Nâng cao năng lực quản trị khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo ở Khánh Hòa trong kỷ nguyên mới

Thực trạng năng lực quản trị khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo của Khánh Hòa

Năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, theo đó, từ 1-7-2025, tỉnh Ninh Thuận và tỉnh Khánh Hòa sáp nhập thành một đơn vị hành chính mới mang tên “tỉnh Khánh Hòa”. Đồng thời, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1667/NQ-UBTVQH15, sắp xếp lại đơn vị hành chính cấp xã để hình thành 65 đơn vị cấp xã (48 xã, 16 phường và 1 đặc khu) của tỉnh Khánh Hòa mới.

Việc sáp nhập hai tỉnh tạo ra một không gian phát triển ven biển Nam Trung Bộ liên thông, kết hợp: lợi thế biển sâu, cảng nước sâu, du lịch biển cao cấp của Khánh Hòa, lợi thế “thủ phủ nắng gió” và trung tâm năng lượng tái tạo của Ninh Thuận, bản sắc văn hóa đa dạng (Kinh - Chăm - Raglai…), cảnh quan biển - bán sa mạc độc đáo. Khánh Hòa mới bước vào một giai đoạn phát triển hoàn toàn mới: không chỉ rộng hơn về địa lý, đông hơn về dân số, mà còn giàu hơn về tổ hợp lợi thế và kỳ vọng chiến lược.

Năm 2024, chỉ số đổi mới sáng tạo cấp tỉnh (PII) Khánh Hòa đạt 36,8 điểm, tăng nhẹ, lên hạng 25/63, đứng thứ 6 vùng Bắc Trung Bộ và duyên hải miền Trung. Năm 2025, tỉnh Khánh Hòa phấn đấu cải thiện, nâng cao điểm số tất cả các trụ cột của bộ Chỉ số PII nằm trong nhóm 30 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đứng đầu cả nước; phấn đấu xếp hạng Chỉ số PII Khánh Hòa đạt 20/63 tỉnh, thành phố[1].

Để đạt mục tiêu đó, Khánh Hòa cần phải làm nhiều việc, đặc biệt nâng cao năng lực quản trị khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và huy động tổng thể nguồn lực và phối hợp của các biên liên quan trong và ngoài tỉnh.

Hệ thống đổi mới quốc gia (NIS) là mạng lưới các tổ chức và thể chế tham gia tạo, phổ biến và sử dụng tri thức mới - trong đó chính sách, luật pháp, chuẩn mực giữ vai trò “luật chơi” chi phối động lực đổi mới. Trên cơ sở đó, hệ thống đổi mới vùng (RIS) được địa phương hóa, nhấn mạnh tới không gian vùng/tỉnh trong tổ chức hoạt động học hỏi, liên kết và đổi mới và vai trò của thể chế, chính quyền vùng trong điều phối các tiểu hệ thống: tri thức (đại học, viện, phòng R&D), doanh nghiệp (cụm ngành, tập đoàn, doanh nghiệp nhỏ và vừa) và tổ chức trung gian (vườn ươm, quỹ, trung tâm đổi mới sáng tạo).

Hội nghị Liên hợp quốc về thương mại và phát triển (UNCTAD) đã phát triển Khung đánh giá và rà soát chính sách khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, áp dụng cho nhiều nước đang phát triển, tập trung vào 4 trụ cột chính[2]: (1) Quản trị và thể chế (governance & institutions): tầm nhìn, chiến lược, khung pháp lý, cơ chế điều phối; (2) Chính sách và công cụ (policies & instruments): tài trợ R&D, thuế, tín dụng, mua sắm công, hỗ trợ khởi nghiệp; (3) Năng lực khoa học và công nghệ (science & technology capabilities): hạ tầng nghiên cứu, nhân lực, liên kết với quốc tế; (4) Năng lực đổi mới của doanh nghiệp (firm-level innovation): khả năng hấp thụ công nghệ, đổi mới sản phẩm/quy trình, liên kết với viện trường.

Những căn cứ nêu trên có thể áp dụng phù hợp cho Khánh Hòa để hoàn thiện thể chế và năng lực quản trị khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo để phát huy tối ưu những định hướng chiến lược, lợi thế của Khánh Hòa sau sáp nhập, cụ thể:

- Lợi thế: biển - năng lượng - du lịch - nông nghiệp khô hạn. Đường bờ biển khoảng 475km, với nhiều vịnh, cảng biển nước sâu chiến lược (Vân Phong, Nha Trang, Cam Ranh, Vĩnh Hy, Cà Ná…), thuận lợi cho phát triển kinh tế biển, cảng biển, logistics, du lịch biển cao cấp, nuôi biển công nghiệp.

