Xây dựng nhà nước pháp quyền
Nâng cao chất lượng giải quyết khiếu nại, tố cáo, góp phần hoàn thành thắng lợi cuộc bầu cử các cấp nhiệm kỳ 2011-2016
11:5' 8/4/2011


TCCSĐT - Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XII và bầu cử đại biểu hội đồng nhân dân diễn ra trong thời điểm Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng vừa kết thúc thắng lợi; toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đang ra sức phấn đấu triển khai thực hiện các nhiệm vụ mà Cương lĩnh chính trị và Nghị quyết Đại hội XI đã đề ra. Tại Chỉ thị số 50-CT/TW, ngày 05-01-2011, Bộ Chính trị đã yêu cầu các cấp ủy, các tổ chức lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện tốt 8 nhóm nhiệm vụ để cuộc bầu cử toàn dân đạt kết quả cao. Một trong những nhiệm vụ đó là giải quyết kịp thời, đúng pháp luật các khiếu nại, tố cáo của công dân.

Những kết quả đáng ghi nhận

Quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng, Nhà nước, tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo, những năm qua, các tổ chức thanh tra đã làm tốt chức năng tham mưu, giúp lãnh đạo các cấp, các ngành làm tốt công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xây dựng thể chế trong lĩnh vực này, trong đó có những giải pháp mang tính đột phá trong việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân.

Thi hành Luật Khiếu nại, tố cáo và thực hiện chương trình công tác của Chính phủ, Thanh tra Chính phủ đã chỉ đạo các tổ chức thanh tra các cấp, các ngành tập trung thực hiện nhiều biện pháp giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân. Tổ chức 2.294 lớp quán triệt Luật Khiếu nại, tố cáo cho 599.031 lượt cán bộ chủ chốt của các bộ, ngành, các cấp chính quyền địa phương, thanh tra viên, hội viên Hội Nông dân và thanh tra nhân dân cấp xã, phường, đơn vị sự nghiệp giúp cho các cấp, các ngành nâng cao trách nhiệm, nắm vững thẩm quyền giải quyết khiếu nại, tố cáo. Tổ chức nhiều đợt tuyên truyền, phổ biến Luật khiếu nại, tố cáo trên các phương tiện thông tin đại chúng của Trung ương và địa phương để cán bộ và công dân nắm vững quyền và nghĩa vụ của công dân trong việc khiếu nại, tố cáo và thẩm quyền giải quyết khiếu nại, tố cáo của cơ quan nhà nước các cấp.

Trước tình hình khiếu kiện phát sinh và diễn biến phức tạp, thực hiện các văn bản chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về việc tập trung giải quyết kịp thời, đúng pháp luật các vụ việc khiếu nại, tố cáo của công dân, đặc biệt là các vụ việc khiếu kiện đông người, khiếu kiện tồn đọng, phức tạp, các tổ chức thanh tra đã hoàn thành tốt nhiệm vụ giúp lãnh đạo các cấp, các ngành tổ chức tốt việc tiếp dân, lắng nghe và tiếp thu các ý kiến, kiến nghị và các khiếu nại, tố cáo của công dân, coi đây là một trong những nhiệm vụ chính trị của ngành, địa phương mình.

Qua thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo đã kiến nghị cơ quan thẩm quyền các cấp, các ngành xử lý nghiêm cán bộ có sai phạm, khôi phục được quyền và lợi ích hợp pháp cho công dân, thu hồi tiền và nhiều tài sản có giá trị cho Nhà nước. Nhiều vụ việc khiếu tố tồn đọng kéo dài, phức tạp đã được giải quyết dứt điểm, góp phần quan trọng vào việc ổn định tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên phạm vi cả nước, phục vụ có hiệu quả công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước theo đường lối đổi mới của Đảng.

