Công tác đối ngoại nâng cao vị thế cho Thành phố Hồ Chí Minh hiện thực hóa khát vọng vươn mình

Hợp tác sâu rộng, nâng tầm vị thế

Trong nhiệm kỳ 2020 - 2025, công tác đối ngoại của TPHCM được triển khai sâu rộng và toàn diện, đóng góp tích cực vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội, củng cố niềm tin trong cộng đồng quốc tế đối với một đô thị năng động, cởi mở và đạt nhiều kết quả tích cực, thể hiện trên các mặt công tác. Theo Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố khóa X, hoạt động đối ngoại đã được thực hiện đồng bộ trên cả ba kênh: đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân, đồng thời, lan thời lan tỏa sâu rộng trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, thông tin tuyên truyền và công tác người Việt Nam ở nước ngoài. Trong đó, ở kênh đối ngoại Đảng của TPHCM đã bám sát quan điểm, đường lối đối ngoại của Đảng ta trên tinh thần độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa dạng hóa, đa phương hóa, chủ động, tích cực hội nhập quốc tế vì lợi ích quốc gia, dân tộc. Điểm đáng ghi nhận, TPHCM đã thể hiện rõ vai trò tiên phong trong thực thi đường lối đối ngoại của Trung ương ở cấp địa phương.

Để phát huy kênh đối ngoại Nhà nước, TPHCM đã duy trì tốt mối quan hệ hữu nghị với 58 địa phương trên thế giới, tham gia tích cực các cơ chế hợp tác đa phương với Mạng lưới thành phố lớn C40, Mạng lưới đô thị thông minh ASEAN, Diễn đàn đô thị thế giới (WUF). Thông qua đó, TPHCM có cơ hội học hỏi kinh nghiệm về công tác quy hoạch, chống ngập, phát triển đô thị bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu, nâng cao năng lực quản trị đô thị hiện đại trong bối cảnh mới. Bên cạnh đó, TPHCM đã chủ động kết nối, ký kết hợp tác với các địa phương thuộc những quốc gia là đối tác chiến lược của Việt Nam và tổ chức hàng trăm cuộc xúc tiến đầu tư, thương mại, du lịch, từng bước khẳng định vai trò đầu tàu trong hội nhập quốc tế. Song song với các hoạt động trên, công tác an ninh đối ngoại của TPHCM thời gian qua luôn được bảo đảm vững chắc, đó là nhờ sự phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng để đảm bảo an ninh, an toàn cho các cơ quan lãnh sự, cơ quan đại diện nước ngoài trên địa bàn.

Đặc biệt, sau khi sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, TPHCM được xem là “siêu đô thị”, là điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư trên thế giới. Với việc xác định đối ngoại nhân dân đóng vai trò là cầu nối, nối văn hóa, tăng cường hiểu biết và hợp tác giữa TPHCM và các địa phương trên toàn thế giới. Trong 5 năm gần đây, công tác ngoại giao nhân dân của TPHCM được triển khai sôi nổi, hiệu quả, góp phần củng cố quan hệ hữu nghị giữa nhân dân Việt Nam và các nước. Liên hiệp các tổ chức hữu nghị TPHCM (HUFO) tiếp tục khẳng định vai trò là “cầu nối” trong hòa bình, đoàn kết, hợp tác quốc tế.

Để công tác đối ngoại góp phần quan trọng hiện thực hóa khát vọng vươn mình

Thực hiện chủ trương của Trung ương, TPHCM hợp nhất với tỉnh Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, lấy tên Thành phố Hồ Chí Minh, là sự kết tinh trí tuệ và ý chí phát triển chung, để hình thành một siêu đô thị với khát vọng phát triển và tầm nhìn dài hạn, TPHCM đặt mục tiêu nâng cao vị thế quốc tế, phấn đấu đến năm 2030 trở thành đô thị thông minh, văn minh, hiện đại, có vị thế nổi bật trong Đông Nam Á về kinh tế, tài chính, thương mại, giáo dục, y tế và khoa học - công nghệ; hướng tới nằm trong tốp 100 thành phố phát triển tốt thế giới; tầm nhìn đến năm 2045, trở thành trung tâm lớn của châu Á, một đô thị toàn cầu xanh, hấp dẫn. Để hiện thực hóa tầm nhìn và khát vọng ấy, TPHCM xác định công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế là một trong những giải pháp then chốt, mở đường thu hút các nguồn lực, chuyển giao khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Khi công tác đối ngoại đạt những thành tựu quan trọng, sẽ là tiền đề cho TPHCM đẩy mạnh mở rộng thị trường, kết nối vào chuỗi sản xuất toàn cầu, tăng sức hút đầu tư chất lượng cao, thu hút nhân tài và chuyên gia quốc tế… nhằm phát triển hệ sinh thái công nghiệp công nghệ cao, kinh tế số và kinh tế xanh. Đồng thời, tận dụng tối đa những cơ chế, chính sách đặc thù Trung ương dành cho TPHCM để khai thác, phát huy tiềm năng, lợi thế trở thành nguồn lực trong quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng.