- Hệ sinh thái du lịch biển – đảo – bán sa mạc – văn hóa Chăm, Raglai liên hoàn, tạo lợi thế cạnh tranh hiếm có cho du lịch trải nghiệm, du lịch xanh, du lịch thông minh.

- Vùng “thủ phủ nắng gió” của cả nước: Ninh Thuận có bức xạ mặt trời cao nhất cả nước (1.780 - 2.015 kWh/m²/năm, 2.500 - 3.100 giờ nắng/năm) và tốc độ gió trung bình 7,1 m/s, với ít bão, thuận lợi phát triển điện mặt trời, điện gió quy mô lớn[3]. Tầm nhìn đến 2030 là xây dựng Ninh Thuận (nay thuộc Khánh Hòa) thành trung tâm năng lượng tái tạo bền vững, gắn với công nghiệp phụ trợ và chuỗi giá trị mới. Khánh Hòa (cũ) được định hướng trở thành trung tâm kinh tế biển quốc gia, đô thị thông minh, dịch vụ du lịch chất lượng cao.

Thời gian qua, năng lực quản trị khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo của tỉnh Khánh Hòa đạt một số kết quả:

Một là, thể chế và tổ chức thực thi

Khánh Hòa đã ban hành Quyết định số 1567/QĐ-UBND, ngày 6-7-2023, về Chương trình phát triển khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo đến năm 2025, định hướng 2030, bám sát Chiến lược phát triển khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo quốc gia. Chương định xác định 5 phương hướng chính: (1) Bám sát các nội dung chỉ đạo trong Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Khánh Hòa, Nghị quyết số 09-NQ/TW, ngày 28-1-2022, của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045...(2) Tập trung các nguồn lực đẩy mạnh nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng tiến bộ khoa học-công nghệ. (3) Phát triển thị trường khoa học và công nghệ gắn với thực thi pháp luật về sở hữu trí tuệ nhằm thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, khai thác sáng chế, ứng dụng và phát triển công nghệ, khuyến khích sáng tạo khoa học - công nghệ. (4) Khuyến khích, thúc đẩy các doanh nghiệp trong tỉnh thành lập Quỹ phát triển khoa học và công nghệ của doanh nghiệp. Triển khai các biện pháp huy động nguồn vốn xã hội và nguồn vốn nước ngoài nhằm gia tăng đầu tư cho khoa học và công nghệ thông qua hệ thống quỹ phát triển khoa học và công nghệ của doanh nghiệp và các dự án hợp tác công tư. (5) Tăng cường đẩy mạnh hợp tác, hội nhập quốc tế và truyền thông về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của tỉnh nhằm nâng cao khả năng tiếp thu, làm chủ thành tựu công nghệ tiên tiến, sáng tạo ra sản phẩm, dịch vụ, công nghệ mới.

Hệ thống tổ chức hiện bao gồm: Sở Khoa học và Công nghệ là cơ quan tham mưu chính về khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, trong đó các sở ngành khác (Tài chính, Công Thương, Nông nghiệp và Môi trường…) giữ vai trò triển khai trong ngành; các trường đại học, viện nghiên cứu, trung tâm khoa học và công nghệ là lực lượng nghiên cứu - đào tạo[4].

Tuy nhiên, ở Khánh Hòa, cơ chế Hội đồng Khoa học và công nghệ cấp tỉnh trước đây chủ yếu đóng vai trò tư vấn cho Ủy ban nhân dân tỉnh về công tác khoa học và công nghệ, với thành phần nòng cốt là cán bộ quản lý nhà nước và nhà khoa học; chưa có thiết kế thể chế rõ ràng về sự tham gia thường trực của các hiệp hội doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề và đại diện doanh nghiệp công nghệ cao.

Đến năm 2025, tỉnh mới bắt đầu thiết kế “Hội đồng tư vấn và Tổ chuyên gia về phát triển khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số” với định hướng có sự tham gia của chuyên gia ở các bộ, ngành trung ương, nhà khoa học và các tập đoàn, doanh nghiệp mạnh về chuyển đổi số. Điều này cho thấy Khánh Hòa đang từng bước hoàn thiện mô hình hội đồng khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo cấp tỉnh theo hướng đa tác nhân. Tuy nhiên, đây vẫn là thiết chế mới, chưa có đủ thời gian vận hành để trở thành một cơ chế “mạnh” về liên kết doanh nghiệp - đại học – hiệp hội ngành[5]. Cơ chế điều phối sau sáp nhập giữa hai hệ thống (Khánh Hòa cũ – Ninh Thuận cũ) về khoa học và công nghệ, quỹ, chương trình, nhân lực… còn đang trong quá trình kiện toàn, tiềm ẩn nguy cơ chồng chéo, phân tán nguồn lực[6].