Nhờ công tác tham mưu của các tổ chức thanh tra một số địa phương: Thanh tra thành phố Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh; Thanh tra tỉnh Bình Dương, Gia Lai, Thanh Hóa, Quảng Ninh, Phú Thọ, Vĩnh Phúc…; Thanh tra các bộ: Công an, Tài chính, Quốc phòng, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn… mặc dù có số lượng lớn đơn thư phát sinh lên Trung ương, nhưng tỷ lệ giải quyết đạt cao, đơn thư tồn đọng giảm đáng kể. Một số tỉnh như: Hòa Bình, Lạng Sơn, Khánh Hòa, Đồng Tháp, Nghệ An, Sơn La, Kiên Giang… đã tập trung kết luận, giải quyết dứt điểm nhiều vụ khiếu kiện đông người, phức tạp ngay tại cơ sở.

Tiếp tục thực hiện Thông báo Kết luận số 130-TB/TW, ngày 10-01-2008, của Bộ Chính trị về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo, Thanh tra Chính phủ và ngành thanh tra chủ động thực hiện tốt công tác tiếp dân, xử lý đơn thư, giải quyết khiếu nại, tố cáo; tập trung xây dựng kế hoạch và tiến hành kiểm tra, rà soát các vụ việc khiếu nại, tố cáo tồn đọng, kéo dài; xử lý các tình huống khiếu nại, tố cáo đông người, phức tạp.

Năm 2010, các cơ quan nhà nước đã tiếp 375.001 lượt công dân đến khiếu nại, tố cáo, với 3.214 đoàn đông người; tiếp nhận, xử lý 170.704 đơn thư khiếu nại, tố cáo; giải quyết 70.040 vụ việc khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền; kiểm tra rà soát, xác định số vụ việc khiếu nại, tố cáo tồn đọng, bức xúc, kéo dài, trong đó, có 1.692 vụ việc cần phải kiểm tra, xem xét lại; đã xây dựng kế hoạch và giải quyết được 1.037 vụ việc tồn đọng, bức xúc, kéo dài. Theo tổng hợp chưa đầy đủ, số lượng vụ việc phức tạp, tồn đọng trên toàn quốc vẫn còn khá nhiều, trong năm 2010 các bộ, ngành, địa phương đã thống kê số vụ việc cần phải rà soát là 1.692 vụ (bao gồm cả 781 vụ việc phải kiểm tra lại qua rà soát từ năm 2009 chuyển sang). Trong đó có 139 vụ việc đã có ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ; 258 vụ việc đã có kết luận, chỉ đạo của bộ, ngành trung ương, đa số các vụ việc còn lại (1.295 vụ) thuộc thẩm quyền giải quyết của cấp tỉnh. Mặc dù số lượng vụ việc phức tạp, tồn đọng mới phát sinh còn nhiều nhưng do có sự chỉ đạo và thực hiện khá quyết liệt nên các địa phương đã kiểm tra, xem xét lại được 1.037 vụ việc, số còn lại đang tiếp tục kiểm tra lại.

Trụ sở tiếp công dân của Trung ương Đảng và Nhà nước tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đã tiếp 34.595 lượt người (509 lượt đoàn đông người) 4.767 vụ việc; so với năm 2009, tăng 50,6% số lượt người và 17,28 % số đoàn đông người. Các bộ, ngành trung ương tiếp 36.084 lượt người (176 lượt đoàn đông người). Các ngành tiếp số lượng công dân đông có: Bộ Công an: 13.164 (92 đoàn đông người); Bộ Quốc phòng: 5.049 lượt; Bộ Tài chính: 2.157; Bộ Tài nguyên và Môi trường: 1.109 lượt (47 đoàn đông người); Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội: 1.085 lượt…

Riêng năm 2010, thực hiện chỉ đạo của Tiểu ban tổ chức phục vụ Đại hội XI của Đảng và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Trụ sở tiếp công dân của Trung ương Đảng và Nhà nước đã thành lập Tổ công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo của trung ương phục vụ Đại hội Đảng lần thứ XI. Tổ công tác gồm 25 người, là cán bộ chủ chốt của Văn phòng Trung ương Đảng, Văn phòng Chính phủ, Ban Dân nguyện của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Thanh tra Chính phủ, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án Nhân dân tối cao, Bộ Công an, Bộ Tài nguyên và Môi trường, UBND thành phố Hà Nội, công an thành phố Hà Nội, UBND quận Cầu Giấy. Tổ công tác đã tổ chức hàng chục tổ công tác kiểm tra, rà soát công tác tiếp dân tại các tỉnh như: Hưng Yên, Hải Dương, Hà Nam, Ninh Bình, Hải Phòng, Thái Bình, Phú Thọ, Vĩnh Phúc… Tổ đã rà soát tại hầu hết các tỉnh mà công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo có dấu hiệu phức tạp hoặc có đoàn đông người đeo bám các cơ quan trung ương. Hoạt động của tổ công tác mang lại chuyển biến tích cực, đáng kể trong công tác tiếp dân phục vụ Đại hội.

