Phấn đấu đưa Khánh Hòa trở thành cực tăng trưởng quốc gia, thành phố trực thuộc Trung ương, trung tâm kinh tế biển hiện đại

Các đồng chí: TS Hoàng Trung Dũng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tổ chức Trung ương; TS Nghiêm Xuân Thành, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Khánh Hòa; Phạm Đại Dương, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương; PGS, TS Dương Trung Ý, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản; Trần Phong, Phó Bí thư, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa chủ trì hội thảo.

Hội thảo có sự tham dự của gần 150 đại biểu, gồm đại diện lãnh đạo Đảng và Nhà nước; lãnh đạo Ban Tổ chức Trung ương; Văn phòng Trung ương Đảng; Bộ Khoa học và Công nghệ; Bộ Công Thương; Bộ Tài chính; Bộ Giáo dục và Đào tạo; Bộ Nông nghiệp và Môi trường; Bộ Xây dựng; Bộ Quốc phòng; Bộ Công an; Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; đại diện các ủy ban của Quốc hội; lãnh đạo một số tỉnh, thành phố trong khu vực; lãnh đạo Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh và các sở, ban, ngành tỉnh Khánh Hòa, cùng nhiều diễn giả là các chuyên gia, nhà khoa học và nhà quản lý uy tín.

Phát biểu chào mừng hội thảo, đồng chí Nghiêm Xuân Thành khẳng định, hội thảo là sự kiện có ý nghĩa quan trọng, nhằm hiện thực hóa một cách thực chất và sinh động Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22-12-2024, của Bộ Chính trị, “Về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia”, từ thực tiễn của tỉnh Khánh Hòa.

Tỉnh Khánh Hòa sau sáp nhập đứng trước tiềm năng, cơ hội, vận hội to lớn để bước vào giai đoạn tăng tốc phát triển với nhiều ưu thế:

Khánh Hòa nằm ở vị trí trung tâm của các tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ. Đường bờ biển dài và đẹp nhất Việt Nam, với trên 500km, gần 200 hòn đảo lớn, nhỏ (trong đó có quần đảo Trường Sa, một phần chủ quyền máu thịt thiêng liêng của Tổ quốc), được định hình là trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội trên biển của cả nước.

Khánh Hòa có nhiều vịnh biển đẹp nổi tiếng: Vịnh Nha Trang, Cam Ranh, Vân Phong, Vĩnh Hy; nhiều cảng biển lớn nhất: Cảng Cam Ranh, Nha Trang, Cà Ná. Hiện tỉnh có 2 sân bay là Cam Ranh, Thành Sơn và dự kiến bổ sung quy hoạch thêm 1 sân bay quốc tế trước năm 2030 tại Vân Phong.

Đồng chí Nghiêm Xuân Thành mong muốn, tại hội thảo, các diễn giả là các chuyên gia, nhà khoa học và nhà quản lý uy tín sẽ giúp Khánh Hòa trả lời câu hỏi: Làm sao để khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo trở thành động lực không chỉ cho tăng trưởng, mà xa hơn là đổi mới mô hình phát triển của tỉnh, tạo ra những động lực mới, mô hình mới cho sự phát triển nhanh nhưng bền vững, khai thác hết các tiềm năng, lợi thế của Khánh Hoà sau sáp nhập.

Phát biểu đề dẫn hội thảo, đồng chí Phạm Đại Dương khẳng định, tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025 và nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm năm 2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương Nghị quyết 57, đồng chí Tổng Bí thư, Trưởng Ban Chỉ đạo quán triệt phương châm năm 2026 là “hành động đột phá, lan tỏa kết quả”, phải chuyển từ giai đoạn “khởi động, chạy đà” sang “tăng tốc”, chuyển từ cách làm theo kế hoạch sang cách làm theo mục tiêu và sản phẩm. Theo đó, mỗi bộ, ngành, địa phương sẽ phải triển khai quyết liệt hơn nữa các nhiệm vụ trọng tâm tạo sức lan tỏa: Tập trung nguồn lực cho công nghệ chiến lược và thương mại hoá sản phẩm; thúc đẩy liên kết chặt chẽ giữa Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp để làm hạt nhân thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; tăng cường chuyển đổi số gắn với cải cách hành chính và tinh gọn bộ máy, vận hành có hiệu quả chính quyền địa phương 2 cấp; thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong khu vực công; lấy sự hài lòng của doanh nghiệp, người dân làm thước đo kết quả thực hiện. Tập trung đầu tư và triển khai các công nghệ chiến lược tạo năng lực cạnh tranh lâu dài, huy động nguồn lực xã hội để đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực then chốt của tăng trưởng hai con số. Đồng thời, quán triệt và triển khai nghiêm túc các nhiệm vụ bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng và chủ quyền số là điều kiện tiên quyết để phát triển bền vững.