Hai là, công cụ và tài chính cho khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo

Khánh Hòa đang tận dụng nguồn lực của một số quỹ để phục vụ cho phát triển, trong đó có khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo. Chẳng hạn, Khánh Hòa được hưởng và đang sử dụng Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia (NAFOSTED) theo Nghị định số 23/2014/NĐ-CP, quy định Điều lệ tổ chức và hoạt động của Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia (NAFOSTED), có hiệu lực từ ngày 1-6-2014. Khánh Hòa đang khuyến khích doanh nghiệp lập quỹ phát triển khoa học và công nghệ của doanh nghiệp theo Quyết định số 1567/QĐ-UBND, ngày 6-7-2023, phê duyệt “Chương trình phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tỉnh Khánh Hòa đến năm 2025, định hướng đến năm 2030”. Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh có “Hướng dẫn sử dụng quỹ phát triển khoa học và công nghệ của doanh nghiệp” (dựa trên Thông tư số 05/2022/TT-BKHCN), nêu chi tiết mục đích, nội dung chi, cơ chế trích lập quỹ trong doanh nghiệp[7]. Khánh Hòa có nỗ lực sử dụng các công cụ đa dạng (đề tài, dự án, hỗ trợ doanh nghiệp, khởi nghiệp).

Khác với một số địa phương đã thành lập và vận hành quỹ phát triển khoa học và công nghệ cấp tỉnh, đến nay, qua rà soát các văn bản quy phạm pháp luật và công bố chính thức, Khánh Hòa chưa ban hành quyết định thành lập và điều lệ tổ chức, hoạt động của quỹ phát triển khoa học và công nghệ cấp tỉnh. Quyết định số 17/2025/QĐ-UBND về chức năng, nhiệm vụ của Sở Khoa học và Công nghệ chỉ giao Sở nhiệm vụ “dự thảo quyết định quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của quỹ phát triển khoa học và công nghệ của tỉnh… (nếu có)”, cho thấy cơ chế quỹ cấp tỉnh vẫn đang ở giai đoạn nghiên cứu, chuẩn bị thể chế, chưa vận hành trên thực tế.

Chi tiêu cho khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo ở cấp tỉnh chưa thật sự tương xứng với tham vọng trở thành trung tâm kinh tế biển và năng lượng. Cơ chế tài trợ còn thiên về “đề tài - dự án nhỏ lẻ”, ít chương trình quy mô lớn, dài hạn, gắn với ưu tiên chiến lược.

Ba là, năng lực khoa học và công nghệ, đổi mới của doanh nghiệp

Hiện nay, toàn tỉnh có 22 tổ chức khoa học và công nghệ công lập thuộc tỉnh, 24 tổ chức vngoài công lập; 9 tổ chức khoa học và công nghệ là các viện, trung tâm nghiên cứu thuộc các bộ, ngành đặt trụ sở nghiên cứu tại tỉnh Khánh Hòa; 5 trường đại học và 12 trường cao đẳng, trung cấp; 13 doanh nghiệp khoa học và công nghệ và 4 doanh nghiệp công nghệ số lớn. Nguồn nhân lực cho nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ tại tỉnh Khánh Hòa hơn 2.900 người. Năm 2025, Ủy ban nhân dân tỉnh đã bố trí dự toán chi khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số với số tiền 319,2 tỷ đồng, chiếm 1,35% tổng chi ngân sách địa phương. Tỷ lệ này sẽ tiếp tục được điều chỉnh tăng theo nhu cầu thực tế của tỉnh, bảo đảm được mục tiêu chiếm 3% tổng chi ngân sách địa phương theo Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị[8].