Các địa phương đã tiếp 304.322 lượt người, tăng 2,94% số lượt người và 22,5% số đoàn đông người so với năm 2009. Các tỉnh có số lượt người khiếu nại, tố cáo nhiều là Hà Nội (37.135), Thành phố Hồ Chí Minh (35.945), Kiên Giang (11.197), Bắc Giang (9.830), Đồng Tháp (9.168), Đồng Nai (8.408), Quảng Nam (7.614), Long An (7.511), Quảng Ninh (7.240), Tiền Giang (7.195)… Các địa phương có nhiều đoàn đông người là Bến Tre (551), Bà Rịa - Vũng Tàu (188), Quảng Ninh (144), Phú Thọ (138), Nam Định (125), Hải Phòng (93), Thành phố Hồ Chí Minh (80)…

Về xử lý đơn thư, Thanh tra Chính phủ đã xử lý 21.565 trong tổng số 22.645 đơn thư tiếp nhận (giảm 48,8% so với năm 2009), trong đó 7.115 (31,42%) đơn đủ điều kiện xử lý; còn lại là đơn trùng lặp, đơn nặc danh, đơn không rõ nội dung và địa chỉ người tố cáo. Các bộ, ngành tiếp nhận, xử lý 28.426 đơn thư khiếu nại, tố cáo, tăng 21,17% so với năm 2009.

Thanh tra Chính phủ đã xử lý 21.565 trong tổng số 22.645 đơn thư tiếp nhận (giảm 48,8% so với năm 2009), trong đó 7.115 (31,42%) đơn đủ điều kiện xử lý; còn lại là đơn trùng lặp, đơn nặc danh, đơn không rõ nội dung và địa chỉ người tố cáo.

Các bộ, ngành tiếp nhận, xử lý 28.426 đơn thư khiếu nại, tố cáo, tăng 21,17% so với năm 2009 (trong đó có 13.759 vụ việc khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền, gồm: 9.061 khiếu nại, 4.698 tố cáo).

Các địa phương tiếp nhận, xử lý 119.633 đơn thư khiếu nại, tố cáo, tăng 17,15% so với năm 2009 (trong đó có 67.346 vụ việc thuộc thẩm quyền, gồm 61.514 khiếu nại, 5.832 tố cáo).

Thanh tra Chính phủ đã thanh tra, kiểm tra, xem xét 362 vụ việc, trong đó có 88 vụ việc Thủ tướng Chính phủ giao (đã báo cáo Thủ tướng 69 vụ việc).

Các bộ, ngành, địa phương đã giải quyết 70.040/81.105 vụ việc thuộc thẩm quyền, đạt tỷ lệ 86,48%. Trong đó: 60.553/70.575 vụ việc khiếu nại, đạt tỷ lệ 85,8%; 9.487/10.530 vụ việc tố cáo, đạt tỷ lệ 90,09%. Các địa phương và đơn vị có tỷ lệ giải quyết đạt cao là: Tiền Giang (98,56%); Hậu Giang (97,22%); Nghệ An (97,08%); Kiên Giang (96,13%); Thành phố Hồ Chí Minh (87,96%); Hà Nội (85,33%); Bộ Công an (100%); Ngân hàng Nhà nước (99,25%); Bộ Khoa học và Công nghệ (97,57%); Bộ Quốc phòng (90%); Bộ Tài chính (89,07%)...

