Việt Nam trên đường đổi mới
Thành phố Cần Thơ trên đường phát triển
15:8' 5/4/2012
TCCS - Ngày 17-2-2005, Bộ Chính trị (khóa IX) ban hành Nghị quyết số 45-NQ/TW (Nghị quyết 45) “Về xây dựng và phát triển thành phố Cần Thơ trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”. Qua 6 năm triển khai và tổ chức thực hiện Nghị quyết số 45 của Bộ Chính trị, Đảng bộ, chính quyền, quân và dân thành phố Cần Thơ đã nỗ lực phấn đấu với tinh thần trách nhiệm cao và đã đạt được một số thành tựu quan trọng, thể hiện ngày càng rõ hơn vai trò là thành phố trung tâm, động lực phát triển của vùng đồng bằng sông Cửu Long.


Động lực phát triển mới từ Nghị quyết số 45

Cần Thơ là thành phố giàu tiềm năng, nằm ở vị trí trung tâm và giữ vai trò rất quan trọng cả về kinh tế - xã hội và quốc phòng - an ninh, là động lực phát triển của vùng đồng bằng sông Cửu Long, là trung tâm lớn về sản xuất lúa gạo, nuôi trồng và chế biến thủy sản, có đóng góp lớn vào xuất khẩu nông, thủy sản; là trung tâm giáo dục - đào tạo, y tế, khoa học - công nghệ, thương mại, du lịch... của cả vùng.

Qua 6 năm triển khai và tổ chức thực hiện Nghị quyết số 45 của Bộ Chính trị, trong bối cảnh tình hình kinh tế thế giới và trong nước suy giảm, có những diễn biến phức tạp, khó lường; nhưng với sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Trung ương Đảng, Quốc hội, Chính phủ, sự phối hợp, hỗ trợ của các bộ, ban, ngành Trung ương, cùng sự tích cực liên kết, hợp tác của Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh, thành phố trong cả nước; thành phố Cần Thơ đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng về kinh tế - xã hội.

Kinh tế tăng trưởng nhanh, tốc độ tăng bình quân đạt khá cao (giai đoạn 2006 - 2010 đạt 15,13%/năm); cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo đúng định hướng công nghiệp - thương mại, dịch vụ - nông nghiệp; chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh từng bước được cải thiện. Việc huy động các nguồn lực cho đầu tư phát triển tăng đáng kể trong giai đoạn 2006 - 2010, tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt 85.062 tỉ đồng (tăng 4,5 lần so với giai đoạn 2001 - 2005), tốc độ tăng bình quân là 29,03%/năm. Tổng sản phẩm trên địa bàn tăng từ 8.546 tỉ đồng năm 2005 (theo giá so sánh năm 1994) lên 17.290 tỉ đồng năm 2010; thu nhập bình quân đầu người tăng nhanh. Các thành phần kinh tế ngoài nhà nước phát triển khá cả về số lượng và quy mô.

Kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội và đô thị có bước phát triển. Nhiều công trình trọng điểm của quốc gia và thành phố được hoàn thành và đưa vào sử dụng, phát huy hiệu quả, góp phần thúc đẩy phát triển nhiều mặt cho thành phố và cả vùng đồng bằng sông Cửu Long. Công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế được đẩy mạnh triển khai ngày càng hiệu quả. Lĩnh vực văn hóa - xã hội có nhiều chuyển biến tích cực, đời sống tinh thần của nhân dân không ngừng nâng lên.

Hệ thống chính trị được củng cố và hoạt động ngày càng có hiệu quả. Thành phố ngày càng chú trọng công tác quy hoạch, đào tạo, tạo nguồn cán bộ, mạnh dạn sử dụng và phân công cán bộ trẻ, cán bộ nữ; tăng cường phân cấp quản lý cho cơ sở; cải cách hành chính có tiến bộ, phát huy dân chủ ở cơ sở; xây dựng Đảng, chính quyền, đoàn thể vững mạnh, đáp ứng yêu cầu lãnh đạo, quản lý xã hội trong tình hình mới. Giữ vững ổn định chính trị, củng cố quốc phòng, bảo đảm an ninh, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn.

