Tiêu điểm
Phong cách người chính ủy của đại tướng Nguyễn Chí Thanh
21:4' 6/7/2007


Lời Ban Biên tập: Để tưởng nhớ Đại tướng Nguyễn Chí Thanh - nhà chính trị, quân sự lỗi lạc của Đảng và Quân đội nhân dân Việt Nam - Tạp chí Cộng sản xin giới thiệu cùng bạn đọc bài "Phong cách người Chính ủy của Đại tướng Nguyễn Chí Thanh", nhân kỷ niệm 40 năm ngày mất của Đại tướng (09-07-1967 - 09-07-2007).

Ngay từ khi thành lập, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân - tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam ngày nay, đã theo mô hình tổ chức có chi bộ đảng lãnh đạo, có một cán bộ chính trị chuyên làm công tác chính trị bên cạnh người đội trưởng. Điều đó cho thấy, ngay từ rất sớm, Đảng ta và lãnh tụ Hồ Chí Minh đã đánh giá cao vai trò quan trọng của người cán bộ chính trị và công tác chính trị trong sự nghiệp xây dựng quân đội kiểu mới.

Trên cương vị là Phó Bí thư Tổng Quân ủy, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị (từ năm 1950 đến năm 1960), Giám đốc Trường Luân huấn Chính trị trung cấp Quân đội nhân dân Việt Nam - Học viện Chính trị quân sự ngày nay (từ năm 1951 đến năm 1960), Chính ủy các lực lượng vũ trang giải phóng miền Nam (từ năm 1964 đến năm 1967), Đại tướng Nguyễn Chí Thanh đã có công lao to lớn trong việc tăng cường, củng cố sự lãnh đạo của Đảng đối với quân đội, xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, xây dựng nền nếp công tác đảng, công tác chính trị trong Quân đội nhân dân Việt Nam. Đặc biệt, đồng chí đã đặt nền móng cho mẫu hình phong cách người chính ủy, chính trị viên theo đúng yêu cầu của công tác đảng, công tác chính trị. Bằng chính phong cách của mình và những nỗ lực giáo dục, rèn luyện cán bộ cấp dưới, đồng chí đã nêu một tấm gương sáng về phong cách người chính ủy, chính trị viên trong quân đội ta, thực sự là "người anh, người chị, người bạn của đội viên" như lãnh tụ Hồ Chí Minh đã căn dặn. Tấm gương và những việc làm của đồng chí toát lên những nét đặc trưng về phong cách của người chính ủy, chính trị viên Quân đội nhân dân Việt Nam, mà tựu trung ở mấy nội dung cơ bản sau đây:

- Một là, chính ủy, chính trị viên phải mang phong cách của người đại diện Đảng trong quân đội. Đó là người nắm vững đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng để có thể chủ trì trong việc tổ chức tuyên truyền, quán triệt, giáo dục đường lối chính trị, quân sự của Đảng trong quân đội, bảo đảm giữ vững sự lãnh đạo của Đảng đối với quân đội trong mọi tình huống. Muốn vậy, chính ủy, chính trị viên phải là người tuyệt đối trung thành với Đảng, có giác ngộ chính trị cao; có lập trường tư tưởng kiên định, tinh thần yêu nước nồng nàn, lòng căm thù giặc sâu sắc; có ý chí kiên cường, bất khuất và niềm tin vững chắc vào sự nghiệp cách mạng, kiên quyết đấu tranh bảo vệ sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với quân đội. Đồng chí Nguyễn Chí Thanh thực sự là một người con trung kiên của Đảng. Bản thân đồng chí đã ba lần bị thực dân Pháp bắt, giam cầm, tra tấn nhưng luôn giữ vững khí tiết của một người cộng sản kiên định, trung thành, luôn lạc quan, tin tưởng vào thắng lợi của cách mạng.