Cùng với triển khai thực hiện các cơ chế, chính sách đặc thù, TPHCM quyết tâm thực hiện tốt Nghị quyết số 59-NQ/TW, ngày 24-1-2025, của Bộ Chính trị, “Về hội nhập quốc tế trong tình hình mới” (Nghị quyết số 59) với các nhóm giải pháp mang tính đột phá như sau.

Một là, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và chủ động đổi mới tư duy, nhận thức và hành động quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng trong tình hình mới. Làm tốt công tác tuyên truyền, phổ biến, quán triệt sâu rộng trong toàn hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân về nội dung cốt lõi của Nghị quyết số 59. Đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, vận dụng các nền tảng trực tuyến trong công tác tuyên truyền đối ngoại và hội nhập quốc tế. Nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tuyên truyền, giáo dục cán bộ, đảng viên và nhân dân, nhất là thế hệ trẻ, về nhận thức, trách nhiệm, tinh thần chủ động đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch trong tiến trình hội nhập quốc tế. Thực hiện hiệu quả công tác phối hợp, trao đổi thông tin giữa các cơ quan đầu mối về đối ngoại và hội nhập quốc tế; tăng cường công tác nghiên cứu, dự báo nhằm chủ động nhận diện, nắm tình hình, hạn chế các tác động tiêu cực, tận dụng tối đa yếu tố thuận lợi và tranh thủ nguồn lực từ quá trình hội nhập quốc tế.

Hai là, để nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế phục vụ xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường, TPHCM tập trung triển khai hiệu quả Chiến lược nâng tầm công tác đối ngoại đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và các kế hoạch, chương trình hội nhập quốc tế. Đẩy mạnh cải cách thể chế, cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh; nâng cao hiệu quả công cụ chính sách để thu hút FDI, ODA chất lượng cao. Hỗ trợ các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế, trong đó có doanh nghiệp tư nhân, tham gia sâu rộng vào thị trường toàn cầu, tham gia vào các chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị xuyên quốc gia. Tích cực nghiên cứu, triển khai các biện pháp, chính sách nhằm tranh thủ, tận dụng cơ hội đến từ các sáng kiến hợp tác kinh tế quốc tế, các hiệp định thương mại tự do (FTAs) mà Việt Nam đã tham gia; thực hiện tốt các nghĩa vụ trong khuôn khổ các cơ chế kinh tế đa phương mà Thành phố là thành viên. Nâng tầm các sự kiện đối ngoại như Diễn đàn Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (HEF), Đối thoại Hữu nghị (FD), Hội chợ Du lịch Quốc tế (ITE)… trở thành các diễn đàn quốc tế xứng tầm, quy tụ các chính trị gia, chuyên gia, doanh nghiệp, tập đoàn đa quốc gia tham dự,

Ba là, đẩy mạnh hội nhập quốc tế về chính trị, an ninh, quốc phòng sâu rộng, toàn diện và hiệu quả hơn, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Tiếp tục đẩy mạnh và làm sâu sắc quan hệ hữu nghị, hợp tác với các địa phương quốc tế, đặc biệt là địa phương thuộc các nước có quan hệ đặc biệt, quan hệ đối tác chiến lược toàn diện, đối tác chiến lược, đối tác toàn diện, bạn bè truyền thống của Việt Nam; chủ động nghiên cứu, đề xuất hình thành những khuôn khổ hợp tác mới, mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực mới. Triển khai đồng bộ đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước, đối ngoại Nhân dân; thúc đẩy ngoại giao chính trị đi vào chiều sâu, thực chất. Xây dựng mối quan hệ hợp tác chặt chẽ, nghiên cứu triển khai các cơ chế hợp tác quốc tế về chia sẻ thông tin, cảnh báo sớm và ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống; tăng cường hợp tác quốc tế về đấu tranh phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm khủng bố, tội phạm có yếu tố nước ngoài, hợp tác thực thi pháp luật. Nâng cao tính chủ động, hiệu quả trong tham gia các diễn đàn, cơ chế đa phương chính đảng và đối ngoại nhân dân; thúc đẩy các sáng kiến phù hợp với lợi ích và điều kiện của Thành phố.