Tuy nhiên, Khánh Hòa vẫn đối mặt với nhiều hạn chế và bất cập trong quản trị khoa học và công nghệ, chuyển đổi số, cụ thể: (1) Số lượng và quy mô doanh nghiệp khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo còn quá nhỏ, ví dụ chỉ khoảng 11-13 doanh nghiệp khoa học và công nghệ trên hơn 10.000 doanh nghiệp đang hoạt động – tức là tỷ lệ doanh nghiệp có công nghệ lõi, sản phẩm dựa trên R&D rất thấp[9], dẫn tới thúc đẩy hệ thống đổi mới sáng tạo doanh nghiệp còn ít; khả năng lan tỏa công nghệ, hình thành cụm liên kết – chuỗi giá trị dựa trên công nghệ mới còn hạn chế. (2) Nội lực khoa học và công nghệ bên trong doanh nghiệp còn yếu, kết quả nghiên cứu khoa học và công nghệ ở địa phương còn ít để chuyển giao, ít doanh nghiệp lập quỹ phát triển khoa học và công nghệ, có bộ phận chuyên trách R&D hay chiến lược nghiên cứu – phát triển dài hạn. Nhiều doanh nghiệp chưa xây dựng chiến lược phát triển sản phẩm khoa học và công nghệ liên tục, thiếu liên kết hợp tác nên sản phẩm khoa học và công nghệ không hình thành chuỗi, không duy trì được lâu dài[10]. (3) Khối doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) chậm trong chuyển đổi số và đổi mới[11]. SME chiếm đa số doanh nghiệp của tỉnh, nhưng “tham gia chuyển đổi số còn chậm”. (4) Đóng góp của khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo vào tăng trưởng vẫn “chưa rõ nét”[12]. (5) Hệ sinh thái trung gian và tài chính cho đổi mới sáng tạo còn mỏng. Chương trình số 1567/QĐ-UBND phải đặt mục tiêu đến 2025 mới “hình thành ít nhất 2 tổ chức trung gian thị trường khoa học và công nghệ” (ươm tạo, sàn giao dịch, tư vấn…)[13].

Khánh Hòa có một số cơ sở nghiên cứu chủ lực trong các lĩnh vực hải dương học, thủy sản, du lịch, y tế…, nhưng năng lực nghiên cứu mũi nhọn về công nghệ biển, năng lượng tái tạo, công nghệ số vẫn cần được tăng cường[14]. Nhiều doanh nghiệp lớn hoạt động trong du lịch, bất động sản, cảng biển, năng lượng, chế biến thủy sản, nhưng bộ phận R&D nội bộ hoặc bộ phận đổi mới chưa thực sự phát triển.

Hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo còn non trẻ, số lượng startup về biển – năng lượng – du lịch – nông nghiệp còn hạn chế. Doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) thiếu nguồn lực và kỹ năng để hấp thụ công nghệ mới, dù nhu cầu chuyển đổi số, xanh hóa, nâng cao năng suất là rất lớn[15].

Định hướng nâng cao năng lực quản trị khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo ở Khánh Hòa

Thứ nhất, hoàn thiện cấu trúc thể chế khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo

Thiết lập cấu trúc thể chế liên thông, gồm 3 cấp độ bảo đảm việc vận hành hệ thống đổi mới hiệu quả. Cụ thể, cấp độ 1- Lãnh đạo chính trị và chiến lược gồm Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa giữ vai trò định hướng chiến lược và tổ chức ban chỉ đạo cấp tỉnh về phát triển khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, bám sát Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 09-NQ/TW; cấp độ 2- Hội đồng Khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số liên ngành, có đại diện: Sở Khoa học và Công nghệ, Tài chính, Nội vụ, Công Thương, Nông nghiệp và Môi trường...; các đại học, viện nghiên cứu; doanh nghiệp nòng cốt trong lĩnh vực biển – năng lượng – du lịch – nông nghiệp; đại diện các xã, đặc khu; cấp độ 3- Các tiểu hệ thống đổi mới theo cụm ngành/không gian, ví dụ kinh tế biển, năng lượng tái tạo, du lịch xanh, nông nghiệp thích ứng khí hậu được triển khai qua các cụm ngành và không gian kinh tế (khu kinh tế, khu công nghiệp, đô thị, vùng nguyên liệu).

Đối với lợi thế của Khánh Hòa, cần các định ưu tiên phát triển: (1) Trung tâm kinh tế biển & logistics biển quốc gia -dựa trên hệ thống cảng nước sâu Vân Phong – Cam Ranh – Cà Ná, vị trí trên trục giao thương quốc tế; (2) Trung tâm năng lượng tái tạo & công nghiệp phụ trợ- Kế thừa vị thế “thủ phủ nắng gió” của Ninh Thuận, hướng đến chuỗi giá trị năng lượng và công nghiệp phụ trợ (thiết bị, dịch vụ kỹ thuật, logistics, lưu trữ năng lượng); (3) Du lịch biển –văn hóa – nông nghiệp xanh, thông minh - liên kết Nha Trang – Cam Ranh – Vân Phong – Phan Rang – Vĩnh Hy, kết hợp nghỉ dưỡng cao cấp, du lịch trải nghiệm, văn hóa Chăm, nông nghiệp đặc sản (nho, táo, tỏi, cừu...); (4) Nông nghiệp và đô thị thích ứng khí hậu vùng khô hạn ven biển - phát triển mô hình canh tác tiết kiệm nước, giống chịu hạn – mặn, đô thị thông minh ven biển; dùng tri thức KH&CN để biến “khắc nghiệt” thành lợi thế.

