Quán triệt và thực hiện Nghị quyết Đại hội XI của Đảng
Phát huy vai trò gương mẫu của cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp trong tự phê bình và phê bình
19:38' 23/3/2012

TCCSĐT - Cán bộ lãnh đạo, quản lý có vai trò đặc biệt quan trọng, có quan hệ trực tiếp tới vận mệnh của Đảng và sự thành bại của cách mạng. Thực tiễn đã khẳng định, khi Đảng có đường lối đúng thì cán bộ, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp giữ vai trò quyết định việc thực hiện thắng lợi đường lối.



Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ tư, khóa XI đã chọn đúngtrúng các vấn đề cấp bách, quan trọng, đánh giá đúng thực trạng và đề ra các giải pháp có tính khả thi nhằm xây dựng, chỉnh đốn Đảng đáp ứng yêu cầu đòi hỏi của thời kỳ mới. Nghị quyết đã được tuyệt đại đa số cán bộ, đảng viên và nhân dân đón nhận với một tình cảm “hồ hởi, vui mừng, đồng tình, nhất trí cao”, thể hiện ý Đảng, phù hợp với lòng dân. Nhân dân đang rất kỳ vọng, trông chờ và bày tỏ niềm tin ở Đảng, ở mỗi cán bộ, đảng viên đối với việc thực hiện Nghị quyết. Chính vì vậy, hơn lúc nào hết, mỗi cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp phải có quyết tâm cao, hành động quyết liệt, trước hết là phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu trong tự phê bình và phê bình.

Có thể thấy, nhiệm vụ kiểm điểm, tự phê bình và phê bình là khâu mở đầu, mấu chốt, có ý nghĩa quyết định việc thực hiện thắng lợi Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần này và cũng là khâu khó nhất. Song đó là cách duy nhất đúng để chúng ta vượt qua khó khăn, thách thức, chiến thắng chủ nghĩa cá nhân ích kỷ, vượt lên chính mình, góp phần làm cho Đảng trong sạch, vững mạnh, làm cho mỗi cán bộ, đảng viên được nhân dân gửi trọn niềm tin yêu, mến phục. Phát huy vai trò gương mẫu của cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp trong tự phê bình và phê bình là vấn đề có ý nghĩa quyết định đối với việc tiếp tục phát huy những thành tựu, ưu điểm, tạo sự chuyển biến rõ rệt, khắc phục những hạn chế, yếu kém trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng thời gian qua. Để đạt được những mục tiêu trên, thiết nghĩ, các cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp cần gương mẫu thực hiện:

Một là, cần nêu cao dũng khí, thực sự tự giác gương mẫu tự phê bình để cấp dưới và đảng viên học tập, noi theo.

Cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, nhất là người đứng đầu cấp ủy, cơ quan, đơn vị tự giác gương mẫu tự phê bình trước là việc làm quan trọng, có ý nghĩa quyết định chất lượng tự phê bình và phê bình của các cấp ủy, tổ chức đảng. Tuy nhiên, đây là việc làm không hề đơn giản, đòi hỏi mỗi cán bộ, đảng viên phải có quyết tâm chính trị cao, thực sự cầu thị tiến bộ, nêu cao dũng khí và hành động quyết liệt để tự phê bình một cách thành khẩn; khắc phục “thói” thường chỉ thấy ưu điểm, mặt mạnh của mình và cho rằng người khác yếu kém, khuyết điểm. Không có dũng khí, không có tính tự giác cao thì không thể tự phê bình, không đủ can đảm tự nhận khuyết điểm và nghe người khác nói về những yếu kém của mình.

Chủ tịch Hồ Chí Minh thường nhắc nhở cán bộ, đảng viên: “Tự mình phải chính trước, mới giúp được người khác chính. Mình không chính mà muốn người khác chính là vô lý” (1); “Người đảng viên, người cán bộ tốt muốn trở nên người cách mạng chân chính, không có gì khó cả. Điều đó hoàn toàn do lòng mình mà ra. Lòng mình chỉ biết vì Đảng, vì Tổ quốc, vì đồng bào thì mình sẽ tiến đến chỗ chí công vô tư thì khuyết điểm sẽ ngày càng ít mà những tính tốt ngày càng tăng thêm” (2). Cán bộ, đảng viên có khuyết điểm mà không dám tự nhận và sửa chữa thì khuyết điểm sẽ ngày càng tích tụ nhiều lên, lấn át ưu điểm, cũng như dấu diếm bệnh tật trong mình không dám uống thuốc để bệnh ngày càng trầm trọng, nguy hiểm đến tính mạng.