Nhìn chung, các mục tiêu, định hướng lớn mà Nghị quyết số 45 của Bộ Chính trị đề ra đã được thành phố triển khai thực hiện khá đầy đủ, bước đầu mang lại những kết quả nhất định và thể hiện ngày càng rõ nét vai trò trung tâm trên một số lĩnh vực, như công nghiệp, thương mại, dịch vụ, giáo dục - đào tạo, y tế, tài chính - ngân hàng, giao thông, thông tin báo chí... Thành phố Cần Thơ đã được Chính phủ công nhận là đô thị loại I trực thuộc Trung ương trước năm 2010, tạo tiền đề trở thành thành phố công nghiệp trước năm 2020 như mục tiêu mà Nghị quyết số 45 đã đề ra.

Đạt được kết quả nêu trên là do: Nghị quyết số 45 của Bộ Chính trị đã được tổ chức tuyên truyền, học tập, quán triệt từ trong Đảng, chính quyền, các tổ chức chính trị - xã hội đến các tầng lớp nhân dân, biến thành ý chí quyết tâm, tạo nên sức mạnh tổng hợp làm tăng tốc quá trình phát triển thành phố Cần Thơ. Hiệu quả của quá trình này là được việc, được tổ chức, được lòng dân!

Thành phố đã chủ động xây dựng và triển khai thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp đã đề ra trong Nghị quyết số 45; xác định những khâu đột phá, có bước đi thích hợp, thực hiện có trọng tâm, trọng điểm; đồng thời phát huy tính năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm của các ngành, các cấp trong việc tổ chức thực hiện Nghị quyết.

Thành phố đã có bước đổi mới trong lãnh đạo, chỉ đạo điều hành, tập trung cho cơ sở, biết phát huy dân chủ từ cơ sở, tạo sự đồng thuận của cộng đồng doanh nghiệp và sự nỗ lực phấn đấu của toàn thể nhân dân thành phố. Trong quá trình tổ chức thực hiện, các cấp ủy đảng, chính quyền thường xuyên kiểm tra, chỉ đạo tháo gỡ kịp thời những vướng mắc khó khăn, tạo điều kiện cho các địa phương, đơn vị hoàn thành tốt nhiệm vụ.

Nhận diện rõ những hạn chế, yếu kém trên đường phát triển

Những kết quả sau 6 năm thực hiện Nghị quyết số 45 của Bộ Chính trị có ý nghĩa rất quan trọng, tạo điều kiện và tiền đề để thành phố Cần Thơ tiếp tục đẩy nhanh tiến độ công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong thời gian tới. Tuy nhiên, nếu so với mục tiêu của Nghị quyết đề ra thì việc triển khai, thực hiện thời gian qua cũng còn một số  hạn chế, yếu kém. Đó là:

- Tốc độ tăng trưởng kinh tế tuy đạt mức cao, nhưng chưa xứng với tiềm năng, lợi thế của thành phố. Huy động các nguồn lực đầu tư phát triển chưa cao, tiềm lực vốn từ nội bộ nền kinh tế còn hạn chế. Thu hút đầu tư nước ngoài còn thấp. Lĩnh vực văn hóa - xã hội có bước phát triển, nhưng chưa đáp ứng nhu cầu xã hội; tỷ lệ trường học mầm non, phổ thông đạt chuẩn còn thấp; hệ thống các cơ sở y tế luôn trong tình trạng quá tải, chậm đổi mới; văn hóa, thể dục thể thao chưa thể hiện được vai trò trung tâm của vùng.