Bốn là, đẩy mạnh hội nhập quốc tế về khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, góp phần nâng cao sức mạnh tổng hợp cho TPHCM, từ đó góp phần năng lực cạnh tranh quốc gia, mở rộng không gian phát triển bền vững và hiện đại hóa đất nước. Với chủ trương này, TPHCM sẽ tham gia các cơ chế hợp tác song phương và đa phương trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; vận động các đối tác quốc tế hỗ trợ tài chính, kỹ thuật và chia sẻ kinh nghiệm phát triển hệ sinh thái khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp bán dẫn. Đẩy mạnh nghiên cứu và xây dựng các chuẩn mực về khoa học - công nghệ trong nước phù hợp với các tiêu chuẩn, quy định của quốc tế, góp phần nâng cao sức cạnh tranh cho doanh nghiệp và sản phẩm TPHCM; triển khai các hoạt động nghiên cứu, tìm kiếm đối tác, bao gồm các tập đoàn công nghệ toàn cầu, phục vụ xây dựng các trung tâm nghiên cứu, phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ tiên tiến và đổi mới sáng tạo tại TPHCM.

Năm là, để hội nhập quốc tế về văn hóa, xã hội, du lịch, môi trường, giáo dục - đào tạo, y tế và các lĩnh vực khác một cách mạnh mẽ, hiệu quả, TPHCM sẽ xây dựng và triển khai mô hình kết hợp ngoại giao chính trị - kinh tế - văn hóa như tổ chức “Lễ hội Thành phố Hồ Chí Minh” tại nước ngoài; đăng cai tổ chức các sự kiện quốc tế lớn về văn hóa, tôn giáo, thể thao và du lịch tầm khu vực và quốc tế, gắn với các hoạt động đối ngoại đa phương cấp cao; thực hiện hiệu quả các nội dung theo Kế hoạch hành động triển khai Chiến lược Ngoại giao văn hoá đến năm 2030 trên địa bàn Thành phố; triển khai hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025 - 2035. Đồng thời, rà soát, triển khai các điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế song phương và đa phương trong lĩnh vực văn hóa, xã hội, du lịch, môi trường, giáo dục - đào tạo, y tế, lao động, nông nghiệp và các lĩnh vực khác.

Sáu là, nâng cao năng lực thực thi các cam kết, thỏa thuận quốc tế, gắn với tăng cường công tác kiểm tra, giám sát thực hiện. Theo đó, TPHCM sẽ tổ chức rà soát, đánh giá, cập nhật nội dung hội nhập quốc tế theo Chiến lược tổng thể đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030; chủ động nội luật hóa và triển khai các nghĩa vụ quốc tế trong phạm vi quản lý của Thành phố, ưu tiên các lĩnh vực thương mại, đầu tư, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững; nâng cao trách nhiệm của các sở, ban, ngành trong việc rà soát, theo dõi, đôn đốc và giám sát thực hiện các cam kết, thỏa thuận quốc tế trong phạm vi phụ trách; hoàn thiện cơ chế phân công đầu mối và tổ chức phối hợp liên ngành nhằm bảo đảm thực thi hiệu quả các nội dung hội nhập quốc tế có liên quan đến TPHCM.

Bảy là, chú trọng nâng cao hiệu lực, hiệu quả chỉ đạo, điều phối công tác hội nhập quốc tế. Để thực hiện giải pháp này, TPHCM sẽ kiện toàn, phát huy hiệu quả hoạt động của Tổ công tác theo dõi hợp tác quốc tế của TPHCM; đổi mới và nâng cao chất lượng phối hợp liên ngành, đa dạng hóa các kênh trao đổi thông tin giữa TPHCM với các bộ, ngành Trung ương và các địa phương khác; đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ hội nhập quốc tế của Thành phố theo hướng chuyên sâu và có khả năng làm việc trong môi trường quốc tế, nhất là trong các lĩnh vực mới như pháp luật quốc tế, thương mại, chuyển đổi số và ngoại giao đa phương. Cùng với thực hiện tốt đề án bồi dưỡng, giới thiệu cán bộ tham gia các tổ chức quốc tế, TPHCM chú trọng xây dựng lộ trình phát triển đội ngũ nghiên cứu, dự báo và tham mưu chiến lược đối ngoại trong tình hình mới./.