Trên cương vị Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, đồng chí Nguyễn Chí Thanh đã thường xuyên quan tâm đến việc củng cố và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với quân đội. Đồng chí rất tích cực trong việc chỉ đạo và xác lập chế độ đảng ủy để làm hạt nhân lãnh đạo thống nhất trong bộ đội; định rõ chế độ thủ trưởng phân công phụ trách dưới sự lãnh đạo tập thể và thống nhất của đảng ủy. Trong bài viết "Quân đội ta là Quân đội nhân dân do Đảng lãnh đạo" đăng trên Tạp chí Học tập (1959), đồng chí khẳng định: "Đảng là người tổ chức lãnh đạo và giáo dục quân đội ta... Do nắm vững quan điểm cơ bản đó mà chúng ta chủ trương Đảng lãnh đạo tuyệt đối quân đội. Chúng ta đã kiên quyết đấu tranh chống tất cả những khuynh hướng cho quân đội là phi Đảng, phi chính trị, phi giai cấp và đòi làm giảm nhẹ sự lãnh đạo của Đảng trong quân đội"(1). Đồng chí cũng nhiều lần khẳng định, nguyên nhân cơ bản và quan trọng nhất giúp cho quân đội ta giành được những thắng lợi vẻ vang trong xây dựng, chiến đấu và trưởng thành là được Đảng của giai cấp vô sản lãnh đạo; quân đội ta luôn luôn tuyệt đối phục tùng sự lãnh đạo của Đảng, luôn đề cao và phát huy vai trò lãnh đạo của các tổ chức Đảng trong quân đội.

Để có được những phẩm chất cần thiết ấy, đồng chí Nguyễn Chí Thanh đòi hỏi mọi cán bộ quân đội, trước hết là các chính ủy, chính trị viên phải không ngừng tu dưỡng, rèn luyện, học tập chủ nghĩa Mác - Lê-nin, đường lối chính trị, quân sự của Đảng. Bản thân đồng chí cũng là tấm gương sáng về tự học tập, nắm vững thực chất tính khoa học và cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lê-nin, vận dụng sáng tạo vào công tác cách mạng, đặc biệt là vào công tác chính trị, tư tưởng, tổ chức và cán bộ trong quân đội. Trong bài nói chuyện tại Lễ khai giảng khóa I Trường Luân huấn Chính trị trung cấp quân đội, đồng chí đã căn dặn các cán bộ về học tập: "Học gì? Học đường lối cách mạng Việt Nam, Chính cương của Đảng và học về quân đội nhân dân, lấy chủ nghĩa Mác - Lê-nin làm cơ sở để nhận thức và soi sáng cho rèn luyện tư tưởng"(2). Những luận điểm ấy vẫn còn nguyên giá trị trong công tác đào tạo, bồi dưỡng các thế hệ chính ủy, chính trị viên hiện nay.

- Hai là, chính ủy, chính trị viên phải là người mẫu mực về đạo đức, lối sống, là trung tâm đoàn kết và có tín nhiệm cao trong cấp ủy, tổ chức đảng và đơn vị. Có thể nói, Đại tướng Nguyễn Chí Thanh là một trong những cá nhân tiêu biểu trong việc quán triệt sâu sắc quan điểm, tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng; suốt đời đấu tranh cho Đảng, cho cách mạng; đặt lợi ích của Đảng, của nhân dân lên trên hết.

Trước những tác động tiêu cực của sự thay đổi môi trường xã hội, từ chiến tranh sang tương đối hòa bình, đe dọa làm xói mòn phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" của cán bộ, chiến sĩ, Đại tướng Nguyễn Chí Thanh đã kiên quyết tiến công vào các biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân, công thần, kiêu ngạo chớm nở trong quân đội lúc này. Đồng chí đã phân tích, làm rõ sự khác biệt giữa chủ nghĩa cá nhân và lợi ích cá nhân, luôn luôn nêu cao tinh thần tự giác, không làm ảnh hưởng xấu đến tư tưởng của chiến sĩ trong quân đội nói riêng và quần chúng nhân dân nói chung. Với cuộc sống riêng của mình, ngay cả trên cương vị Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, đồng chí cũng rất giản dị, khiêm nhường. Khi hòa bình lập lại, cơ quan chức năng của quân đội có nhã ý xếp gia đình đồng chí ở một biệt thự đẹp bên hồ Trúc Bạch, đồng chí đã từ chối và tâm sự: "Từ chiến tranh chuyển sang hòa bình, khó tránh khỏi chớm nở trong bộ đội tư tưởng đòi hưởng thụ. Muốn được phong quân hàm cao, muốn hưởng tiêu chuẩn khá không phải là những hiện tượng cá biệt. Mình ở nhà sang quá thì khó gần gũi anh em, mà có khi nói điều cần phải nói cũng khó lọt tai người nghe".