Thứ hai, đổi mới công cụ chính sách và tài chính khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo

Nên thành lập Quỹ Đổi mới sáng tạo và khoa học, công nghệ Khánh Hòa - hợp nhất các quỹ và chương trình của hai tỉnh cũ; thiết kế cơ chế tài trợ cạnh tranh, ưu tiên dự án gắn với ưu tiên mô hình chuyên môn hoá thông minh, gắn kết chiến lược khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo với đặc thù vùng trên cơ sở tối ưu hóa sử dụng quỹ R&D, đồng thời thúc đẩy kết nối cụm ngành với chính sách đổi mới phù hợp, có đồng tài trợ của doanh nghiệp.

Thúc đẩy thị trường khoa học, công nghệ và bảo hộ sở hữu trí tuệ - xây dựng mạng lưới tư vấn sở hữu trí tuệ, hỗ trợ đăng ký nhãn hiệu, sáng chế, chỉ dẫn địa lý cho các sản phẩm biển – năng lượng – nông nghiệp đặc sản; kết nối với các chương trình của Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) với Bộ Khoa học và Công nghệ về hệ sinh thái tài sản trí tuệ và PII.

Xây dựng cơ chế, chính sách khuyến khích phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp và đổi mới mở gắn với ưu tiên chiến lược. Khánh Hòa nên định vị khởi nghiệp và đổi mới mở như “phòng thí nghiệm sống” cho các giải pháp biển – năng lượng – du lịch – nông nghiệp: Thành lập trung tâm đổi mới sáng tạo biển – năng lượng – du lịch tại một đô thị hạt nhân (Nha Trang/Phan Rang), đóng vai trò vườn ươm, không gian thí điểm; thiết kế chương trình tăng tốc cho startup trong các lĩnh vực: Công nghệ biển (nuôi biển, log biển, giám sát môi trường); công nghệ năng lượng (IoT, lưu trữ, số hóa lưới); du lịch thông minh (app, dữ liệu, AI); nông nghiệp thông minh (IoT, truy xuất nguồn gốc). Khuyến khích các tập đoàn, doanh nghiệp lớn trong tỉnh trở thành “đối tác đổi mới mở”: đưa ra bài toán, đồng tài trợ giải pháp, chia sẻ dữ liệu thử nghiệm...

Thứ ba, nâng cao năng lực quản trị và điều phối đa cấp

Khánh Hòa cần coi năng lực quản trị và điều phối khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo là một “năng lực cứng” của hệ thống chính quyền, với ba trục chính: (1) Năng lực chiến lược - khả năng nhìn dài hạn, tích hợp khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo vào quy hoạch, kế hoạch phát triển biển, năng lượng, du lịch, nông nghiệp; (2) Năng lực điều phối - điều phối giữa các cấp (tỉnh – xã) và giữa các ngành (Khoa học và Công nghệ, Tài chính, Nội vụ, Công Thương, Nông nghiệp và Môi trường…); (3) Điều phối giữa Nhà nước – doanh nghiệp – viện, trường – cộng đồng, để chính sách không “một chiều”; (4) Năng lực thực thi chính sách, tổ chức thực hiện kịp thời, đồng bộ, hiệu quả.

Để cụ thể hóa và thực hiện hiệu quả các định hướng trên, cần tập trung thực hiện một số giải pháp cơ bản sau:

Một là, xây dựng cơ chế lãnh đạo và tư vấn cấp cao về khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - củng cố Ban Chỉ đạo tỉnh về khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, do lãnh đạo Ủy ban nhân dân tỉnh đứng đầu, thành viên gồm lãnh đạo các sở, xã/phường trọng điểm; thành lập và vận hành thực chất Hội đồng tư vấn khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đồng thời, xác định rõ trách nhiệm điều phối theo từng cấp. Cấp tỉnh: định hướng chiến lược, xây dựng thể chế, điều phối nguồn lực lớn (ngân sách, quỹ, dự án trung ương, quốc tế). Cấp xã/phường: hiện thực hóa chiến lược khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo vào chương trình hành động địa phương; xây dựng các mô hình điểm (xã thông minh, vùng nuôi biển công nghệ cao, khu nông nghiệp thông minh…).