- Kết cấu hạ tầng kỹ thuật của thành phố còn nhiều yếu kém; việc tổ chức thực hiện các dự án, công trình mang tính chất vùng theo Nghị quyết số 45 của Bộ Chính trị, Quyết định số 42/2006/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ “Về một số cơ chế tài chính ngân sách ưu đãi đối với thành phố Cần Thơ” và Quyết định số 366/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ “Về việc ban hành kế hoạch triển khai tiếp Nghị quyết số 45-NQ/TW, ngày 17-02-2005 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Cần Thơ giai đoạn 2009 - 2015” còn gặp rất nhiều khó khăn, vướng mắc, đặc biệt là thiếu vốn đầu tư.

- Quản lý nhà nước trên một số mặt còn hạn chế, nhất là quản lý quy hoạch, xây dựng, đô thị, đất đai, môi trường... Các quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch phát triển ngành chất lượng chưa cao. Tổ chức bộ máy và phương thức hoạt động của hệ thống chính trị tuy đã được củng cố, nâng chất, nhưng chuyển biến chưa đồng đều.

- Phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc”, phòng, chống tội phạm phát triển chưa đồng đều. Tình hình tội phạm và tệ nạn xã hội trên một số mặt còn diễn biến phức tạp, tai nạn giao thông có giảm nhưng chưa nhiều. Công tác cải cách tư pháp còn một số mặt chưa đáp ứng yêu cầu.

Căn nguyên của những khó khăn, hạn chế bộc lộ rõ là:

Trước hết, về mặt khách quan, thành phố có điểm xuất phát thấp, hệ thống hạ tầng kinh tế - xã hội còn nhiều yếu kém, chưa đồng bộ, vốn đầu tư phát triển còn thấp so với các thành phố khác trực thuộc Trung ương. Trong khi đó, áp lực, nhu cầu vốn cho các dự án, công trình hạ tầng kỹ thuật kinh tế - xã hội, kể cả cho lĩnh vực quốc phòng, an ninh của thành phố loại I là rất lớn.

Về chủ quan, thành phố chưa khai thác đúng mức tiềm năng, lợi thế của địa phương, nhất là khai thác quỹ đất để tạo vốn đầu tư phát triển. Bên cạnh đó, việc thúc đẩy thực hiện xã hội hóa một số lĩnh vực còn chậm. Sự lãnh đạo, quản lý, điều hành của các cấp, các ngành và một bộ phận cán bộ chưa theo kịp với yêu cầu của đô thị loại I. Công tác quy hoạch, đào tạo, bố trí, phân công, luân chuyển cán bộ; sự phối hợp của các bộ, ngành Trung ương chưa đồng bộ, chặt chẽ trong triển khai thực hiện các công trình, dự án theo sự phân công của Thủ tướng Chính phủ.

Thực tiễn xây dựng và phát triển thành phố thời gian qua cho thấy sự phát triển của Cần Thơ là góp phần vào sự phát triển chung của vùng đồng bằng sông Cửu Long và cả nước. Vì vậy, mục tiêu, nhiệm vụ xây dựng và phát triển thành phố được Nghị quyết số 45 đặt ra rất cao. Để thực hiện tốt, bên cạnh sự nỗ lực phấn đấu quyết liệt để phát huy nội lực của thành phố, đòi hỏi cần có sự hỗ trợ rất lớn từ Trung ương. Tuy nhiên, thực tế thời gian qua, nguồn lực hỗ trợ từ Trung ương cho thành phố tuy có tăng hơn trước nhưng vẫn còn rất hạn chế so với nhu cầu, phân bổ chưa đạt tiến độ kế hoạch.

