Hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp ở xã Bá Thước (Thanh Hóa): Kết quả và những yêu cầu đặt ra

Nhanh chóng triển khai các nhiệm vụ thuộc thẩm quyền

Ngay từ những ngày đầu triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Đảng ủy xã quán triệt và triển khai thực hiện thực hiện các chỉ thị, nghị quyết của Trung ương, tỉnh, triển khai nghiêm túc các nhiệm vụ thuộc thẩm quyền với trọng tâm là ổn định tổ chức bộ máy, chuẩn bị tổ chức Đại hội đại biểu Đảng bộ xã lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030, chỉ đạo thực hiện hỗ trợ xây dựng nhà ở cho hộ nghèo, hộ gia đình chính sách và hộ khó khăn về nhà ở; phân bổ tài chính, ngân sách; quy hoạch, đất đai; tiếp nhận và thực hiện các chương trình, dự án đầu tư công bảo đảm tiến độ, chất lượng theo quy định; giải quyết thủ tục hành chính cho người dân.

Thường xuyên, kịp thời nhận được sự hỗ trợ về chuyên môn của các cơ quan chuyên trách ở Tỉnh ủy, các sở, ngành cấp tỉnh, các cơ quan chuyên trách, tham mưu giúp việc Đảng ủy và các phòng, đơn vị thuộc Uỷ ban nhân dân xã đã có nhiều nỗ lực hoàn thành công tác sáp nhập, sắp xếp tổ chức bộ máy theo yêu cầu và đi vào vận hành cơ bản thông suốt, ổn định, thể hiện ở các điểm chính sau:

Một là, tổ chức bộ máy của xã được hoàn thành theo quy định. Uỷ ban nhân dân xã kịp thời ban hành quy chế làm việc, kiện toàn các chức danh lãnh đạo, quản lý và phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng cán bộ, công chức, viên chức, bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, đúng quy định, phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ, không để xảy ra tình trạng bỏ trống, chồng chéo chức năng, nhiệm vụ. Đồng thời, Ủy ban nhân dân xã ban hành quy định chức năng, nhiệm vụ của 4 phòng, ban chuyên môn, 1 đơn vị sự nghiệp trực thuộc Ủy ban nhân dân xã; thực hiện nghiêm kỷ luật, kỷ cương hành chính, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của bộ máy chính quyền cơ sở.

Hai là, Uỷ ban nhân dân xã hoàn thành các điều kiện vận hành Trung tâm phục vụ hành chính công theo các tiêu chí giám sát trên Hệ thống giám sát thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW. Bảo đảm đầy đủ trang thiết bị, cơ sở vật chất và bố trí nhân lực để vận hành hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phục vụ tổ chức, cá nhân trong công tác tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính. Thực hiện công bố công khai đầy đủ thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết. 100% dịch vụ công trực tuyến đã được tích hợp, công khai trên Cổng dịch vụ công quốc gia.

Theo đó, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã đi vào hoạt động nề nếp, tiếp cận ngay các nhiệm vụ, quyền hạn phải triển khai thực hiện, đồng thời vận hành xử lý công việc trên môi trường điện tử; hệ thống công nghệ thông tin từng bước được đầu tư đồng bộ, bảo đảm phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành, giải quyết thủ tục hành chính cho nhân dân. Do đó các hoạt động tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính diễn ra trơn tru, thông suốt; niêm yết công khai các thủ tục giải quyết hồ sơ hành chính, bảng biểu, khẩu hiệu tại trụ sở. Các thủ tục hành chính cơ bản được giải quyết tại chỗ theo cơ chế “một cửa”, “một cửa liên thông”, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, thủ tục hành chính và tăng tính minh bạch trong quá trình xử lý.

Từ ngày 1-7-2025 đến ngày 31-10-2025, xã tiếp nhận và giải quyết 5.689 hồ sơ, trong đó tiếp nhận trực tuyến 3.370 hồ sơ, trực tiếp 2.319 hồ sơ. Số lượng hồ sơ đã giải quyết là 5.577 hồ sơ, hồ sơ trả trước hạn, đúng hạn 5.576 hồ sơ, hồ sơ quá hạn 1 hồ sơ, hồ sơ đang giải quyết trong hạn 112 hồ sơ, hồ sơ xin rút/trả lại 141 hồ sơ. Công khai, minh bạch đạt 18/18 điểm bằng 100%; tiến độ giải quyết đạt 19.72/20 điểm, bằng 98,6%; dịch vụ công trực tuyến đạt 8,13/12 điểm, bằng 67,75%; thanh toán trực tuyến đạt 8,43/10 điểm, bằng 84,3 %; mức độ hài lòng đạt 18/18 điểm, bằng 100%; số hóa hồ sơ đạt 22/22 điểm, bằng 100%.

Số liệu đánh giá tại Cổng dịch vụ công quốc gia về đánh giá chất lượng phục vụ, tạm tính đến ngày 14-8-2025, xã Bá Thước xếp hạng thứ 3/166 xã, phường của tỉnh.

Từng bước tháo gỡ khó khăn, thực hiện hiệu quả nhiệm vụ được giao

Thực tiễn vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại xã Bá Thước cho thấy còn không ít khó khăn, vướng mắc cần được nhận diện rõ và giải quyết kịp thời để tiếp tục hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp trên địa bàn.