Phân tích từ kết quả giải quyết 39.498 vụ việc khiếu nại cho thấy: có 7.258 (18,37%) đơn khiếu nại đúng; 21.474 (54,36%) đơn khiếu nại sai; 10.766 (27,27%) đơn khiếu nại có đúng, có sai. Phân tích kết quả giải quyết 5.384 vụ việc tố cáo cho thấy: có 880 (16,34%) đơn tố cáo đúng; 2.645 (49,13%) đơn tố cáo sai; 1.859 (34,53%) đơn tố cáo có đúng, có sai.

Qua giải quyết khiếu nại, tố cáo đã kiến nghị thu hồi cho Nhà nước trên 70 tỉ đồng, 104,1 ha đất; trả lại cho tập thể, công dân trên 58 tỉ đồng, 255,3 ha đất; kiến nghị xử lý hành chính 506 người, chuyển cơ quan điều tra xem xét trách nhiệm hình sự 23 vụ việc với 54 người.

Tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu quả giải quyết khiếu nại tố cáo

Năm 2010, công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo đã được Chính phủ xác định là nhiệm vụ quan trọng đặc biệt nên đã quan tâm chỉ đạo quyết liệt và thường xuyên. Thanh tra Chính phủ đã chỉ đạo ngành thanh tra thực hiện nhiều giải pháp quan trọng: tiếp tục thực hiện Kế hoạch số 345/KH-TTCP ngày 06-3-2008, Kế hoạch số 319/KH-TTCP ngày 20-02-2009 về kiểm tra, rà soát các vụ việc khiếu nại, tố cáo tồn đọng, bức xúc, kéo dài; tiến hành rà soát, thống kê, có kế hoạch giải quyết từng địa bàn, tập trung đối tượng khiếu kiện đông người, vượt cấp, tồn đọng, kéo dài; phối hợp chặt chẽ giữa Thanh tra Chính phủ với các cấp, các ngành và địa phương, tăng cường đối thoại giải quyết dứt điểm từng vụ việc, nhất là vụ việc khiếu kiện kéo dài; nâng cao vai trò địa phương, cơ sở trong giải quyết khiếu nại, tố cáo... Với sự cố gắng, nỗ lực của Thanh tra Chính phủ và thanh tra các cấp, các ngành trong công tác tiếp dân, xử lý đơn thư, giải quyết khiếu nại, tố cáo, kết quả công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo đạt tỷ lệ cao hơn so với năm trước; một số địa phương đã giải quyết dứt điểm cơ bản số vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, tồn đọng, kéo dài nhiều năm, một số địa phương đã thực hiện những biện pháp, giải pháp phù hợp trước khi ban hành quyết định do đó tạo được sự đồng thuận khi kết luận, giải quyết vụ việc. Quá trình giải quyết đã coi trọng đối thoại trực tiếp với người khiếu nại để bảo đảm vụ việc giải quyết công khai, hiệu quả. Sự phối hợp giữa các cấp, các ngành trong xử lý khiếu kiện đông người và giải quyết khiếu nại đã có những tiến bộ.