Hai là, nâng cao năng lực chiến lược của đội ngũ quản lý khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo. Cần đào tạo theo đúng “nhu cầu chiến lược”, tập trung vào phân tích hệ thống đổi mới vùng; thiết kế chiến lược chuyên môn hóa thông minh; thiết kế và quản lý ma trận chính sách, điều phối hoạt động khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo...

Ba là, hoàn thiện cơ chế phối hợp với Trung ương và đối tác ngoài nhà nước. Trước hết, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, các bộ, ngành, chủ động đề xuất thí điểm các cơ chế mới (quỹ đổi mới sáng tạo địa phương, sandbox cho công nghệ biển – năng lượng – du lịch thông minh, mua sắm công đổi mới) ngay khi khung pháp lý Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết số 193/2025/QH15 được cụ thể hóa. Cần phối hợp với doanh nghiệp, viện, trường, hiệp hội; được tham gia đồng tài trợ, đồng hành trong các dự án lớn (về biển, năng lượng, du lịch, nông nghiệp), chuyển giao công nghệ; đào tạo nhân lực; thí điểm mô hình sản xuất, dịch vụ mới.

Thứ tư, phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

 Hoàn thiện cấu trúc đầy đủ các chủ thể trong hệ sinh thái đổi mới sáng sáng tạo trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa.

- Nhà nước: Ủy ban nhân dân tỉnh, Khoa học và Công nghệ, Tài chính, Nội vụ, Công Thương, Nông nghiệp và Môi trường, các xã/phường – giữ vai trò kiến tạo, điều phối, ban hành “luật chơi” và cung cấp một phần nguồn lực đầu mối.

- Doanh nghiệp: trung tâm của hệ sinh thái, động lực thúc đẩy đầu tư khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, đồng tài trợ, thử nghiệm và thương mại hóa công nghệ.

- Viện nghiên cứu, trường đại học: Viện Hải dương học, Viện Nghiên cứu nuôi trồng thủy sản 3, Viện Pasteur Nha Trang, các trường đại học – là nguồn cung tri thức, công nghệ, nhân lực chất lượng cao.

- Tổ chức hỗ trợ trung gian: trung tâm ươm tạo, không gian làm việc chung, tổ chức tư vấn sở hữu trí tuệ, đơn vị hỗ trợ chuyển đổi số, hiệp hội ngành nghề, tổ chức tín dụng, tài chính ngân hàng. Đó là chủ thể hỗ trợ biến tiềm năng thành vật chất, giá trị hiện hữu, ý tưởng trở thành sản phẩm thị trường,

Hệ sinh thái tạo động lực tăng trưởng mới cho kinh tế tỉnh Khánh Hòa. Nhiều sản phẩm – dịch vụ mới xuất hiện: app du lịch, dịch vụ logistics thông minh, dịch vụ năng lượng, nông sản chế biến sâu, dịch vụ số cho du khách…Doanh nghiệp tăng năng suất nhờ ứng dụng công nghệ, tự động hóa, số hóa quản trị. Startup địa phương tạo việc làm chất lượng cao cho người trẻ – nhất là trong mảng số, dịch vụ biển, du lịch, năng lượng. Như vậy, GRDP không chỉ tăng nhờ đầu tư công và bất động sản, mà tăng nhờ năng suất, công nghệ và doanh nghiệp đổi mới. Đó là nền tăng trưởng dài hơi và bền vững hơn.

Hơn nữa, hệ sinh thái góp phần làm tăng sức hút của Khánh Hòa với nhà đầu tư, nhân tài và du khách. Thu hút nhà đầu tư công nghệ, quỹ đầu tư (vì nhìn thấy cộng đồng startup, dự án, viện–trường, chính quyền cởi mở). Thu hút nhân lực chất lượng cao – chuyên gia biển, năng lượng tái tạo, du lịch thông minh, công nghệ số – muốn đến làm việc, sống, khởi nghiệp ở một nơi có môi trường biển sống tốt.

Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hỗ trợ mạnh cho mục tiêu chuyển đổi số, chuyển đổi xanh của tỉnh. Biến lợi thế tự nhiên thành lợi thế công nghệ và tri thức. Đẩy nhanh chuyển đổi số trong doanh nghiệp nhỏ và vừa: quản trị, bán hàng, logistics, marketing, tài chính. Thử nghiệm các mô hình kinh tế tuần hoàn, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải trong du lịch, cảng biển, nông nghiệp, đô thị.