Vững tin vươn lên thành đô thị trung tâm, hiện đại của vùng đồng bằng sông Cửu Long

Nghị quyết số 45 của Bộ Chính trị đã xác định: “Cần Thơ phấn đấu là một trong những địa phương đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và cơ bản trở thành thành phố công nghiệp trước năm 2020, là một cực phát triển, đóng vai trò động lực thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển của toàn vùng”. Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố Cần Thơ lần thứ XII đã nêu định hướng mục tiêu phát triển thành phố đến năm 2020 là phấn đấu “xây dựng thành phố Cần Thơ trở thành thành phố đồng bằng cấp quốc gia, văn minh, hiện đại, xanh, sạch, đẹp, xứng đáng là thành phố cửa ngõ của cả vùng hạ lưu sông Mê Kông; là trung tâm công nghiệp, thương mại - dịch vụ, du lịch, giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ, y tế và văn hóa, là đầu mối quan trọng về giao thông vận tải nội vùng và liên vận quốc tế; là địa bàn trọng điểm giữ vị trí chiến lược về quốc phòng, an ninh của vùng đồng bằng sông Cửu Long và của cả nước”.

Trên cơ sở đó, Đảng bộ thành phố xác định phương hướng, mục tiêu xây dựng thành phố trong giai đoạn 2011 - 2015, định hướng đến năm 2020 như sau:

Một là, phấn đấu bảo đảm kinh tế tăng trưởng nhanh, bền vững theo hướng công nghiệp thương mại dịch vụ - công nghệ cao có chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh; đáp ứng nhu cầu thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế.

Hai là, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác quy hoạch xây dựng và phát triển thành phố Cần Thơ trên các lĩnh vực, hoàn thiện các tiêu chí đô thị loại I trực thuộc Trung ương, xứng tầm là đô thị trung tâm, hiện đại của vùng đồng bằng sông Cửu Long.

Ba là, bảo đảm các chính sách an sinh xã hội, giảm mạnh hộ nghèo, tăng hộ khá, giàu. Nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, phát triển khoa học và công nghệ, chăm lo sức khỏe nhân dân, bảo vệ tài nguyên và môi trường. Phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, thực hiện tốt tiêu chí về con người Cần Thơ “trí tuệ, năng động, nhân ái, hào hiệp, thanh lịch”.

Bốn là, đào tạo, thu hút, sử dụng nguồn nhân lực có chất lượng, hiệu quả trên các lĩnh vực, quan tâm đội ngũ cán bộ nữ, trẻ, cán bộ người dân tộc... đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới.

Năm là, tăng cường quốc phòng và an ninh, giữ vững ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội, xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc; chủ động ngăn chặn và làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch trên địa bàn.

Sáu là, xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực và sức chiến đấu trong tổ chức đảng; tăng cường hiệu lực, hiệu quả của chính quyền; củng cố khối đại đoàn kết, phát huy sức mạnh của toàn dân.

Từ những phương hướng, mục tiêu đó, thành phố xác định trong thời gian tới phải tập trung sức thực hiện những giải pháp quan trọng sau:

- Tiếp tục tuyên truyền sâu rộng hơn nữa về yêu cầu, nhiệm vụ phát triển của thành phố Cần Thơ nói riêng và vùng đồng bằng sông Cửu Long nói chung.

- Đẩy nhanh tiến độ rà soát, điều chỉnh các quy hoạch của thành phố theo hướng đặt thành phố Cần Thơ trong bối cảnh phát triển chung của vùng đồng bằng sông Cửu Long.

- Tập trung tăng trưởng kinh tế ở mức cao, vững chắc, xứng với tiềm năng, lợi thế của thành phố, tiếp tục phấn đấu trở thành trung tâm của vùng đồng bằng sông Cửu Long như Nghị quyết số 45 đã xác định. Trước hết là quán triệt và thực hiện tốt Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ ba (khóa XI), ưu tiên hàng đầu cho việc kiềm chế lạm phát, bảo đảm an sinh xã hội, đồng thời phấn đấu duy trì tăng trưởng kinh tế nhanh, bền vững (ở mức hợp lý, tương xứng với tiềm năng, lợi thế của thành phố), gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng và cơ cấu lại nền kinh tế.