Có lần lên Tây Bắc công tác, thấy sự đón tiếp quá chu đáo, đồng chí nói với mọi người: "Tôi là Trung ương, nhưng cũng là anh cán bộ đi công tác, có phải sứ thần nước ngoài đâu mà tiếp đón quá linh đình. Về Mộc Châu, thấy có cả bộ đội phục vụ, bữa ăn có đồng chí chiến sĩ khoác bờ-lu trắng đứng hầu bàn. Món ăn thật ngon mà mình cứ như bị nghẹn...". Sự giản dị, khiêm nhường, chân thành ấy có sức cảm hóa, thuyết phục rất cao không chỉ đối với cán bộ, chiến sĩ trong quân đội, mà cả đối với quần chúng nhân dân các địa phương. Tấm gương mẫu mực, trong sáng về đạo đức cách mạng của đồng chí Nguyễn Chí Thanh mãi mãi là bài học vô giá cho việc giáo dục, tu dưỡng và rèn luyện của cán bộ, đảng viên chúng ta nói chung; cho đội ngũ chính ủy, chính trị viên nói riêng.

- Ba là, chính ủy, chính trị viên phải có tác phong quần chúng, dân chủ, cụ thể, tỉ mỉ, nói đi đôi với làm. Là người từng lăn lộn trong phong trào quần chúng để xây dựng cơ sở cách mạng, được điều động vào quân đội và trên cương vị Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, đồng chí Nguyễn Chí Thanh hiểu rất rõ công tác đảng, công tác chính trị thực chất là công tác lãnh đạo, công tác vận động quần chúng của Đảng trong quân đội, nhằm bảo đảm sự lãnh đạo vững chắc của Đảng đối với quân đội. Đồng chí luôn giáo dục cán bộ quân đội về quan điểm quần chúng, về dân chủ, kỷ luật, đoàn kết và nhiều lần nhắc nhở cán bộ các cấp phải thật sự bình đẳng về chính trị với chiến sĩ, hết lòng thương yêu, dìu dắt, giúp đỡ anh em tiến bộ. Đồng chí cũng thấy rằng: tác phong công tác của người lãnh đạo không tự nhiên mà có, đó là kết quả của cả một quá trình tu dưỡng và rèn luyện theo mục tiêu, con đường cách mạng mà Đảng ta và lãnh tụ Hồ Chí Minh đã lựa chọn. Do vậy, việc sửa chữa tác phong công tác hiện có của người cán bộ quân đội nói chung, cán bộ chính trị nói riêng là "một cuộc đấu tranh gian khổ", liên quan không chỉ đến "những thói quen làm việc", mà cả "quan điểm, tư tưởng và phương pháp tư tưởng". Vì thế, cần phải kết hợp giữa xây mới, chống cũ. Theo đồng chí, cần phải có mẫn cảm với cái mới, vứt đi những cái lạc hậu, lỗi thời, có như thế sự lãnh đạo của Đảng mới có sức sống.

