng nông thôn mới. Nhờ đó, việc xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn đã đạt được những kết quả nổi bật, góp phần làm thay đổi bộ mặt nông thôn, nâng cao đời sống nhân dân, tạo sự chuyển biến ấn tượng từ tỉnh kém phát triển trở thành tỉnh phát triển khá trong khu vực miền núi phía Bắc.

Trong kỷ nguyên phát triển mới, Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang xác định “tiếp tục đột phá về xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế-xã hội, nhất là kết cấu hạ tầng giao thông; hạ tầng công nghệ; hạ tầng đô thị; hạ tầng khu, cụm công nghiệp”⁽⁷⁾ là một trong ba khâu đột phá trong nhiệm kỳ 2025 - 2030. Đó cũng là sự kết thừa, phát triển tư duy nhận thức của Đảng bộ tỉnh trong lãnh đạo phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Hai là, chủ động, linh hoạt, sáng tạo trong chỉ đạo thực hiện sát thực tiễn địa phương. Quá trình tổ chức thực hiện xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn ở tỉnh Tuyên Quang cho thấy sự linh hoạt, sáng tạo, tinh thần chủ động, tự chịu trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền địa phương.

Sự sáng tạo thể hiện ở việc chọn nội dung trọng tâm và huy động nguồn lực trong xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn. Tuyên Quang là tỉnh nằm trong khu vực miền núi phía Bắc địa hình chia cắt, phân tán,… khó khăn trong kết nối giao thông, liên kết vùng. Vì vậy, để bảo đảm thúc đẩy phát triển sản xuất, giao thương liên kết và đi lại thuận tiện giữa các xã, thôn, Tỉnh chọn tiêu chí số 2 về giao thông và thủy lợi để tập trung các nguồn lực thực hiện. Sáng tạo trong việc chuyển phương châm từ “Nhà nước và nhân dân cùng làm” sang “nhân dân làm, Nhà nước hỗ trợ” để phát huy sự chủ động, sáng tạo và tham gia tích cực của của nhân dân. Linh hoạt trong việc ưu tiên những việc làm dễ thực hiện trước, khó làm sau; những công việc cấp bách góp phần cải thiện đời sống dân sinh được ưu tiên làm trước (Tiêu chí 2.3. đường ngõ, xóm).

Từ những kinh nghiệm trong quá trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh ở nhiệm kỳ trước, trong giai đoạn bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Đại hội Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 xác định quan điểm phát triển là “chủ động thực hiện phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”; phát huy tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới, bứt phá xây dựng tỉnh Tuyên Quang trở thành tỉnh phát triển nhanh, bền vững”⁽⁸⁾.

Ba là, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và vai trò chủ thể của nhân dân trong xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn. Để đạt được thành công từ phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn trong xây dựng nông thôn mới, kinh nghiệm rút ra là Tuyên Quang đã phát huy được sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị. Để phát huy vai trò của hệ thống chính trị, cấp ủy các cấp phải luôn quan tâm đến công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị. Theo đó, thường xuyên nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức cơ sở Đảng; nâng cao năng lực điều hành và hoạt động hiệu lực, hiệu quả của chính quyền; đổi mới nội dung, phương thức hoạt động và năng lực giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, nhất là đội ngũ làm công tác tham mưu, chỉ đạo hoạt động xây dựng nông thôn mới.

Để phát huy vai trò chủ thể của người dân, công tác thông tin, tuyên truyền rất quan trọng. Cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của việc xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn, về vai trò, trách nhiệm của người dân. Phát huy dân chủ, công khai minh bạch là “chìa khóa” triển khai thành công việc huy động người dân cùng chung sức xây dựng hạ tầng nông thôn. Phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Giải quyết tốt vấn đề lợi ích của các tập thể, cá nhân; bảo đảm nguyên tắc lợi ích của mỗi cá nhân, gia đình phải được đặt trong lợi ích chung của cộng đồng thôn, xã và toàn xã hội. Khuyến khích người dân tham gia đóng góp ý tưởng, công sức, kinh phí, cơ sở vật chất… cho quá trình xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn.

Quá trình Đảng bộ tỉnh lãnh đạo phát triển kết cấu hạ tầng trong xây dựng nông thôn mới đạt được những kết quả quan trọng, góp phần đưa Tuyên Quang trở thành tỉnh phát triển khá, nâng cao đời sống nhân dân, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Từ thực tiễn đó để lại nhiều kinh nghiệm giúp cho các tỉnh có điều kiện tương đồng tham khảo, vận dụng và phát huy trong xây dựng nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu và xây dựng nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh./.

-----------------------

(1) Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang: Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XV, nhiệm kỳ 2010 - 2015, tr. 83
(2) Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang: Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XV, nhiệm kỳ 2010 - 2015, tr. 84 - 85
(3) Tỉnh ủy Tuyên Quang: Chương trình số 05-CTr/TU ngày 27-2-2016 về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI
(4) như: Quyết định số 63/QĐ-UBND, ngày 8-3-2011, về việc phê duyệt Đề án bê-tông hóa đường giao thông nông thôn tỉnh Tuyên Quang giai đoạn 2011 - 2015; Quyết định số 70/QĐ-UBND, ngày 29-3-2012, về việc phê duyệt Đề án xây dựng nông thôn mới tỉnh Tuyên Quang giai đoạn 2010 - 2020, định hướng đến năm 2030; Kế hoạch số 43/KH-UBND, ngày 24-6-2013, về thực hiện nhựa hóa hoặc bê-tông xi măng các tuyến đường từ trung tâm cấp huyện đến trung tâm cấp xã giai đoạn 2013 - 2015; Quyết định số 232/QĐ-UBND, ngày 22-7-2016, về việc phê duyệt Đề án kiên cố hóa kênh mương giai đoạn 2016 - 2025 trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang; Quyết định số 248/QĐ-UBND, ngày 5-8-2016, về việc phê duyệt Đề án bê-tông hóa đường giao thông nội đồng tỉnh Tuyên Quang giai đoạn 2016 - 2020, định hướng đến năm 2025; Quyết định số 307/QĐ-UBND, ngày 15-9-2016, về phê duyệt Đề án xây dựng nhà văn hóa thôn, bản, tổ dân phố gắn với sân thể thao và khuôn viên giai đoạn 2016-2025 trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang…
(5) Nghị quyết số 22/2010/NQ-HĐND, ngày 27-12-2010, về cơ chế, chính sách bê-tông hóa đường giao thông nông thôn giai đoạn 2011 - 2015 trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang; Nghị quyết số 20/NQ-HĐND, ngày 13-12-2012, của Hội đồng nhân dân tỉnh về mức hỗ trợ xây dựng một số công trình hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh, giai đoạn 2013 - 2015; Nghị quyết số 03/2016/NQ-HĐND, ngày 13-7-2016, quy định mức hỗ trợ kiên cố hóa kênh mương, bê-tông hóa đường giao thông nội đồng, xây dựng nhà văn hóa thôn, bản, tổ dân phố gắn với sân thể thao, khuôn viên và một số công trình hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang, giai đoạn 2016 - 2020
(6) Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Tuyên Quang: Báo cáo số 25/BC-SNN, ngày 22-1-2021, về kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới năm 2020, phương hướng nhiệm vụ năm 2021
(7) Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang: Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030, tr. 52
(8) Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang (2025), Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, tr.46