Với hơn 80 tham luận của các chuyên gia, các nhà khoa học, nhà quản lý và các ý kiến phát biểu tham luận trực tiếp, hội thảo đã tập trung làm sáng tỏ những nội dung sau:

Thứ nhất, hội thảo làm rõ vai trò của khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo đối với sự phát triển nhanh và bền vững của quốc gia cũng như của các địa phương, trong đó có Khánh Hòa. Nhiều tham luận đã luận giải, làm sâu sắc quan điểm của Đảng tại Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị: Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đổi mới phương thức quản trị quốc gia, phát triển kinh tế - xã hội, ngăn chặn nguy cơ tụt hậu, đưa đất nước phát triển bứt phá, giàu mạnh trong kỷ nguyên mới.

Các ý kiến đều nhấn mạnh, trong bối cảnh hiện nay, phát triển nhanh và bền vững phải dựa trên nền tảng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế tri thức; đồng thời, khắc phục triệt để mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào khai thác tài nguyên, lao động giản đơn và vốn đầu tư. Việc phát triển nhanh không còn được hiểu đơn thuần là gia tăng quy mô kinh tế, mà phải gắn với nâng cao chất lượng tăng trưởng, hàm lượng khoa học - công nghệ trong từng ngành, từng lĩnh vực.

Các địa phương muốn phát triển nhanh, bền vững phải tập trung phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phục vụ trực tiếp cho các ngành, lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh, có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao, đóng góp bền vững cho tăng trưởng. Đây là định hướng có giá trị quan trọng để tỉnh Khánh Hòa xác định đúng trọng tâm, trọng điểm trong chiến lược phát triển của mình. Nhiều ý kiến cho rằng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo chính là chìa khóa then chốt, là động lực chủ yếu để Khánh Hòa thực hiện thành công mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030.

Một số tham luận đã đánh giá một cách khách quan, khá toàn diện những kết quả đạt được, hạn chế, vướng mắc trong quá trình ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tại Khánh Hòa thời gian qua. Những số liệu, dẫn chứng cụ thể được các đại biểu nêu ra cho thấy bức tranh phát triển của tỉnh có nhiều điểm sáng. Tốc độ tăng trưởng GRDP của Khánh Hòa liên tục ở mức cao. Những con số đó phản ánh rõ nét sự chuyển dịch tích cực của cơ cấu kinh tế theo hướng dịch vụ, công nghiệp, khẳng định Khánh Hòa đang đi đúng hướng, từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành cực tăng trưởng quan trọng của khu vực và cả nước.

Hội thảo cũng thẳng thắn chỉ ra những tồn tại cần sớm khắc phục, như mức đầu tư cho khoa học, công nghệ chưa tương xứng với yêu cầu phát triển; cơ chế, thủ tục triển khai một số nhiệm vụ khoa học - công nghệ; sự liên kết giữa nghiên cứu - đào tạo - sản xuất - kinh doanh. Hội thảo cung cấp nhiều luận cứ khoa học và minh chứng thực tiễn sinh động cho thấy, nếu biết tận dụng sức mạnh của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Khánh Hòa hoàn toàn có thể “đi tắt, đón đầu” trong nhiều lĩnh vực, tạo ra những bứt phá mà phương thức phát triển truyền thống khó có thể mang lại, từng bước vươn lên trở thành trung tâm kinh tế, khoa học - công nghệ tiên phong của khu vực Nam Trung Bộ và cả nước.

Thứ hai, vai trò của chuyển đổi số trong hệ sinh thái đổi mới, sáng tạo. Cùng với đột phá về khoa học- công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số không chỉ là xu thế tất yếu, mà đang trở thành phương thức phát triển mới.

Trong kỷ nguyên Cách mạng công nghiệp thứ tư, chuyển đổi số đã trở thành xu thế tất yếu, là động lực quyết định để nâng cao năng lực cạnh tranh cũng như hiệu quả quản trị của mỗi quốc gia và địa phương. Đối với Khánh Hòa, chuyển đổi số mở ra cơ hội xây dựng chính quyền số thông suốt, hiệu lực, hiệu quả; phát triển kinh tế số, xã hội số; nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp; đồng thời giúp tỉnh hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế số quốc gia và toàn cầu.

Nhiều ý kiến nêu rõ, chúng ta đang chứng kiến chuyển đổi số trở thành xu hướng chủ đạo trong quản trị và phát triển. Kinh nghiệm các địa phương khác cho thấy, chuyển đổi số thành công sẽ giảm mạnh chi phí giao dịch, nâng cao tính minh bạch, tăng tốc độ xử lý công việc, cung cấp dịch vụ, tất cả những yếu tố này đều góp phần cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh.

Thứ ba, về mục tiêu, tầm nhìn, định vị và định hướng phát triển của Khánh Hòa trong giai đoạn mới. Các ý kiến đều đồng thuận cao với mục tiêu đưa Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030, là cực tăng trưởng chiến lược của quốc gia. Đây là khát vọng lớn đã được khẳng định trong Nghị quyết số 09-NQ/TW năm 2022 của Bộ Chính trị và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Khánh Hòa lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2025 - 2030, trong đó nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của Khánh Hòa trong chiến lược phát triển kinh tế biển, công nghiệp công nghệ cao và đổi mới sáng tạo của đất nước.