Trong bài nói chuyện tại Hội nghị công tác chính trị toàn quân năm 1960, đồng chí đã chỉ ra 4 yêu cầu xây và chống trong việc cải tiến tác phong công tác của cán bộ chính trị. Đó là: Xây dựng tác phong làm việc thực tế, cụ thể, tỉ mỉ, chu đáo, thâm nhập thực tế, nghiêm túc, chính xác, khẩn trương và chống lại tác phong ba hoa sáo rỗng, đại khái chung chung, quan liêu bàn giấy, lề mề, vô trách nhiệm. Đồng chí khẳng định, người làm công tác chính trị, không thể ngồi trong buồng mà nghĩ ra cái mới được; cái mới phải tìm ở dưới đại đội, trong quần chúng. Đồng chí luôn yêu cầu người chỉ huy phải lắng nghe ý kiến của chiến sĩ, thành thật giải quyết những yêu cầu của họ, nhưng không theo đuôi quần chúng. Trong bài "Ăn cơm mới, nói chuyện cũ" đăng trên báo Quân đội nhân dân (1956), đồng chí đã nhắc nhở: "Người lãnh đạo một mặt thì lắng nghe để cố gắng tạo ra tất cả mọi biện pháp giải quyết, nhưng một mặt cũng lãnh đạo cho quần chúng nhìn thấy được thực tế, xuất phát từ thực tế để đề ra yêu cầu và giải quyết yêu cầu, không chú trọng giải quyết yêu cầu của quần chúng là không đúng, đồng thời hữu ý hay vô tình ủng hộ, khuyến khích những yêu cầu mà khả năng chưa giải quyết được cũng không đúng"(3).

Không chỉ là người huấn thị, giáo dục, động viên đội ngũ chính ủy, chính trị viên xây dựng những phẩm chất nói trên của người lãnh đạo, bản thân Đại tướng Nguyễn Chí Thanh thực sự là một tấm gương sáng về tác phong công tác của người chính ủy. Rất nhiều cán bộ, chiến sĩ trong quân đội ta còn nhớ mãi những buổi gặp gỡ giữa đồng chí với anh em thật chân tình, cởi mở, giản dị mà gần gũi. Sự chân tình trong giao tiếp với bạn bè, đồng chí, trong tiếp xúc với đồng bào là đặc điểm nổi bật ở Đại tướng Nguyễn Chí Thanh, đã giúp đồng chí trong quan hệ với cấp dưới, với bộ đội luôn "thân thiết như một người chị, công bình như một người anh, hiểu biết như một người bạn". Cũng chính với tác phong sâu sát, cụ thể, tỉ mỉ, trên cương vị Chính ủy các lực lượng vũ trang giải phóng miền Nam, đồng chí đã xuống tận các đơn vị chiến đấu, cùng cán bộ, chiến sĩ rút kinh nghiệm tìm cách đánh thắng Mỹ và từ đó khái quát, tổng kết thành phương châm chỉ đạo tác chiến độc đáo: "nắm thắt lưng địch mà đánh; tìm Mỹ mà đánh, tìm ngụy mà diệt", góp phần tìm ra cách đánh thắng Mỹ có hiệu quả ngay từ những trận đầu Mỹ trực tiếp đưa quân vào tham chiến.

Đối với cuộc chiến chống chủ nghĩa cá nhân, đồng chí Nguyễn Chí Thanh cũng là hiện thân của tấm gương đạo đức cách mạng trong sáng, là một cán bộ lãnh đạo gương mẫu, suốt đời nêu cao đạo đức cách mạng cao cả của Bác Hồ: Trung với Đảng, hiếu với dân, cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư, cương trực, chân thành, thương yêu đồng chí, đồng đội, có tác phong giản dị, khiêm tốn, gần gũi với mọi người.

* * *

Tấm gương đạo đức trong sáng và những lời huấn thị của đồng chí Nguyễn Chí Thanh về phong cách người chính ủy, chính trị viên là những bài học còn nguyên tính thời sự; chúng ta phải tiếp tục khai thác, đúc rút ra những phẩm chất đặc trưng để giúp cho việc xây dựng, bồi dưỡng phong cách của thế hệ các chính ủy, chính trị viên ngày nay một cách có hiệu quả; đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội nhân dân "cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại", xứng đáng là lực lượng chính trị tin cậy của Đảng và Nhà nước ta trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc thời kỳ mới.  
(1) Đại tướng Nguyễn Chí Thanh, Nxb Thuận Hóa, Huế, 1997, tr 10, 11
(2) Lịch sử Công tác đảng, công tác chính trị,
Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2006, tr 39
(3) Đại tướng Nguyễn Chí Thanh - Nhà chính trị quân sự lỗi lạc, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1997, tr 231
Nguyễn Ngọc Hồi Nguyễn Thế Vỵ

VIDEO