Thứ năm, tăng cường hợp tác quốc tế về khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo

- Thiết lập đầu mối điều phối hợp tác quốc tế về khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo. Thành lập (hoặc giao nhiệm vụ rõ) một đơn vị đầu mối về hợp tác quốc tế – đổi mới sáng tạo, phối hợp chặt chẽ với Sở Ngoại vụ, Sở Khoa học và Công nghệ, Công Thương, Hải quan...

Xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung về: các thỏa thuận MOA, MOU, dự án hợp tác khoa học và công nghệ đang triển khai; đối tác tiềm năng, chuyên gia quốc tế; các chương trình tài trợ, quỹ quốc tế có thể tham gia.

- Nâng năng lực hội nhập quốc tế cho cán bộ và hoàn thiện khung pháp lý. Đào tạo chuyên sâu cho cán bộ Sở Khoa học và Công nghệ, Tài chính, Ngoại vụ, Công Thương, lãnh đạo một số xã/phường về: thiết kế và quản lý dự án quốc tế; luật quốc tế về sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ, hợp đồng R&D; tiêu chuẩn – quy chuẩn quốc tế, hàng rào kỹ thuật.

Rà soát, điều chỉnh các quy định cấp tỉnh để: đơn giản hóa thủ tục tham gia dự án, chương trình quốc tế; tạo điều kiện cho đơn vị sự nghiệp, viện, trường, doanh nghiệp chủ động ký kết, triển khai hợp tác trong khung pháp lý chung của Nhà nước.

- Tăng cường hợp tác viện – trường – trung tâm nghiên cứu với đối tác quốc tế. Dựa trên nền tảng đã có (Đại học Thái Bình Dương, Đại học Khánh Hòa, hệ thống viện nghiên cứu, Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga, Viện Hải dương học, Viện Nuôi trồng thủy sản 3…), tỉnh cần khuyến khích xây dựng các phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu liên kết quốc tế trong các mảng thế mạnh: biển, môi trường, du lịch bền vững, chuyển đổi số, AI, IoT trong nông nghiệp và năng lượng. Phát triển chương trình đồng hướng dẫn, đồng đào tạo cho học viên cao học, nghiên cứu sinh giữa các trường/viện tại Khánh Hòa với đối tác nước ngoài. Hỗ trợ cán bộ trẻ, sinh viên tham gia chương trình trao đổi, thực tập nghiên cứu tại các đối tác nước ngoài, gắn với đề tài/đồ án phục vụ trực tiếp nhu cầu tỉnh. Yêu cầu các đơn vị tham gia hợp tác quốc tế gắn nội dung chuyển giao thực chất, thử nghiệm tại Khánh Hòa (pilot ở vùng nuôi biển, khu du lịch, đô thị, vùng nông nghiệp khô hạn…) để tránh “hợp tác trên giấy”.

- Thu hút dự án và nguồn lực quốc tế gắn với khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo. Kiến nghị lồng ghép mục tiêu khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo vào chiến lược thu hút FDI và ODA của tỉnh, như ưu tiên nhà đầu tư có trung tâm R&D, trung tâm dữ liệu, phòng thí nghiệm, chương trình đào tạo nhân lực tại chỗ; ưu tiên dự án FDI trong các lĩnh vực công nghệ cao, năng lượng tái tạo, hạ tầng số, logistics thông minh.

Chủ động đề xuất dự án với WB, ADB, JICA, KOICA, EU, UNDP… trong các chủ đề: thành phố thông minh Nha Trang; mô hình “living lab” về du lịch bền vững; quản lý tổng hợp đới bờ, bảo tồn đa dạng sinh học biển; nông nghiệp thích ứng khí hậu, kinh tế tuần hoàn.

- Hỗ trợ doanh nghiệp và startup tham gia mạng lưới đổi mới sáng tạo quốc tế. Phát huy vai trò của innokhanhhoa.vn như một cổng thông tin song ngữ (Việt - Anh) giới thiệu startup, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, nhu cầu hợp tác công nghệ của doanh nghiệp, dự án kêu gọi vốn, đồng thời kết nối với các mạng lưới, chợ công nghệ quốc gia và quốc tế. Tổ chức các đoàn doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp công nghệ tham dự Techfest quốc gia, sự kiện đổi mới sáng tạo ở Singapore, Hàn Quốc, châu Âu… thông qua các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo mà tỉnh đang triển khai.