Thực tế cho thấy, những cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, sa vào chủ nghĩa cá nhân ích kỷ là do không thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện, tự phê bình và tiếp thu phê bình, quên đi trách nhiệm, bổn phận trước Đảng, trước nhân dân. Do vậy, mỗi cán bộ, đảng viên, trước hết là cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp cần kiểm điểm, liên hệ theo chức trách, nhiệm vụ được giao, tự phê bình và phê bình thẳng thắn, nghiêm túc, chân thành. Thực hiện tốt ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: “Từng cán bộ, đảng viên, trước hết là cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, đặc biệt là người đứng đầu, người chủ trì phải tự giác gương mẫu làm trước, tự kiểm điểm, soi lại mình, đơn vị mình, gia đình mình, cái gì tốt thì phát huy, cái gì khuyết điểm thì tự điều chỉnh, cái gì xấu thì tự gột rửa, tự sửa mình" (3).

Hai là, trong tổ chức chỉ đạo tự phê bình và phê bình ở các cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp phải thực sự phát huy dân chủ, nêu cao trách nhiệm của từng đảng viên, kiên quyết thực hiện tốt phương châm; nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật, khách quan, không nể nang, né tránh.

Cụ thể là thực hiện tốt 3 nội dung mà Hội nghị Trung ương 4 đã đề ra gồm: thứ nhất, về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống; việc thực hiện Quy định về những điều đảng viên không được làm; trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng và từng đảng viên, của người đứng đầu về tình trạng cán bộ, đảng viên suy thoái. Thứ hai, những hạn chế yếu kém trong công tác cán bộ, nhất là trong quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá, bổ nhiệm, đề bạt, luân chuyển, bố trí cán bộ; tình trạng một số trường hợp bố trí cán bộ không đúng, ảnh hưởng đến uy tín cơ quan lãnh đạo, quản lý, sự phát triển của ngành, địa phương. Thứ ba, những hạn chế, khuyết điểm trong thực hiện nguyên tắc “tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách”; quyền hạn và trách nhiệm cá nhân trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao, đặc biệt là của người đứng đầu… Trong các nội dung này, nội dung thứ nhất là trọng tâm, xuyên suốt và cấp bách nhất. Khi kiểm điểm, mỗi cán bộ, đảng viên cần tập trung liên hệ, làm rõ tại sao những hạn chế, khuyết điểm đã chỉ ra nhiều năm, nhưng chậm được khắc phục. Tất cả các cấp ủy, tổ chức đảng và mỗi cán bộ, đảng viên trong toàn Đảng từ Trung ương đến cơ sở đều phải tiến hành kiểm điểm tự phê bình và phê bình. Các đồng chí cấp ủy viên kiểm điểm ở chi bộ, ở ban thường vụ (nơi không có ban thường vụ thì kiểm điểm ở cấp ủy) hoặc ban cán sự đảng, đảng đoàn, tập thể lãnh đạo cơ quan (nơi không có ban cán sự đảng, đoàn); các đảng viên khác kiểm điểm tại chi bộ đang sinh hoạt. (4).

Việc kiểm điểm tự phê bình và phê bình, cần được chuẩn bị chu đáo, chỉ đạo tỉ mỉ, chặt chẽ, tiến hành nghiêm túc, nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật, nhất là những mặt còn yếu kém, không nể nang, né tránh; đề ra các biện pháp khắc phục, sửa chữa khuyết điểm, hạn chế phải thiết thực, khả thi. Thực hiện các giải pháp phải đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm, kết hợp “chống và xây”, “xây và chống”, nói đi đôi với làm, tập trung giải quyết các vấn đề bức xúc, trì trệ nhất trong tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị. Hết sức tránh cách làm qua loa, hình thức, chiếu lệ. Khắc phục tình trạng xuê xoa, nể nang, cũng như tình trạng lợi dụng dịp này để “đấu đá”, “hạ bệ” nhau với những động cơ không trong sáng. Nghiêm khắc xử lý những trường hợp trù dập phê bình và vu cáo người khác”.

Tổ chức kiểm điểm tự phê bình và phê bình ở các cấp ủy, tổ chức đảng phải tiến hành thực sự dân chủ, nghiêm túc, thẳng thắn với tinh thần xây dựng và tình thương yêu đồng chí giúp đỡ nhau cùng tiến bộ. Trước khi kiểm điểm phải tổ chức lấy ý kiến đóng góp của cấp ủy, tổ chức đảng trực thuộc, cần có hình thức thích hợp lấy ý kiến góp ý, gợi ý kiểm điểm. Sau khi kiểm điểm, báo cáo kết quả với cấp trên và thông báo với cấp dưới. Cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên tự phê bình và phê bình không đạt yêu cầu phải kiểm điểm lại; kiên quyết xử lý kỷ luật những cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên không tự giác kiểm điểm tự phê bình và phê bình, không tự nhận sai lầm, khuyết điểm, không khắc phục được những hạn chế, khuyết điểm đã được nêu ra. Những trường hợp vi phạm, tự giác kiểm điểm, tự phê bình nghiêm túc, tích cực sửa chữa, khắc phục sẽ được xem xét giảm hoặc miễn kỷ luật.