Tuy nhiên, nhìn chung tiến độ triển khai thực hiện các biện pháp giải quyết đối với các vụ việc tồn đọng, bức xúc, kéo dài còn chậm, chưa bảo đảm yêu cầu; một số địa phương chưa tập trung cao, thiếu biện pháp quyết liệt để giải quyết. Việc phối hợp giải quyết khiếu nại, tố cáo giữa các cơ quan có thẩm quyền ở nhiều vụ việc chưa được chặt chẽ và thống nhất, còn đùn đẩy trách nhiệm. Công tác quản lý nhà nước về khiếu nại, tố cáo ở một số địa phương, đơn vị chưa tốt, hiệu quả giải quyết đạt chưa cao. Một số nơi chưa thực sự quan tâm đến việc tuyên truyền, vận động, giáo dục, thuyết phục dân, thiếu nghiên cứu giải pháp phù hợp, một số vụ việc giải quyết còn chậm và cứng nhắc trong vận dụng, áp dụng pháp luật, không xem xét thực tế để giải quyết thấu lý, đạt tình nên không dứt điểm. Việc tổ chức thực hiện quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật ở một số địa phương chưa nghiêm túc, kịp thời. Công tác thanh tra, xử lý trách nhiệm trong việc thực hiện pháp luật về khiếu nại, tố cáo vẫn còn hạn chế khi chưa xử lý nghiêm đối với các trường hợp vi phạm, thiếu trách nhiệm với công dân, làm ảnh hưởng đến kỷ cương, kỷ luật trong công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Nhìn lại giai đoạn từ năm 2006 đến năm 2010, tình hình khiếu nại của công dân vẫn diễn biến phức tạp, khiếu nại xảy ra nhiều nhất là ở các tỉnh, thành phố có tốc độ đô thị hoá cao, đã và đang thực hiện nhiều dự án về phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng khu đô thị, khu công nghiệp, đường giao thông và các công trình công cộng khác… Nhiều vụ việc công dân tập trung khiếu nại đông người gây ảnh hưởng trật tự, an toàn xã hội ở Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và một số tỉnh, thành phố… Trước tình hình đó, cuối năm 2007, Thanh tra Chính phủ đã chủ động báo cáo Bộ Chính trị về tình hình và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo và Bộ Chính trị đã ra Thông báo số 130-TB/TW ngày 10-01-2008 lãnh đạo thực hiện một số giải pháp quan trọng nhằm tăng cường và phát huy trách nhiệm của các cấp ủy và thủ trưởng các cơ quan nhà nước trong công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo. Thực hiện các giải pháp trong thông báo kết luận của Bộ Chính trị, cùng với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thanh tra Chính phủ, sự cố gắng nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương và thanh tra các cấp, các ngành công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo đã có những chuyển biến tích cực; công tác tiếp dân theo quy định của pháp luật đã dần đi vào nền nếp và đạt được những kết quả đáng ghi nhận; đã giải quyết kịp thời được số lượng lớn đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân, chất lượng, giải quyết được nâng lên, đã gắn kết công tác tiếp dân, xử lý đơn thư và giải quyết khiếu nại, tố cáo; nhiều vụ việc khiếu nại, tố cáo tồn đọng, phức tạp, kéo dài đã được giải quyết dứt điểm. Công tác phối hợp giữa các cấp, các ngành trong giải quyết đã có những tiến bộ kịp thời, hiệu quả hơn. Quản lý công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo cũng đã đạt được những kết quả quan trọng từ việc ban hành các văn bản pháp luật giải quyết khiếu nại, tố cáo; việc tuyên truyền, hướng dẫn và tổ chức việc thực hiện các quy định về khiếu nại, tố cáo; công tác thanh tra, kiểm tra việc thực hiện các quy định về khiếu nại, tố cáo đến công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công chức làm công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo và tiếp công dân… qua đó đã góp phần tích cực vào việc nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Để công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo đạt kết quả tốt, trong thời gian tới cần đẩy mạnh:

1 - Nắm tình hình, đề xuất với Chính phủ những chủ trương, giải pháp mạnh mẽ, quyết liệt nhằm nâng cao hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo.

2 - Làm tốt công tác quản lý nhà nước về khiếu nại, tố cáo ở các cấp địa phương, đơn vị.

3 - Phát huy vai trò sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị trong giải quyết khiếu nại, tố cáo; công tác tiếp dân, xử lý đơn, thư và giải quyết khiếu nại, tố cáo. Đặc biệt, gắn với việc đánh thức trách nhiệm của người đứng đầu địa phương về giải quyết khiếu nại, tố cáo.

4 - Nâng cao kỷ cương, kỷ luật hành chính trong giải quyết khiếu nại, tố cáo chưa nghiêm.

5 - Gắn giải quyết khiếu nại, tố cáo ở một số địa phương với thực hiện các chính sách phát triển kinh tế - xã hội, giải quyết các vấn đề an sinh xã hội.

6 - Tổ chức thực hiện quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật một cách nghiêm túc, kịp thời.

7 - Đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra trách nhiệm thực hiện Luật Khiếu nại, tố cáo gắn với phổ biến pháp luật về khiếu nại, tố cáo ở các địa phương./.

Nguyễn Hồng Điệp

VIDEO