Tích cực truyền thông quốc tế về đổi mới sáng tạo của tỉnh. Hằng năm, tổ chức các diễn đàn/tuần lễ về: Công nghệ biển & kinh tế biển xanh; Du lịch thông minh & bền vững; Năng lượng tái tạo & chuyển đổi số. Tham gia tích cực vào các mạng lưới khu vực (ASEAN, APEC) về đổi mới sáng tạo, thành phố thông minh, kinh tế biển./.

------------------------

[1] Thực hiện 7 nhóm giải pháp nâng cao Chỉ số PII tỉnh Khánh Hòa. https://congbaokhanhhoa.gov.vn/noi-dung/id/4000/Thuc-hien-7-nhom-giai-phap-nang-cao-Chi-so-PII-tinh-Khanh-Hoa?
[2] a framework for Science, Technology and Innovation Policy Reviews. https://unctad.org/system/files/official-document/dtlstict2019d4_en.pdf
[3] Thủ phủ năng lượng sạch Quốc gia - Ninh Thuận hội đủ điện gió, mặt trời, thủy năng, hạt nhân và LNG. https://nangluongvietnam.vn/thu-phu-nang-luong-sach-quoc-gia-ninh-thuan-hoi-du-dien-gio-mat-troi-thuy-nang-hat-nhan-va-lng-33954.html
[4] Nhìn lại sau 3 năm thực hiện Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. https://tinhuykhanhhoa.vn/tin-bai/dua-nghi-quyet-cua-dang-vao-cuoc-song/nhin-lai-sau-03-nam-thuc-hien-nghi-quyet-so-09-nqtw-cua-bo-chinh-tri-ve-xay-dung-phat-trien-tinh-kha-19836
[5] Sớm thành lập Hội đồng tư vấn và Tổ chuyên gia về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tỉnh Khánh Hòa. https://baokhanhhoa.vn/chuyen-doi-so/202509/somthanh-lap-hoi-dong-tu-van-va-to-chuyen-gia-ve-phat-trien-khoa-hoc-cong-nghe-doi-moi-sang-tao-va-chuyen-doi-so-tinh-khanh-hoa-5300337/
[6] https://baochinhphu.vn/cong-bo-cac-nghi-quyet-quyet-dinh-sap-nhap-thanh-lap-tinh-khanh-hoa-moi-102250630123702894.htm?
[7] https://congbao.khanhhoa.gov.vn/vi-vn/noi-dung/id/1391/Huong-dan-su-dung-Quy-phat-trien-KH-CN-cua-doanh-nghiep?
[8] Chào mừng Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Khánh Hòa lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030: Ưu tiên phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. https://baokhanhhoa.vn/chuyen-doi-so/202509/chao-mung-dai-hoi-dai-bieu-dang-bo-tinh-khanh-hoa-lan-thu-i-nhiem-ky-2025-2030-uu-tien-phat-trien-khoa-hoc-cong-nghe-doi-moi-sang-tao-chuyen-doi-so-a9e51a3/
[9] https://nhanluckhanhhoa.vn/doanh-nghiep-khcn
[10] Trợ lực cho doanh nghiệp khoa học công nghệ. https://baokhanhhoa.vn/kinh-te/202102/tro-luc-cho-doanh-nghiep-khoa-hoc-cong-nghe-8207979/
[11] Khánh Hòa: Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số. https://mst.gov.vn/khanh-hoa-ho-tro-doanh-nghiep-nho-va-vua-chuyen-doi-so-197157053.htm
[12] Chào mừng Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Khánh Hòa lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030: Ưu tiên phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. https://baokhanhhoa.vn/chuyen-doi-so/202509/chao-mung-dai-hoi-dai-bieu-dang-bo-tinh-khanh-hoa-lan-thu-i-nhiem-ky-2025-2030-uu-tien-phat-trien-khoa-hoc-cong-nghe-doi-moi-sang-tao-chuyen-doi-so-a9e51a3/
[13] Tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo đạt trên 50% vào năm 2025. https://congbaokhanhhoa.gov.vn/noi-dung/id/2479/Ty-le-doanh-nghiep-co-hoat-dong-doi-moi-sang-tao-dat-tren-50--vao-nam-2025
[14] Nhìn lại sau 03 năm thực hiện Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. https://tinhuykhanhhoa.vn/tin-bai/dua-nghi-quyet-cua-dang-vao-cuoc-song/nhin-lai-sau-03-nam-thuc-hien-nghi-quyet-so-09-nqtw-cua-bo-chinh-tri-ve-xay-dung-phat-trien-tinh-kha-19836
[15] Nâng cao Chỉ số PCI để tạo sức hút đầu tư. https://baokhanhhoa.vn/kinh-te/202509/nang-cao-chi-so-pcidetao-suc-hut-dau-tu-e1b3b40/