Thứ Năm, 27/4/2017
Chính sách châu Á của Mỹ dần lộ diện
21/4/2017 19:46' Gửi bài này In bài này
Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe. Ảnh: Getty
Từ chính thức chấm dứt “xoay trục”…

Chuyến đi đầu tiên của Ngoại trưởng Mỹ, Rex Tillerson sang các nước châu Á được chuẩn bị khá kỹ lưỡng với mục đích chuẩn bị cho cuộc gặp của Tổng thống Mỹ Donald Trump với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, tìm các tiếp cận mới với Triều Tiên, và vấn đề thương mại khu vực.

Ngày 14-3 vừa qua, quyền Trợ lý ngoại trưởng Mỹ Susan Thornton cho biết, chính sách tái cân bằng ở châu Á, còn được gọi là “xoay trục” sang châu Á - Thái Bình Dương của chính quyền tiền nhiệm B.Obama đã “chính thức chấm dứt” và Tổng thống Donald Trump sẽ có chính sách mới thay thế.

Bà Thornton nói: “Tôi nghĩ các bạn có thể kỳ vọng chính quyền hiện tại sẽ có chiến lược riêng. Chúng tôi chưa đi vào chi tiết chiến lược mới”. Theo đó, “Chúng tôi sẽ tiếp tục tham gia tích cực ở châu Á. Vì nền kinh tế châu Á rất quan trọng với sự thịnh vượng và phát triển của Mỹ, chúng tôi sẽ tiếp tục với các vấn đề như thương mại công bằng, thương mại tự do và các thách thức an ninh của Triều Tiên. Mỹ cũng sẽ tiếp tục thúc đẩy hòa bình và ổn định ở châu Á”.

Được biết, trong ngày 15-3, hai thượng nghị sĩ Mỹ là Marco Rubio và Ben Cardin đã đệ trình một Dự luật về Trừng phạt ở Biển Đông và biển Hoa Đông, nhắm vào những cá nhân, tổ chức Trung Quốc tham gia các hoạt động mà Mỹ cho là phi pháp tại hai vùng biển trên. Theo ông M.Rubio những vụ vi phạm trắng trợn các chuẩn mực quốc tế đang diễn ra và không thể bỏ qua ở hai khu vực trên. Các biện pháp trừng phạt mà các thượng nghị sỹ thuộc lưỡng đảng đưa ra trong Dự luật được cho là lời cảnh báo với chính quyền Bắc Kinh rằng Mỹ “rất nghiêm túc và có ý định buộc những người vi phạm phải chịu trách nhiệm”.

Vì thế, chuyến đi lần này của Ngoại trưởng Mỹ có tầm quan trọng, mở đầu cho quá trình định hình cục diện quan hệ Mỹ với các nước trong khu vực châu Á -Thái Bình Dương trong thời gian tới.

Đến coi trọng đồng minh Nhật, Hàn…

Ngay trong chuyến thăm của tân Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Jim Mattis đến Nhật Bản hồi tháng 02 năm nay, hai bên đã nhất trí tiếp tục tăng cường mối quan hệ đồng minh song phương, cùng nhau chia sẻ quan ngại trước vấn đề tranh chấp ở biển Hoa Đông và Biển Đông cũng như vấn đề hạt nhân và tên lửa của Triều Tiên. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Jim Mattis cho biết, Mỹ coi liên minh với Nhật là “nền tảng của hòa bình, thịnh vượng và tự do” trong khu vực, đồng thời cam kết hợp tác chặt chẽ nhằm phát triển mối quan hệ tốt đẹp với các nước đồng minh. Ông J. Mattis nhắc lại cam kết của Mỹ đối với việc bảo vệ các khu vực thuộc quyền kiểm soát của Nhật Bản, bao gồm cả quần đảo Senkaku/Điếu Ngư.

Về vấn đề Biển Đông, người đứng đầu Lầu Năm Góc nhấn mạnh “tự do hàng hải là tuyệt đối”, đồng thời cho rằng tại thời điểm này “không cần thiết tiến hành bất kỳ động thái quân sự nào”. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ cũng không hối thúc Tokyo đóng góp thêm chi phí cho lực lượng 54.000 binh sỹ Mỹ đồn trú tại Nhật Bản.