Tiến hành kiểm điểm tự phê bình và phê bình là việc làm vừa cấp bách, vừa lâu dài, do đó các cấp ủy, tổ chức đảng, từng đảng viên phải thường xuyên tự giác xem xét, nhìn lại mình để phát huy ưu điểm, sửa chữa khuyết điểm, không chờ đến khi tổ chức các hội nghị mới kiểm điểm. Thực hiện tốt Chỉ thị của Bộ Chính trị, sau đợt kiểm điểm tự phê bình và phê bình theo Nghị quyết Trung ương 4 lần này, cần duy trì nghiêm túc nền nếp chế độ tự phê bình và phê bình hàng năm, gắn với kiểm điểm theo chức trách, nhiệm vụ được giao và lấy phiếu tín nhiệm đối với chức danh lãnh đạo trong cơ quan Đảng, Nhà nước, đoàn thể. Định kỳ hàng năm, cấp ủy, tổ chức đảng các cấp có hình thức thích hợp thông báo kết quả kiểm điểm cho cán bộ, đảng viên và nhân dân biết, đóng góp ý kiến.

Ba là, phát huy vai trò của quần chúng nhân dân trong đóng góp ý kiến phê bình cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp.

Trong thực hiện tự phê bình và phê bình đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý, quần chúng nhân dân có vai trò rất quan trọng. Bởi lẽ, “tai mắt” của quần chúng có mặt ở khắp mọi nơi, “Cán bộ nào tốt, cán bộ nào xấu, cán bộ nào có lỗi lầm mà có thể sửa đổi, ai làm việc gì hay, việc gì quấy, dân chúng do cách so sánh đó, mà họ biết rất rõ” (5). Do vậy, cần động viên, phát huy vai trò của quần chúng mạnh dạn, thẳng thắn góp ý kiến phê bình cho cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp.

Để phát huy tốt vai trò của quần chúng trong đóng góp ý kiến cho cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp cần xây dựng quy chế cụ thể động viên, khen thưởng xứng đáng và bảo vệ những quần chúng dũng cảm đóng góp ý kiến phê bình cán bộ, đảng viên. Tùy tình hình cụ thể của từng cơ quan, đơn vị, địa phương mà có hình thức lấy ý kiến đóng góp của quần chúng cho thích hợp, có thể lập đường dây nóng, mở hòm thư góp ý để tạo điều kiện thuận lợi cho quần chúng đóng góp ý kiến. Mỗi cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp phải thực sự khiêm tốn, cầu thị tiến bộ, chú trọng lắng nghe và tiếp thu ý kiến đóng góp phê bình đúng đắn của quần chúng, nhất là những hạn chế, khuyết điểm để sửa mình. Kiên quyết chống mọi biểu hiện dân chủ hình thức hoặc trù dập, định kiến với người phê bình.

Bốn là, tích cực cụ thể hóa và hoàn thiện cơ chế, chính sách quy định về tự phê bình và phê bình ở các cấp ủy, tổ chức đảng.

Các cấp ủy, cán bộ chủ chốt và cơ quan chức năng cần khẩn trương rà soát, loại bỏ các quy định, chính sách đã lạc hậu, không còn phù hợp với thực tiễn, ban hành đồng bộ các quy định, chính sách để đổi mới mạnh mẽ tự phê bình và phê bình. Đặc biệt, cần tích cực cụ thể hóa Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần thứ tư khóa XI, Chỉ thị của Bộ Chính trị, các quy định, hướng dẫn của cơ quan chức năng các cấp về tự phê bình và phê bình thành các quy chế, quy định cụ thể để triển khai thực hiện gắn với trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, từng cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu cấp ủy, cơ quan, đơn vị.

Trên cơ sở tình hình cụ thể của từng loại hình tổ chức đảng, cần bổ sung hoặc ban hành mới các quy định của cấp ủy, tổ chức đảng theo hướng đề cao hơn trách nhiệm và quyền hạn của người đứng đầu trong mối quan hệ giữa tập thể và cá nhân, vừa phải tôn trọng nguyên tắc tập thể lãnh đạo, vừa phải phát huy vai trò cá nhân người đứng đầu; khuyến khích, bảo vệ người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, đặt lợi ích chung lên trên lợi ích riêng, kiên quyết ngăn chặn và loại bỏ lối tư duy nhiệm kỳ cũng như việc hình thành lợi ích nhóm trong các cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị và cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp./.

------------------------
Tài liệu tham khảo:

(1) Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, tr.644.

(2) Hồ Chí Minh, Sđd, tr.251.

(3) Nguyễn Phú Trọng, Bài phát biểu khai mạc Hội nghị cán bộ toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI, Báo nhân dân, số 20625, thứ 3 ngày 28 tháng 2 năm 2012, tr.5.

(4) Bộ Chính ra Chỉ thị về việc thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XI) “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay”, Báo nhân dân, Thứ 3, 28-2-2012, tr.3.

(5) Hồ Chí Minh, Sđd, tr.296.

TS. Đặng Sỹ Lộc Học viện Chính trị - Bộ Quốc phòng

VIDEO