Về tổ chức bộ máy, hiện nay, vẫn chưa có quy định phân cấp, phân quyền cho cấp xã trong công tác tuyển dụng cán bộ, công chức, viên chức; việc luân chuyển, điều động viên chức cũng chưa có hướng dẫn cụ thể. Điều này dẫn đến khó khăn trong việc chủ động bố trí nhân sự phù hợp với tình hình thực tế và yêu cầu nhiệm vụ tại địa phương. Nguồn nhân lực của xã còn thiếu, thiếu cán bộ có chuyên môn, nghiệp vụ ở một số lĩnh vực, như đất đai, tài chính, khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, y tế, giáo dục; chất lượng cán bộ, công chức chưa đồng đều, một số chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ.

Trong khi đó, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp phải thực hiện nhiều nhiệm vụ thuộc thẩm quyền cấp huyện trước đây, dẫn đến khối lượng công việc tăng lên nhiều. Mỗi công chức phải phụ trách đồng thời nhiều lĩnh vực có nhiều yếu tố phức tạp, nhất là trong các lĩnh vực như đất đai, y tế, giáo dục, khoa học - công nghệ và chuyển đổi số…; đồng thời, vừa thường xuyên xử lý các vấn đề phát sinh tại cơ sở, vừa phải xây dựng các kế hoạch, văn bản báo cáo, báo cáo định kỳ và đột xuất của cấp tỉnh, cấp ủy, Ủy ban nhân dân xã với nhiều nội dung công việc trong thời gian ngắn.

Về cơ sở, vật chất, trang thiết bị làm việc tại Ủy ban nhân dân xã chủ yếu được tận dụng lại từ các đơn vị hành chính cũ, nhiều thiết bị đã cũ, xuống cấp; nhiều thiết bị chưa bảo đảm chất lượng, đặc biệt là máy tính có cấu hình thấp, gây khó khăn trong quá trình vận hành phần mềm chuyên ngành như địa chính, phần mềm quản lý văn bản và các hệ thống ứng dụng công nghệ thông tin trong giải quyết thủ tục hành chính. Bên cạnh đó, thiếu một số thiết bị, máy móc theo quy định như máy scan tốc độ cao, thiết bị nhận diện sinh trắc học, gây bất cập nhất định trong công tác phục vụ người dân.

Về tài chính, xã Bá Thước là xã miền núi, điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn; nguồn thu ngân sách hạn chế, không đáp ứng được nhu cầu chi cho các hoạt động thường xuyên và đầu tư phát triển tại địa phương. Việc cân đối ngân sách còn phụ thuộc nhiều vào cấp trên, dẫn đến khó khăn trong việc chủ động bố trí kinh phí thực hiện một số nhiệm vụ theo kế hoạch, nhất là trong lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa - xã hội và xây dựng kết cấu hạ tầng.

Để vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp hiệu quả trong điều kiện xã miền núi còn nhiều khó khăn, cấp ủy và chính quyền xã đã chủ động rà soát toàn bộ các khâu tổ chức, vận hành bộ máy sau sáp nhập; trên cơ sở đó đề xuất tỉnh sớm hoàn thiện quy định về phân cấp, phân quyền đối với cấp xã trong công tác tuyển dụng, điều động, luân chuyển viên chức. Việc có khung pháp lý rõ ràng sẽ giúp địa phương từng bước chủ động bố trí, sử dụng nhân lực phù hợp với nhu cầu thực tiễn, giảm tình trạng thiếu và chênh lệch chất lượng cán bộ giữa các lĩnh vực chuyên môn.

Song song với đó, trước mắt xã cần ưu tiên nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng yêu cầu kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực trong mô hình chính quyền 2 cấp. Theo đó, xã nên thường xuyên tổ chức các lớp bồi dưỡng về quản lý đất đai, tài chính, chuyển đổi số, y tế, giáo dục… giúp cán bộ nâng cao nghiệp vụ, tăng khả năng xử lý công việc phát sinh tại cơ sở. Xã cũng cần tăng cường cơ chế phối hợp với các sở, ngành cấp tỉnh để được hỗ trợ chuyên môn kịp thời, tránh tình trạng quá tải trong giai đoạn mới.

Đối với điều kiện cơ sở vật chất, xã cần lập danh mục trang thiết bị thiếu, xuống cấp, đề xuất cấp trên bố trí nguồn lực đầu tư thay thế có trọng tâm, nhất là máy tính cấu hình cao, máy scan tốc độ lớn, thiết bị phục vụ số hóa hồ sơ và vận hành các phần mềm chuyên ngành. Việc từng bước chuẩn hóa hạ tầng sẽ nâng cao chất lượng giải quyết thủ tục hành chính và giảm thiểu sai sót trong xử lý văn bản điện tử.

Về tài chính - ngân sách, xã cần xây dựng kế hoạch sử dụng kinh phí chặt chẽ, ưu tiên cho các lĩnh vực thiết yếu như giáo dục, y tế, chuyển đổi số và hạ tầng phục vụ dân sinh. Đồng thời, tăng cường khai thác các nguồn lực hợp pháp từ các chương trình mục tiêu quốc gia, dự án hỗ trợ vùng khó khăn, qua đó giảm áp lực phụ thuộc vào ngân sách cấp trên.

Việc thực hiện đồng bộ các giải pháp trên sẽ giúp xã Bá Thước từng bước tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, bảo đảm mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành thông suốt, thực hiện và xử lý hiệu quả các nhiệm vụ được giao, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới./.