Để hiện thực hóa mục tiêu đưa Khánh Hòa trở thành một cực tăng trưởng mạnh của quốc gia dựa trên nền tảng khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, nhiều ý kiến cũng đề xuất tỉnh cần triển khai một cách đồng bộ và quyết liệt các nhóm giải pháp tổng thể, như: Hoàn thiện cơ chế, chính sách đồng bộ, chặt chẽ, “đi trước một bước” nhằm dẫn dắt hoạt động khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo trong tỉnh. Tăng cường đầu tư phát triển hạ tầng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số, trong đó bao gồm cả hạ tầng cứng lẫn hạ tầng mềm. Phát triển mạnh nguồn nhân lực khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, lấy con người là trung tâm, có chính sách thu hút và đãi ngộ nhân tài. Thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp, coi doanh nghiệp là lực lượng tiên phong, động lực quan trọng cho phát triển. Tập trung phát triển các lĩnh vực trụ cột để tạo sức bật tăng trưởng. Đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ cao trong quản trị phát triển địa phương. Mỗi cấp, mỗi ngành phải xác định rõ trách nhiệm trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của tỉnh. Lãnh đạo tỉnh cần đóng vai trò “tổng tư lệnh”, thể hiện quyết tâm chính trị cao nhất, huy động tối đa nguồn lực trong thẩm quyền để tạo đột phá. Tăng cường hợp tác liên vùng và hội nhập quốc tế về khoa học - công nghệ để tranh thủ nguồn lực.

Thứ tư, đề xuất giải pháp để đưa Khánh Hòa trở thành trung tâm kinh tế biển hiện đại. Một là, đó là đổi mới tư duy, chuyển từ tư duy “khai thác biển” sang tư duy “tạo giá trị từ biển”, coi biển là không gian phát triển chiến lược, Khánh Hòa phải trở thành một trung tâm kinh tế - công nghệ - dịch vụ biển tích hợp. Hai là, đấy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Khoa học - công nghệ sẽ nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh; giúp hiện đại hóa khai thác biển, nuôi biển, logistics cảng biển, du lịch biển; giảm chi phí, tăng hiệu quả và bảo đảm môi trường bền vững. Đồng thời, tạo ra ngành kinh tế biển mới có giá trị cao; công nghệ sinh học biển, công nghệ số, robot tự động, trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (big data), mở ra hướng phát triển cho y dược biển, phân tích nguồn lợi, cảnh báo thiên tai, du lịch thông minh. Ứng dụng khoa học, công nghệ sẽ thu hút đầu tư và nguồn lực chất lượng cao; đổi mới sáng tạo giúp hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp biển, tạo sức hút cho doanh nghiệp công nghệ trong và ngoài nước và quản lý tài nguyên biển hiệu quả, phát triển bền vững.

Thứ năm, tăng cường phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa Trung ương và địa phương, giữa cơ quan quản lý nhà nước, các cơ sở nghiên cứu - đào tạo và cộng đồng doanh nghiệp. Về phía Trung ương, các ban, bộ, ngành đề nghị tiếp tục quan tâm, hỗ trợ Khánh Hòa triển khai hiệu quả các nhiệm vụ về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; phối hợp xây dựng Chương trình hành động cụ thể thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị; ưu tiên đầu tư cho những công trình trọng điểm, mang tính lan tỏa, như Trung tâm dữ liệu quốc gia, Trung tâm công nghệ đại dương, các tuyến giao thông kết nối vùng. Về phía các viện nghiên cứu, trường đại học, đề nghị tiếp tục tăng cường hợp tác thực chất, lâu dài với tỉnh Khánh Hòa; đẩy mạnh chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ; hình thành mạng lưới chuyên gia tư vấn cho các quyết sách lớn của tỉnh.

Hội thảo cũng đề xuất việc xây dựng Diễn đàn thường niên về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vùng Nam Trung Bộ - Tây Nguyên, do Khánh Hòa đăng cai, tạo cơ chế liên kết bền vững giữa các địa phương, bộ, ngành, viện trường và doanh nghiệp…

Phát biểu kết luận hội thảo, PGS, TS Dương Trung Ý, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản khẳng định, sau thời gian làm việc với tinh thần nghiêm túc, khoa học và trách nhiệm cao, Hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề “Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, phấn đấu đưa Khánh Hòa trở thành cực tăng trưởng quốc gia, thành phố trực thuộc Trung ương, trung tâm kinh tế biển hiện đại” đã hoàn thành toàn bộ chương trình đề ra và đạt nhiều kết quả tốt đẹp.

Đồng chí Dương Trung Ý tin tưởng, từ những kết quả của hội thảo, nhiều chương trình hành động cụ thể, ý tưởng đổi mới sáng tạo và các dự án phát triển kinh tế - xã hội thiết thực sẽ sớm được triển khai, đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thực sự trở thành lực lượng sản xuất mới, là động lực chủ yếu cho sự phát triển nhanh, bền vững của tỉnh Khánh Hòa, góp phần cùng cả nước vươn mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới./.