Tiếp đến là chuyến thăm Đông Á của Ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson, trong bối cảnh Mỹ đang phải đối mặt với thách thức về việc hạ nhiệt mối quan hệ căng thẳng giữa các quốc gia Đông Bắc Á để cùng nhau hợp tác đối phó Triều Tiên. Mỹ vừa phải cam kết ủng hộ Hàn Quốc, hỗ trợ Nhật Bản lại vừa phải đối phó với Triều Tiên và Trung Quốc.

Cả hai đồng minh quân sự Nhật, Hàn đều có binh sỹ Mỹ đồn trú, đồng thời cũng nằm trong tầm ngắm tên lửa của Bình Nhưỡng nên trong cuộc họp báo với người đồng cấp Nhật Bản, ông Fumio Kishida tại Tokyo hôm 15-3, Ngoại trưởng Mỹ cho rằng hai thập kỷ cố gắng ngăn chặn tham vọng hạt nhân Triều Tiên đã không còn tác dụng, do đó các bên cần phải tìm một hướng tiếp cận mới.

Và điều chỉnh quan hệ Mỹ - Trung…

Vấn đề phức tạp nhất trong đối sách ngoại giao với châu Á được Ngoại trưởng Mỹ ưu tiên đó là gây sức ép để Trung Quốc tăng cường xử lý nguy cơ của chương trình hạt nhân gây tranh cãi của Triều Tiên, đồng thời tìm cách “xoa dịu” Bắc Kinh khi Mỹ triển khai Hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạng cuối (THAAD) ở Hàn Quốc.

Ngoại trưởng Mỹ sẽ phải tìm cách điều chỉnh mối quan hệ Mỹ - Trung trong bối cảnh Bắc Kinh đang không ngừng tìm cách trả đũa Hàn Quốc vì vấn đề THAAD. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Cảnh Sảng đã lên tiếng cảnh báo sẽ áp dụng những biện pháp mới nhằm duy trì các lợi ích an ninh của mình. Tuy nhiên, qua tiếp xúc với Ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson, Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đánh giá cao mối quan hệ Trung - Mỹ, đồng thời tin tưởng hợp tác Trung - Mỹ từ nay trở đi là định hướng mà hai bên cùng mong muốn nhằm tiến tới một kỷ nguyên mới với những bước phát triển mang tính xây dựng. Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cho rằng: “Lợi ích chung của Trung - Mỹ vượt xa những khác biệt và hợp tác là sự lựa chọn đúng đắn duy nhất cho cả hai nước”. Vì thế, “Trung Quốc và Mỹ cần tăng cường phối hợp trong các vấn đề nóng khu vực”, tôn trọng lợi ích cốt lõi và các mối quan ngại chính của nhau và bảo vệ sự ổn định chung trong các mối quan hệ”.

Theo giới phân tích, tư duy “lợi ích của nước Mỹ trên hết” - lợi ích Mỹ sẽ thay thế cho giá trị Mỹ, đóng vai trò nền tảng trong chiến lược đối ngoại của chính quyền của Tổng thống Donald Trump. Trong sự điều chỉnh ấy, quan hệ Mỹ - Trung gần như là mối quan hệ duy nhất có tính bình đẳng, cùng có lợi dưới chính sách của tân tổng thống. Vấn đề là làm sao để Mỹ gia tăng vị thế, ảnh hưởng ở châu Á - Thái Bình dương theo hướng, vừa duy trì mối quan hệ có lợi với Trung Quốc vừa kiềm chế được sự trỗi dậy của Bắc Kinh? Vì thế, cuộc cạnh tranh chiến lược “vì lợi ích” giữa hai cường quốc Mỹ - Trung sẽ không có hồi kết và việc phân phối quyền lực giữa Washington và Bắc Kinh là một trong những vấn đề then chốt.

Như vậy, sau thời gian dài đồn đoán về chính sách đối ngoại của tân Tổng thống Mỹ Donal Trump thì nay chính sách châu Á của Nhà Trắng cũng dần hé lộ. Tuy nhiên, sự “bất ngờ” vẫn có thể tái diễn vì chính sách của ông Donad Trump còn đang trong giai đoạn định hình./.
Huy Nguyễn

Video