- Tập trung nguồn lực cho việc thực hiện các chính sách giáo dục và đào tạo, y tế, an sinh xã hội. Bảo đảm phúc lợi xã hội và an sinh xã hội, cải thiện đời sống nhân dân.

- Đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật và công nghệ mới vào sản xuất, kinh doanh, nhất là trong các doanh nghiệp.

- Quản lý chặt chẽ chất thải, nhất là chất thải nguy hại trong sản xuất, trong y tế, hạn chế đến mức thấp nhất việc xả nước thải chưa qua xử lý ra sông, kênh, rạch. Quy hoạch, xây dựng hệ thống xử lý nước thải, rác thải tập trung của thành phố.

- Tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, xây dựng các cơ chế, chính sách ưu đãi phù hợp; đổi mới xúc tiến đầu tư, tranh thủ các chương trình hợp tác tiểu vùng, thu hút đầu tư trong và ngoài nước bằng các hình thức: BOT, BT, BTO, PPP; khai thác triệt để nguồn vốn ODA. 

- Tăng cường và nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị; quy hoạch, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và có chính sách thu hút nhân tài. Bố trí, sử dụng cán bộ phải đáp ứng kịp yêu cầu phát triển của thành phố. Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chính trị. Quan tâm nâng cao chất lượng công tác xây dựng Đảng, vận động quần chúng, nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức cơ sở đảng.

- Tiếp tục tập trung xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận chiến tranh nhân dân và an ninh nhân dân, xây dựng khu vực phòng thủ thành phố Cần Thơ ngày càng vững chắc. Tiếp tục triển khai thực hiện có hiệu quả công tác bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội.

Bên cạnh sự nỗ lực, phấn đấu phát huy nguồn nội lực, thành phố Cần Thơ cũng rất cần nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và hỗ trợ của Trung ương. Do đó, thành phố có một số kiến nghị như sau:

Mong được Quốc hội cho điều chỉnh tỷ lệ điều tiết ngân sách, để lại cho thành phố Cần Thơ được hưởng 100% số tiền ngân sách thu được trong giai đoạn từ năm 2013 đến 2015, để thành phố có thêm nguồn bố trí vốn cho các công trình y tế, giáo dục, phục vụ an sinh xã hội.

Đề nghị Chính phủ tổ chức sơ kết việc thực hiện Quyết định số 42/2006/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ “Về một số cơ chế tài chính ngân sách ưu đãi đối với thành phố Cần Thơ” và Quyết định số 366/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ “Về việc ban hành kế hoạch triển khai tiếp Nghị quyết số 45-NQ/TW ngày 17-02-2005 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Cần Thơ giai đoạn 2009 - 2015”. Ngoài việc thực hiện Quy chế phối hợp chung theo Quy chế làm việc của Chính phủ, đề nghị có Quy chế phối hợp giữa các bộ, ngành với thành phố Cần Thơ trong việc thực hiện Nghị quyết số 45 của Bộ Chính trị và  Quyết định số 366/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Ưu tiên tập trung chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án do Trung ương đầu tư trên địa bàn thuộc danh mục ban hành kèm theo Quyết định số 366/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ; đồng thời bổ sung một số dự án vào danh mục sử dụng nguồn vốn trái phiếu Chính phủ giai đoạn 2011 - 2015 và vốn Trung ương hỗ trợ có mục tiêu.

Hỗ trợ vốn đối ứng cho thành phố Cần Thơ với tỷ lệ thành phố tự cân đối 30%, Trung ương hỗ trợ 70%, đồng thời cập nhật vào Quyết định số 60/2010/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Kiến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế trình Thủ tướng Chính phủ ban hành cơ chế đặc thù phát triển lĩnh vực giáo dục và đào tạo, y tế góp phần nâng cao mặt bằng dân trí, chất lượng nguồn nhân lực và chất lượng dịch vụ y tế của vùng đồng bằng sông Cửu Long ngang bằng với mức bình quân của cả nước./.


Trần Thanh Mẫn Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Cần Thơ

VIDEO